Новости за 16.01.2020

په هرات ولایت کې پر یو شمېر لوحو لیکل شوي پيغامونو غبرګونونه راپارولي دي. پر دغو لوحو لیکلي: د ښځو بد حجابي د نارینه وو د بې غیرتۍ له کبله ده. د هرات د مدني فعالانو په باور په هرات ښار کې د لوحو د نصبولو تر شا هدف د اندېښنې وړ دی. راپور او اډيټ: ملالۍ بشير ويډیوګرافي: شاهپور صابر

د سولې په چارو کې د افغان دولت وزیر عبدالسلام رحیمي وايي د تاوتریخوالي کمول معنی نه لري باید اوربند وشي. د امریکا د ولسمشر ډونالډ ټرمپ د استیضاح دوسیه سنا جرګې ته واستول شوه. او په نیپال کې د کم عمره وادونو والا زیاتې ستونزې لري. ازادي ستوډیو د شپې په ۸ بجو له پيشګام ټلویزیون خپریږي.

اژانس لیکي، د ډزبندۍ دا وړاندیز په افغانستان کې د سولې تړون او له هغه هېواده د امریکایي سرتېرو وتلو او هلته د اتلس کلنې امریکایي جګړې ختمېدا یوه موقع ده.

د مشال راډيو د ۱۰مې کليزې په مناسبت مو د دې اوونۍ په "هارون باچا هنري ګړۍ" کې د سيمې له پېژندلو سندرغاړو، بختيار خټک، کرن خان او اسخاق حان سره خبرې کړې دي. دوی د پښتني هنر، په تېره د موسيقۍ د خپراوي او ودې چارو لپاره راډيويي خپرونې ارزښتناکې وبللې. بختيار خټک وويل، پښتانه نه يوازې موسيقي خوښوي بلکې سندرغاړو ته احترام هم لري. کرن خان په دې اند وو چې د کليوالو هنرمندانو لپاره ځانګړې راډيويي خپرونې بايد جوړې شي. اسحاق خان د سيمې له هنرمندانو سره د خپلو ويډيويي مرکو په اړه معلومات ورکړل چې د مشال راډيو پر ووبپاڼه او فېسبوک خپرېږي. Читать дальше...

له دې پېښې دوه اوونۍ وروسته، د افغانستان ولسمشر محمد اشرف غني ازادي راډيو سره په یوه ځانګړې مرکه کې وویل چې له هرې بې‌احترامۍ او بې‌حرمتۍ سره به د قانون په اساس چلند کېږي.

د کابل ژوبڼ چې نه‎یوازې د ښاریانو لپاره ښه مېله‎ځای دی، بلکې حکومت ته هره میاشت پنځه میلیونه افغانۍ عاید هم برابروي. خو په دې ژوبڼ کې حیوانات څه ډول ژوند لري؟ د ازادي راډیو خبریاله هیلۍ اسد دې ژوبڼ ته ورغلې او دا وېډیويي راپور یې پرې جوړ کړی دی:

په مکتوب کې دا هم لیکل شوي چې د ښار جوړونې او ځمکو وزارت سرپرست په ترکیه کې جایدادونه پېرلي چې باید وڅېړل شي.

د کابل ښار د اریا ښارګوټي په مرکز ګرمۍ سیستم کې د دود د صفا کولو نوي فلټرونه نصب شوي دي.

یوه امریکايي وفاقي عدالت د پاکستان د اټومي او نورو وسلو پروګرامونو ته د سامانونو اخېستو لپاره د کمپنیو د یوې نړیوالې شبکې چلولو په شک پېنځه کسان په رسمي توګه تورن کړي دي.

د پاکستان د بهرنیو چارو وزیر شاه محمود قریشي نن د جنورۍ په ۱۶مه وویل چې طالبانو د تشدد کمولو ته لېوالتیا ښودلې او دا یو مثبت پرمختګ دی. قریشي په یوه وېډیويي پیغام کې چې د پاکستان د بهرنیو چارو وزارت پر وېب‌پاڼه خپور شوی، ویلي چې له طالبانو دا غوښتنه کېده چې تاوتریخوالی راکم کړي او دا د امریکا او طالبانو د استازو ترمنځ د موافقې لپاره یو ګام و. شاه محمود قریشي زیاتوي: "د امریکا او طالبانو خبرې له یوې مودې راهیسې روانې دي، پاکستان غوښتل چې د امن پر لور حرکت وشي، افغانستان او پاکستان امن ته اړتیا... Читать дальше...

په نړۍ کې د سورلۍ هغه ولسي الوتکې چې په تېرو څو لسيزو کې په "لوی لاس یا په تېروتنه" راغورځول شوې دي.

