Tükmenistanda 'dedowşina' diňe goşunda däl, studentleriň arasynda hem ýaýraýar
Seýitnazar Seýdi adyndaky türkmen döwlet mugallymçylyk institutynyň umumy ýaşaýyş jaýlarynda ýaşaýan ençeme student öz durmuş şertlerini we studentleriň arasyndaky gatnaşyklary goşun gullugyndaky "dedowşina" eden-etdiligine deňedi.
Azatlyk Radiosy bilen anonimlik şertinde gürrüňdeş bolan ýaşlar umumy ýaşaýyş jaýynda "ýaşar ýaly bolmady" diýip, kiçi kurs studentleriň ýokary kurs studentler tarapyndan urgulara, kemsitmelere we gynamalara sezewar edilýänligini gürrüň berdiler.
"Men gije hajathana çykmaga gorkýaryn. Uly kursdaky talyplar ol ýerde elmydama menden çilim, nas üçin pul soraýarlar, bermedik ýagdaýymda meni we meniň deň-duşlarymy ýençýärler" diýip, studentleriň biri ýagdaýy gürrüň berdi.
Studentleriň sözlerine görä, şuňa meňzeş ýagdaýlar birnäçe ýylyň dowamynda gaýtalanýar, emma ýokary okuw jaýynyň administrasiýasy problemany bilse-de, ony çözmeýär.
"Täze ýyl baýramçylygynda tanyşyma umumy ýaşaýyş jaýyna gizlin arak getirmegi buýurdylar. Ýolda ony garawul arak bilen tutdy we ÝOJ-yň administrasiýasyna habar berdi. Ol administrasiýa hakykatlary aýtdy, emma başgalary urýan oglanyň administrasiýada howandary bar bolany üçin oňa ynanmadylar we temmi çäresi hökmünde ÝOJ-yň territoriýasynda ýer depdirliler” diýip, student öz tanyşynyň başdan geçiren ýagdaýlaryny paýlaşdy.
Studentleriň ýene biri ÝOJ-yň çäginde student ýigitleriň arasynda has ýaşlardan pul talap etmek we zorluk görkezmek ýaly hereketlerden başga-da, ýerli studentleriň beýleki welaýatlardan gelen studentleri köplük bolup ýençmegine degişli ýagdaýlaryň hem köp bolýanlygyny aýdýar.
“Meniň 3-nji kursdaky tanyşym umumy leksiýa sapagynda türkmenabatly bir oglan bilen tersleşipdir. Sapaklar tamamlanandan soň, ol oglan bir marşrutkanyň içi doly şäherli oglanlary getirip, olar talyby çöle alyp gidip, ýençdiler. Institutyň administrasiýasy degişli waka baradaky maglumatyň kanun goraýjy edaralara ýetmez ýaly edip, ‘basdyr-ýusdur’ etdi" diýip, ýene bir student gürrüň berdi.
2024-nji ýylyň ýazynda bu ÝOJ-yň studentleri öz mugallymlary tarapyndan urgulara we kemsitmelere sezewar edilýänligini habar beripdi.
Azatlyk bilen gürrüňdeş bolan studentler mugallymlaryň studentler babatyndaky diýdimzorlugy studentleriň arasynda bir-birine zor-sütemiň ýaýramagyna ýol açýar diýip pikir edýärler.
"ÝOJ-yň administrasiýasy we mugallymlary kiçi kurslardaky talyplary urýan ýokary kurs talyplary üçin görelde bolýarlar. Köpçülikde talyplary kemsitmek, mertebesine degmek, ulynyň diýenini dogry bolsa-da, bolmasa-da ýerine ýetirmek ýaly hereketler dedowşinanyň saklanmagyna esas döredýär. Mugallymlar gerek bolsa, bizi ýençýärler, gul ýaly ot ordurýarlar, ýer depdirýärler. Biziň ene-atalarymyz bolsa, bu zatlara göz ýumýarlar" diýip, studentleriň ýene biri gürrüň berdi.
Azatlyk Radiosy bu institutyň umumy ýaşaýyş jaýyndaky ýagdaýlar barada onuň ýolbaşçylaryndan resmi görnüşde maglumat we teswir alyp bilmedi.
Seýitnazar Seýdi adyndaky döwlet pedagogiki instituty Lebap welaýatyndaky ýeke-täk ýokary okuw jaýydyr, şeýle-de ol ýurduň iň köne uniwersitetlerinden biridir. Resmi maglumatlarda institutyň 20-ä golaý ugur boýunça milli bilim ulgamy üçin ýokary hünärli mugallymlary we terbiýeçileri taýýarlaýandygy aýdylýar.
Türkmenistanyň ýokary okuw jaýlarynda bilim alýan ýaşlara häkimiýetler berk gözegçilik edýär, olaryň okuwdan boş wagtyny geçirmegine, kanikul döwründe özüni alyp barşyna degişli dürli çäklendiriji düzgünler girizilýär.
Studentler ýyllarboýy okuwa derek köpçülikleýin çärelere çekilýärler we konsertlerde, teatrda öz hasabyna tomaşaçy bolmaga mejbur edilýärler.
Gadyrly okyjy, siz Telegram we WhatsApp tilsimleriniň messenjerleri arkaly Azatlyk Radiosy bilen howpsuz ýagdaýda habarlaşyp bilersiňiz. Telefon belgileri: +420 724 168 989 we +420 773 797 383.
Türkmenistanda VPN ulgamlary arkaly işleýär. Siz şu meýl: azathabar@derweze.net we sep arkaly biziň mugt Psiphon3 VPN ulgamymyzy Android ulgamlary üçin ýükläp bilersiňiz. Azatlyk Radiosy siziň şahsyýetiňiziň doly gizlinligini kepillendirýär.