Ανταγωνισμοί στο έλεος του πολιτικού χρόνου

Οπως ακριβώς αναμενόταν, η παρέλαση των κομματικών ηγεσιών από τη ΔΕΘ ολοκληρώθηκε χωρίς οι προγραμματικές τους εξαγγελίες να συγκινήσουν ή να προκαλέσουν ουσιαστική μεταβολή των διαθέσεων της κοινής γνώμης.

Πρόκειται, άραγε, για σύμπτωμα παγίωσης προ πολλού υφιστάμενων τάσεων και στάσεων του εκλογικού σώματος; Κάθε άλλο!

Και μόνον το γεγονός ότι, ενώ μετρά αντίστροφα ο χρόνος προς τις κάλπες, το εκλογικό εκκρεμές παραμένει σχεδόν ακίνητο, δηλοί ότι τα πράγματα είναι λιγότερο απλά και η σιωπή των πολιτών περισσότερο εύγλωττη.

Η διαχείριση του πολιτικού χρόνου ήταν ανέκαθεν μια υψηλή στρατηγική τέχνη. Μόνο που στις μέρες μας δεν φαίνεται να παράγει πλέον το προσδοκώμενο από τους διαχειριστές του αποτέλεσμα. Δεν ενεργοποιεί τα αντανακλαστικά με τα οποία αντιδρούσαν μέχρι πρότινος οι διάφοροι πολιτικοί και κοινωνικοί χώροι. Αντιθέτως, μοιάζει να εξελίσσεται σε παγίδα μέσα στην οποία εγκλωβίζεται ο κομματικός ανταγωνισμός, την ίδια ώρα που προσπαθεί να καθορίσει την έκβασή του.

Ετσι συνέβη και με τον Κυριάκο Μητσοτάκη. Πήρε το ρίσκο να δοκιμάσει την ανθεκτικότητα της κυριαρχίας του, αγνοώντας την αρχή που είχαν υιοθετήσει όλοι οι προκάτοχοί του, αποφεύγοντας να ζητήσουν από τους συμπατριώτες τους μια τρίτη συνεχόμενη ευκαιρία διακυβέρνησης. Και το έκανε, μάλιστα, χωρίς να αιτιολογεί επαρκώς τους λόγους που τον ώθησαν σε μια τέτοια απόφαση. Τώρα  βρίσκεται αντιμέτωπος με μια κοινή γνώμη της οποίας ενέτεινε την αμηχανία, καθ’ ότι θυμόταν πολύ καλά ότι την είχε διαβεβαιώσει πως δύο τετραετίες θα ήταν υπεραρκετές για να φέρει εις πέρας το μεταρρυθμιστικό του έργο και βρισκόταν ήδη σε αναζήτηση νέων πολιτικών ισορροπιών σε ένα περιβάλλον πολυδιασπάσεων και πολλαπλών ανταγωνισμών που δεν μείωσαν παρ’ όλα αυτά τις αποστάσεις της από το μοντέλο των μονοκομματικών και μονοκρατορικών κυβερνήσεων.

Αν, ωστόσο, όλα αυτά συνιστούν τους λόγους για τους οποίους το εκλογικό εκκρεμές έχει ακινητοποιηθεί σε στάση αναμονής, το κρίσιμο ερώτημα παραμένει: ποιες θα είναι οι εκλογικές δυναμικές που θα απελευθερώσει η κυοφορούμενη αναδιάταξη των πολιτικών δυνάμεων στον μακρύ ακόμα(;) δρόμο που μένει μέχρι τις κάλπες;

Πρόκειται για τον δρόμο που επέλεξε ο ίδιος ο Πρωθυπουργός για να αναγκάσει τους αντιπάλους του να βγουν στο ξέφωτο ενός ανταγωνισμού που ήλπιζε ότι θα τους έφθειρε γρήγορα. Μόνο που ο ανταγωνισμός αυτός μεταφέρθηκε στο εσωτερικό των δύο πάλαι ποτέ μεγάλων, ενιαίων και κυρίαρχων παρατάξεων, οι διπλές συγκρούσεις στους κόλπους των οποίων οδηγούν τώρα μοιραία σε μείωση της συνοχής τους, σε αλλαγή της γεωμετρίας της δικομματικής αρχιτεκτονικής και στη δημιουργία της νέας πολιτικής πραγματικότητας που συνιστά αυτός ο τετραπολικός ανταγωνισμός μεταξύ ΝΔ και κόμματος Σαμαρά από τη μια μεριά και μεταξύ ΠΑΣΟΚ και ΕΛΑΣ από την άλλη.

Και όλα αυτά ενόψει ενός βαρύ οικονομικού χειμώνα που είναι αδύνατο να αφήσει ανεπηρέαστη τη συμπεριφορά και τις εκλογικές προτιμήσεις της ούτως ή άλλως χαμηλών προσδοκιών  ελληνικής κοινωνίας. Πολλώ δε μάλλον, που μετά την αποφυλάκιση Κασιδιάρη είναι μάλλον έτοιμη να διαψεύσει όσους θεωρούν ότι αποτελεί την εξαίρεση στον ευρωπαϊκό  κανόνα της ανερχόμενης Ακροδεξιάς.

Γι’ αυτό και είναι καλό οι εγχώριες πολιτικές δυνάμεις, αντί να εφευρίσκουν ακατανόητους από την ευρύτερη κοινή γνώμη λόγους να σκιαμαχούν για τις κυβερνήσεις της επόμενης ημέρας, να σκεφτούν τους λόγους για τους οποίους μια δημοκρατία όπως η Πέμπτη Γαλλική, που ίδρυσε ο Ντε Γκωλ, πέτυχε με ένα αντίστοιχο τετραπολικό κομματικό σύστημα σε πλήρη ανάπτυξη και τους διχασμούς της να μετατρέψει σε παραγωγικό πολιτικό εργαστήριο και τη σταθερότητα των  αντιπροσωπευτικών θεσμών της να εξασφαλίσει με παραδειγματικό τρόπο. Κάπως έτσι απεδείχθη, άλλωστε, ότι ο ελεύθερος ανταγωνισμός μεταξύ των διαφορετικών μπλοκ που συναποτελούν την Κεντροδεξιά και την Κεντροαριστερά συμβάλλει περισσότερο από την αναγκαστική συμβίωσή τους στην παραγωγή των αναγκαίων συναινέσεων.

Ο Γιώργος Σεφερτζής είναι πολιτικός επιστήμονας – αναλυτής