ΕΒΕΠ: Η αποκλιμάκωση του πληθωρισμού πρέπει να περάσει από τους δείκτες στο ράφι και το καλάθι
«Η Ελλάδα πέτυχε σημαντική αποκλιμάκωση και ο πληθωρισμός των τροφίμων περιορίστηκε αισθητά, αλλά το πρόβλημα της ακρίβειας παραμένει. Το ζητούμενο δεν είναι μόνο να πέσει ο πληθωρισμός, αλλά η αποκλιμάκωση να περάσει σταθερά από το ράφι στο καλάθι, ώστε να μετατραπεί από στατιστική βελτίωση σε πραγματική ενίσχυση της αγοραστικής δύναμης».
Τα παραπάνω επισημαίνει το Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο Πειραιώς με αφορμή την αποκλιμάκωση που καταγράφουν τα οριστικά στοιχεία της Eurostat για τον Ιούλιο του 2026 στον εναρμονισμένο πληθωρισμό της Ελλάδας, διαμορφώνοντας μια καλύτερη εικόνα σε σύγκριση με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.
Όπως αναφέρει το επιμελητήριο, ο εναρμονισμένος πληθωρισμός (ΕΔΤΚ) στην Ελλάδα περιορίστηκε στο 2,7%, τον Ιούλιο, έναντι 3,9% τον Ιούνιο, ενώ στην Ευρωζώνη διαμορφώθηκε στο 2,9% και στην ΕΕ-27 στο 3,0%.
Η Ελλάδα κατέγραψε παράλληλα μηνιαία μείωση του εναρμονισμένου δείκτη κατά 1,4%, τη μεγαλύτερη μεταξύ των κρατών-μελών της ΕΕ. Ωστόσο, η αποκλιμάκωση του πληθωρισμού δεν πρέπει να συγχέεται με γενικευμένη μείωση του επιπέδου των τιμών. Οι τιμές πολλών αγαθών και υπηρεσιών εξακολουθούν να βρίσκονται σε υψηλότερα επίπεδα από εκείνα των τεσσάρων προηγούμενων ετών ακρίβειας και, επομένως, παραμένει αισθητή η πίεση στην αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών και στο λειτουργικό κόστος των επιχειρήσεων.
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται και στη σύγκριση των στοιχείων της ΕΛΣΤΑΤ και της Eurostat. Η ΕΛΣΤΑΤ καταγράφει για τον Ιούλιο ετήσια αύξηση 3,4% του εθνικού Δείκτη Τιμών Καταναλωτή ενώ η Eurostat εμφανίζει 2,7% για την Ελλάδα. Τα δύο ποσοστά όμως δεν είναι αντιφατικά, αφού το πρώτο αφορά τον εθνικό ΔΤΚ και το δεύτερο τον Εναρμονισμένο ΔΤΚ, ο οποίος καταρτίζεται με κοινή ευρωπαϊκή μεθοδολογία και χρησιμοποιείται για τις συγκρίσεις μεταξύ των κρατών-μελών.
Η εικόνα γίνεται ακόμη πιο ενδιαφέρουσα στην κατηγορία των τροφίμων. Με βάση τον εθνικό ΔΤΚ της ΕΛΣΤΑΤ, η ομάδα «Διατροφή και μη αλκοολούχα ποτά» αυξήθηκε κατά +0,4% σε ετήσια βάση, ενώ με βάση τον Εναρμονισμένο ΔΤΚ μειώθηκε -0,4% και σε μηνιαία βάση μειώθηκε κατά -1,4%. Πίσω όμως από τον μέσο όρο υπάρχουν πολύ μεγάλες αποκλίσεις. Σημαντικές ανατιμήσεις εξακολουθούν να καταγράφονται σε βασικά είδη διατροφής, με το μοσχαρίσιο κρέας να αυξάνεται κατά 14,3% και το αρνί/κατσίκι κατά 12,4%. Αντίθετα, η μεγάλη πτώση του ελαιόλαδου κατά -21,7%, των φρούτων/λαχανικών κατά -9,4% και άλλων κατηγοριών, συγκρατεί τον συνολικό δείκτη τροφίμων.
Το παράδοξο των τροφίμων είναι πως η ΕΛΣΤΑΤ πράγματι καταγράφει στον εναρμονισμένο δείκτη πτώση σε σχέση με τον Ιούλιο 2025, ενώ αντίθετα στον εθνικό ΔΤΚ η ίδια βασική ομάδα τρόφιμα και μη αλκοολούχα ποτά παρουσιάζει αύξηση. Το γιατί προκύπτει +0,4% στον έναν δείκτη και -0,4% στον άλλο, δεν οφείλεται σε λάθος. Οι δύο δείκτες έχουν διαφορετική μεθοδολογία και διαφορετικές σταθμίσεις. Ο εθνικός ΔΤΚ σχεδιάζεται κυρίως για να αποτυπώνει τη μεταβολή του κόστους κατανάλωσης των νοικοκυριών στην Ελλάδα. Ο ΕΔΤΚ καταρτίζεται με την κοινή ευρωπαϊκή μεθοδολογία, ώστε η Ελλάδα να μπορεί να συγκριθεί με τις υπόλοιπες χώρες της ΕΕ και την Ευρωζώνη.
