Ομήρου επαινέτης
Η «Ιλιάδα» και η «Οδύσσεια» απαγγέλλονταν αιώνες επί αιώνων σε αγώνες και πανηγύρια του αρχαίου κόσμου. Χιλιάδες ραψωδοί διεκδίκησαν βραβείο στα Μεγάλα Παναθήναια από την εποχή των Πεισιστρατιδών ως την χριστιανική απαγόρευσή τους, απαγγέλλοντας καθένας με τη σειρά, κάποιες εκατοντάδες από τους 15.600 στίχους της Ιλιάδας και τους 12.100 της Οδύσσειας. Αλλά στα Πανιώνια της Μυκάλης από όπου μάλλον ξεκίνησαν, και στα Πύθια, Δήλια, Ίσθμια, Ομήρεια της Χίου γίνονταν αγώνες αντίστοιχοι – και στην Ολυμπία έτρεχαν οι ραψωδοί όχι για να βραβευθούν αλλά επειδή ήταν εξασφαλισμένο μεγάλο ακροατήριο. Και σε μικρότερα μέρη, σίγουρα θα έτρεχαν «μπουλούκια» ραψωδών να απαγγείλουν Όμηρο στα τοπικά πανηγύρια.
Ο Κρίστοφερ Νόλαν είναι λοιπόν ένας ακόμα ραψωδός στις δεκάδες χιλιάδες που έχουν προηγηθεί, ένας ακόμα «Ομήρου επαινέτης», όπως αποκαλεί τους ραψωδούς των ομηρικών επών ο Πλάτων. Απαιτούσαν τουλάχιστον 20 ώρες απαγγελία η Ιλιάδα και 15 η Οδύσσεια –κανείς δεν είχε πάνω από 2-3 ώρες υπομονετικό κοινό, όσες και ο Νόλαν. Έκαναν επιλογές και αυτοί, εκεί που είχαν ταλέντο: στις πολεμικές ιαχές, στις παθιασμένες σκηνές, στη διήγηση παραμυθένιων ιστοριών.
Φαντάζομαι, θα έπαιρνε βραβείο και ο Νόλαν σε κάποιον από τους τόσους αγώνες επί τόσους αιώνες – δεν είναι δα του πετάματού η απαγγελία του! Εμένα, ας πούμε, με ενόχλησε που εμφάνιζε την πολεμική Παλλάδα Αθηνά σαν παιδούλα. Ή που παρομοιάζει εικαστικά τον Αγαμέμνονα με τον Ντάρθ Βέιντερ του ανταγωνιστικού «Πόλεμου των Άστρων». Εντάξει, έχει ενοχές ο Οδυσσέας για την «Ιλίου Πέρσιν»: αν δεν είχε παραλείψει τους Φαίακες, θα μαθαίναμε πως όταν άδει ο Δημόδοκος τα του Δούρειου Ίππου, βάζει τα κλάματα ο Οδυσσέας, σαν «χήρα θύματος» της σφαγής που είχε ο ίδιος προκαλέσει. Και οι ένδοξοι νεκροί ήρωες που συναντά στη Νέκυια δεν είναι καθόλου ευχαριστημένοι ούτε αυτοί που τους οδήγησαν στον τάφο τα κατορθώματά τους. Εντάξει, έχει ενοχές – αλλά δεν έχει πάθει και γεροντική κατάθλιψη, όπως μας τον παρουσιάζει ο Νόλαν!
Θα ακολουθήσουν και άλλοι «Ομήρου επαινέτες», ίσως όχι τόσοι πολλοί: στα νέα ψηφιακά μέσα, έχει αφανίσει τον Τρωικό Κύκλο ο Πόλεμος των Άστρων: Το «Long ago in a galaxy far, far away…» κυριαρχεί στις οθόνες, όχι το «Μῆνιν ἄειδε θεά…». Έχει δημιουργήσει κόσμο ολόκληρο με «θεούς», ήρωες, δαίμονες όπως λίγο-πολύ κάνουν τα Κύκλια Έπη και άλλοι κύκλοι, άλλων μυθολογιών .
Αντί να παριστάνουμε τους ακατάδεχτους ψηλομύτες λοιπόν, ας παρακαλάμε και ας βοηθήσουμε να δώσει και τη συνέχεια, την «Τηλεγονία», ο Νόλαν –όπως υπαινίχθηκε στην τελευταία σκηνή– ή άλλος έστω… Τους έχουμε ανάγκη τους «Ομήρου επαινέτες» περισσότερο από τα μάρμαρα της Ακρόπολης.