دا چې د امریکا او طالبانو ترمنځ په قطر کې د افغان سولې په اړه خبرې اترې روانې دي او طالبانو د اوربند په ځای د تاوتریخوالي د کمولو خبرې کوي، د افغانستان د سولې په چارو کې د دولت وزارت بیا هم پر اوربند ټینګار کوي.

د افغانستان د ټاکنیزو شکایتونو کمېسیون د هغه ۴۷ محلونو جزئیات خپاره کړل چې د شکایتونو په پایله کې يې رايې باطلې اعلان شوي دي.

د ایران ولسمشر حسن روحاني ویلي چې هېواد یې هغومره زیات یورانیم غني کوي چې له نړیوالو سره د اټمي موافقې تر لاسلیک مخکې یې کول. ایران په ۲۰۱۵ میلادي کال کې له نړیوالو قدرتونو سره موافقه وکړه چې د اقتصادي بندیزونو د کمېدو په بدل کې به خپل اټمي پروګرام محدود کړي. خو د ایران ولسمشر حسن روحاني نن د جنورۍ په ۱۶مه، په ټلوېزیوني وینا کې وویل چې پر ایران فشار زیات شوی، خو دوی پرمختګ ته دوام ورکړی دی. غني شوي یورانیم د اټمي ریکټرونو لپاره د سوخت د توکو د جوړولو لپاره استعمالېږي، خو په عین وخت کې د اټمي... Читать дальше...

په بلخ کې د زارع، کشنده، چهاربولک، چمتال، دولت‌اباد او شورتپې ولسوالیو یو شمېر اوسېدونکي وايي چې په سیمو کې یې د څارنوالۍ او محکمې ادارې بندې دي او یاده مسئله سبب شوې چې خلک له خپلو حقونو محروم شي.

د ژورنالېستانو د ملاتړ درېیو نړیوالو، غیر حکومتي ادارو د اذربایجان پر حکومت ټینګار کړی چې پر خبریالې خدیجې اسماعیلوا د سفر بندیز لیرې کړي او هغې ته اجازه ورکړي چې بریټانیې ته ولاړه شي. خدیجه اسماعیلوا به په بریټانیا کې د یوه اذربایجاني خبریال په برخه کې شهادت ورکوي چې یوه مدافع وکیل د بدنامولو په یوه مسئله کې افترا کړی دی. خدیجه اسماعیلوا د اذربایجان له پېژندل شویو خبریالانو ده چې تحقیقاتي راپورونه‌یې جوړول او د ازادې اروپا/ازادي راډیو لپاره‌یې هم کار کاوه. هغه په ۲۰۱۵ میلادي کال کې د اذربایجان... Читать дальше...

د خوست د درېوو اطرافي ولسوالیو او مرکز نېږدې ۸۰ تنه نجونې او میرمنې د ښوونکو روزنې له مرکزه د مسلکي ښوونکو په توګه فارغې شوې. خوست د افغانستان له هغو ولایتونو دی، چې د پام وړ نجونې يې ښوونځیو کې زده کړې کوي. د نجیب الله الوخېل ویډیويي راپور وګورئ.

د زابل چارواکي وايي، د ماین چاودنې د برېښنا شرکت ۵ کارکوونکي وژلي دي. دغه چارواکي زیاتوي دا ماین د کندهار-زابل پر لویه لار د زابل د شهر صفا ولسوالۍ په مربوطاتو کې د کندهار برېښنا شرکت د کارکوونکو پر مازدا موټر چاودېدلی دی. د زابل د والي ویاند ګل اسلام سیال ازادي رادیو ته وویل چې دغه پېښه نن غرمه هغه مهال رامنځته شوې کله چې د برېښنا شرکت د قراردادي کارکوونکو موټر د عمومي سړک څخه فرعي سړک ته اوښتی او پر خښ شوي ماین برابر شوی دی. تر اوسه د دې پېښې مسؤلیت چا پر غاړه نه‌دی اخیستی.

په کابل کې د والیبال تنکیو ځوانانو ته د والیبال لوبې د فني زده‌کړې یو ورځنی سمینار پیل شو. په دغه سمینار کې به د والیبال لوبغاړو ته د دې لوبې د فني زده‌کړې ترڅنګ په دې لوبه کې د نړېوالو قوانینو په اړه هم معلومات ورکړل شي. د افغانستان د ملي المپیک کمېټې ویاند مجیب قاري‌زاده له ازادي راډيو سره په خبرو کې وویل، د دې سمینار د جوړېدو هدف ځوانو او نویو ښځینه لوبغاړو ته د والیبال لوبې په اړه د یو شمېر طرزالعملونو ترڅنګ نړیوال معیارونه او قوانین هم په عملي بڼه وروښودل شي. د ښاغلي قاري‌زاده په خبره،... Читать дальше...