Αυτό σημαίνει ότι διαφορετικά προϊόντα και καταναλωτικές δαπάνες έχουν διαφορετική βαρύτητα στους δύο δείκτες. Επομένως, οι μεγάλες μειώσεις σε ορισμένα τρόφιμα μπορούν να υπερκαλύψουν τις αυξήσεις άλλων προϊόντων στον ΕΔΤΚ, ενώ με τις σταθμίσεις του εθνικού ΔΤΚ το τελικό αποτέλεσμα παραμένει οριακά θετικό. Και πράγματι οι αποκλίσεις μέσα στο ίδιο το καλάθι είναι τεράστιες. Η ΕΛΣΤΑΤ αναφέρει ότι οι αυξήσεις σε ψωμί, βόειο, χοιρινό, αρνί/κατσίκι, πουλερικά και γαλακτοκομικά, αντισταθμίστηκαν σε σημαντικό βαθμό από μειώσεις σε ελαιόλαδο, φρούτα, λαχανικά, ψάρια και άλλες κατηγορίες. Αυτό εξηγεί γιατί ο καταναλωτής μπορεί να διαπιστώνει σημαντικές ανατιμήσεις σε προϊόντα που αγοράζει συχνά, την ίδια στιγμή που ο επίσημος μέσος δείκτης των τροφίμων εμφανίζει σχεδόν μηδενική ετήσια μεταβολή.
Η Eurostat καταγράφει διαφορετική εικόνα για την Ευρωζώνη με αύξηση 1,2% τον Ιούλιο για την ευρύτερη κατηγορία τροφίμων, αλκοόλ και καπνού, έναντι 1,5% τον Ιούνιο. Ενδιαφέρον παρουσιάζει ότι, παρά την σχετική επιβράδυνση των τροφίμων, ο συνολικός πληθωρισμός της Ευρωζώνης αυξήθηκε στο 2,9%. Ο βασικός λόγος είναι ότι η πίεση έχει μεταφερθεί στις υπηρεσίες που συνεισέφεραν 1,55 ποσοστιαίες μονάδες στον συνολικό πληθωρισμό και η ενέργεια άλλες 0,94 μονάδες, ενώ τρόφιμα, αλκοόλ και καπνός μόλις 0,23 μονάδες.
Στην Ελλάδα, τα τρόφιμα έχουν ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς η κατηγορία διατροφής αντιστοιχεί σε περίπου 21% της στάθμισης του εθνικού ΔΤΚ. Συνεπώς, οι μεταβολές στο ράφι επηρεάζουν πολύ περισσότερο την καθημερινή αντίληψη της ακρίβειας από ό,τι υποδηλώνει ο γενικός δείκτης. Η θετική εικόνα του Ιουλίου απαιτεί συνέχεια και διάρκεια. Η Ελλάδα πέτυχε σημαντική αποκλιμάκωση και ο πληθωρισμός των τροφίμων περιορίστηκε αισθητά, αλλά το πρόβλημα της ακρίβειας παραμένει. Το ζητούμενο δεν είναι μόνο να πέσει ο πληθωρισμός, αλλά η αποκλιμάκωση να περάσει σταθερά από το ράφι στο καλάθι, ώστε να μετατραπεί από στατιστική βελτίωση σε πραγματική ενίσχυση της αγοραστικής δύναμης.
Δήλωση προέδρου ΕΒΕΠ, Βασίλη Κορκίδη
Όπως δήλωσε ο πρόεδρος του ΕΒΕΠ, Βασίλης Κορκίδης, «η υποχώρηση του εναρμονισμένου πληθωρισμού της Ελλάδας στο 2,7%, χαμηλότερα από το 2,9% της Ευρωζώνης και το 3% της ΕΕ, αποτελεί αναμφίβολα θετική εξέλιξη. Δεν συγχέουμε βεβαίως την αποκλιμάκωση του ρυθμού αύξησης των τιμών με την επιστροφή των τιμών στα προηγούμενα επίπεδα. Το μεγαλύτερο ενδιαφέρον πάντα βρίσκεται στο καλάθι των τροφίμων.
Ο μέσος δείκτης μπορεί να εμφανίζει αρνητική μεταβολή, όμως πίσω από αυτόν συνυπάρχουν διψήφιες αυξήσεις σε βασικά είδη και μεγάλες μειώσεις σε άλλα. Για τα νοικοκυριά, που αγοράζουν καθημερινά το καλάθι παραμένει συνολικά ακριβότερο, ενώ η προσωπική αίσθηση του πληθωρισμού είναι διαφορετική από τον μέσο στατιστικό δείκτη.
Για την αγορά, επομένως, το ζητούμενο δεν είναι μόνο να μειωθεί ο πληθωρισμός, αλλά ο ΔΤΚ. Η αποκλιμάκωση να αποκτήσει διάρκεια, να περάσει στις τελικές τιμές, να ενισχύσει την αγοραστική δύναμη και να δημιουργήσει χώρο για μεγαλύτερη κατανάλωση χωρίς νέα πίεση στο κόστος των επιχειρήσεων. Η μάχη κατά της ακρίβειας χρειάζεται μεγαλύτερο ανταγωνισμό, χαμηλότερο ενεργειακό και χρηματοδοτικό κόστος, ομαλότητα στις εφοδιαστικές αλυσίδες και ενίσχυση του εισοδήματος. Ο πληθωρισμός είναι ο ρυθμός μεταβολής των τιμών, όχι το ύψος τους. Ο ΔΤΚ είναι το θερμόμετρο των τιμών, ενώ ο πληθωρισμός είναι η ταχύτητα με την οποία αλλάζει η ένδειξή του. Η πραγματική επιτυχία θα έρθει όταν η βελτίωση των δεικτών γίνει μόνιμα αισθητή στο ταμείο της επιχείρησης και στο πορτοφόλι του καταναλωτή».