Φοινικόδασος Πρέβελης: Η μεγαλύτερη καταστροφή από το 2010 και η ελπίδα για αναγέννηση – «Θα πρασινίσει ξανά σε 2-3 χρόνια»

Τη μεγαλύτερη καταστροφή μετά το 2010 υπέστη το σπάνιο φοινικόδασος της Πρέβελης Κρήτης εξαιτίας της πυρκαγιάς που κατέκαψε για συνεχόμενες ημέρες, στα τέλη του περασμένου Ιουλίου, την περιοχή του νότιου Ρεθύμνου, με την εξέλιξη να έχει προκαλέσει ευρύτερη ανησυχία για το μέλλον του.

Η Ελευθερία Ανταλουδάκη, βοτανολόγος και έφορος του τμήματος στο Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Κρήτης, αναγνωρίζει ότι η καταστροφή που έχει προκληθεί είναι μεγάλη, διατηρεί ωστόσο την αισιοδοξία, με βάση και τα προηγούμενα δεδομένα, ότι το φοινικόδασος θα καταφέρει σε σχετικά σύντομο χρονικό διάστημα να επανακάμψει.

Όπως εξηγεί στο Orange Press Agency, ο φοίνικας είναι ένα αρκετά ανθεκτικό φυτό «που μπορεί να αντέξει τέτοιες διαταραχές, οπότε μπορεί να αναγεννηθεί». Το χαρακτηριστικό που τον βοηθά να επανέλθει είναι πως στο εσωτερικό του διατηρεί αρκετή ποσότητα νερού, οπότε «εφόσον δεν καεί το κεντρικό του, εσωτερικό κομμάτι, τότε μέσα σε λίγα χρόνια τον βλέπουμε να αναβλασταίνει».

Ένα ακόμη ελπιδοφόρο στοιχείο σε σχέση με το δάσος της Πρέβελης είναι ότι ένα μέρος του έμεινε ανέγγιχτο, καθώς η φωτιά δεν έφτασε μέχρι τους φοίνικες που βρίσκονται πιο μέσα στο φαράγγι. «Βέβαια, ο μεγαλύτερος αριθμός των φοινίκων όντως βρίσκεται στις εκβολές του ποταμού και είναι αυτοί που κάηκαν».

Η επανάκαμψη του δάσους της Πρέβελης έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς το συγκεκριμένο οικοσύστημα «δεν υπάρχει πουθενά αλλού στην Ευρώπη, πέρα από την Κρήτη και τα Κανάρια Νησιά, όπου κι εκεί έχουν αυτοφυείς φοίνικες».

Αυτός είναι και ο λόγος που το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Κρήτης συμμετέχει από κοινού με τα Κανάρια ως εταίρος σε ευρωπαϊκό πρόγραμμα για τη διατήρηση και διάσωση του φοίνικα Θεόφραστου, όπως είναι η ονομασία του.

Η κ. Ανταλουδάκη εκτιμά ότι η φυσική αποκατάσταση του δάσους θα μπορούσε να επιτευχθεί ακόμη και εντός δύο ή τριών ετών. Ωστόσο, πρέπει να τηρηθούν ορισμένες βασικές προϋποθέσεις. Το κύριο ζητούμενο, όπως τονίζει, είναι να μην πιεστεί παραπάνω το οικοσύστημα το επόμενο διάστημα.

«Είτε από ανθρώπινη παρέμβαση είτε από οτιδήποτε άλλο. Γιατί μπορείτε να φανταστείτε ότι αν αυτές οι φωτιές αρχίσουν να επαναλαμβάνονται όλο και πιο συχνά, κάποια στιγμή ούτε ο φοίνικας θα μπορέσει να αντέξει να αναβλαστήσει», ανέφερε.

Σύμφωνα με την κ. Ανταλουδάκη, θα πρέπει επίσης «να σκεφτούμε πολύ σοβαρά το τι μπορεί να γίνει και τι θα γίνει, για παράδειγμα, με τον τουρισμό», ειδικά τώρα που το οικοσύστημα βρίσκεται σε ένα πολύ ευαίσθητο σημείο. «Οπότε οποιαδήποτε πίεση, οποιαδήποτε ανθρώπινη παρέμβαση εκεί πέρα είναι μία πίεση», επισημαίνει.

«Κανονικά, τον φοίνικα θα περιμένουμε να αναβλαστήσει σε λίγα χρόνια. Δηλαδή, αν δεν υπάρξει κάτι πολύ εξεζητημένο, για παράδειγμα, δυστυχώς, μία νέα φωτιά του χρόνου. Με βάση τη λογική, αναμένουμε τον φοίνικα να τον δούμε να αρχίσει να πρασινίζει ξανά, μπορεί και σε δύο με τρία χρόνια. Που αυτό θεωρείται αρκετά γρήγορο», προσθέτει, προειδοποιώντας ταυτόχρονα, ωστόσο, ότι η μέριμνα για το δάσος πρέπει να είναι συνολική, προκειμένου να υπάρξει συνολική αποκατάσταση του οικοσυστήματος, το οποίο τώρα έχει διαταραχθεί.

Καταλήγιε λέγοντας ότι:«Η επαναφορά της δομής, της σύνθεσης και της οικολογικής λειτουργίας ενός οικοσυστήματος μπορεί να φτάσει να χρειαστεί και πολλές δεκαετίες. Για να έρθει μάλλον ξανά στην ισορροπία του».