د جنورۍ په پنځلسمه د مشال راډيو لس کاله پوره شول. دا سفر لا روان دی او مشال راډيو د تل په څېر کوښښ کوي چې د پښتنو غږ تر نړۍ ورسوي. د مشال راډيو د کليزې په موقع پرون اسحق خان دا ويډيو جوړه کړې چې تاسي پکې زموږ د همکارانو خبرې او کار په اړه اورئ.

د افغانستان د ۱۹ کلنو کرکټ ملي لوبډله سبا ته د ۱۹ کلنو ۵۰ اوریز نړیوال جام سیالیو کې لومړۍ لوبه د سویلي افریقا سره ترسره کوي. د افغانستان د کرکټ بورډ ویاند فرید هوتک له ازادي راډیو سره په خبرو کې وویل چې دغه لوبه به د افغانستان په وخت سبا د جمعې په ورځ ۱۲:۳۰ بجې پیل شي.  هېره دې نه‌وي چې د ۱۹ کلنو ترمنځ د کرکټ نړیوال جام سیالۍ راتلونکې جمعې ورځ د سویلي افریقا په کوربه‌توب د ۱۶ هېوادونو ترمنځ پيلېږي او د فبرورۍ میاشتې تر نهمې نېټې پورې دوام کوي. افغان ۱۹ کلنه لوبډله د نړیوال جام په څلورم ګروپ... Читать дальше...

د خیبر پښتونخوا باړې عالم ګودر ښوونځی چې ودانۍ یې څه نا څه ۵۰ کاله زړه ده خو د نه رغولو له کبله کنډواله شوې ده. د سکول دروازې ماتې دي، د کوټو چتونه ویجاړ پراته دي او زده کوونکي د سکول په دغه ویجاړه ودانۍ کې زده کړې کوي. په دې اړه د عظمت علي شاه ویډیويي راپور وګورئ.

د ایران ولسمشر حسن روحاني د چهارشنبې په ورځ په تهران کې د خبرو پر مهال له خپلو هېوادوالو وغوښتل چې یو موټی پاتې شي. حسن روحاني وویل: "د دغو ټولو پېښو پر مهال هغه څه چې لاسته راوړو، ملي همغږي او ملي یووالی دی، اخري پایله باید ملي جلاوالی نه‌وي." حسن روحاني همداراز د خپل هېواد له پوځه وغوښتل چې د الوتکې د ویشتلو په خاطر دې بخښنه وغواړي. خو د سپاه پاسداران د هوايي ځواک مشر جنرال امیر علي حاجي‌زاده د چهارشنبې په ورځ وویل چې د الوتکې د ویشتلو په تېروتنه کې د ایران دښمنان ملامت دي ځکه دا کار ورباندې هغوی وکړ. Читать дальше...

په کندز کې چارواکي وايي، خان‌اباد ولسوالۍ کې ۷ افغان پولیس وژل شوي دي. په کندز کې د افغان ملي پولیسو او وسله‌والو طالبانو په نښتو کې دواړو لورو ته مرګ‌ژوبله اوښتې ده. د کندز ولایت امنیه قوماندان جنرال عبدالرشید بشیر نن سهار ازادي راډیو ته تأیید کړه چې ۷ پولیس تېره شپه د خان‌اباد ولسوالۍ په ګدام سیمه کې د وسله‌والو طالبانو په برید کې وژل شوي. هغه وویل چې د پولیسو په ځوابي ډزو کې ۱۰ وسله‌وال طالبان هم مړه او ټپیان شوي دي. د وسله‌والو طالبانو ویاند ذبیح‌الله مجاهد بیا ادعا کوي چې اوه پولیس‌یې وژلي او د هغوی یو ټانک‌یې تخریب کړی دی. Читать дальше...

په فاریاب کې د استېناف محکمې یو قاضي نن سهار په ډزو ووژل شو. د دې ولایت د امنیه قومندانۍ ویاند کریم یورش ازادي راډیو ته وویل چې د استېناف د محکمې د جزا د دیوان قاضي غلام فاروق نن سهار د لمانځه د ادا کولو لپاره جومات ته روان و چې ناپېژانده وسله‌والو پرې ډزې وکړې او هغه‌یې وواژه. ښاغلي یورش وویل، وسله‌وال په تېښته بریالي شوي او د پېښې په اړه پلټنې پیل شوې دي. تر اوسه چا یا کومې ډلې د دې قاضي د وژلو مسئولیت پر غاړه نه‌دی اخیستی.