Επικοινωνία ψυχικού πόνου και έκκληση για βοήθεια ο αυτοτραυματισμός – Εντείνεται το φαινόμενο μεταξύ εφήβων και νέων ενηλίκων

Αυξητική τάση παρουσιάζουν τα περιστατικά αυτοτραυματισμού μεταξύ εφήβων και νέων ενηλίκων τα τελευταία χρόνια στην Ελλάδα, ακολουθώντας τη διεθνή τάση. Ο αυτοτραυματισμός δεν αποτελεί απλώς μια «κραυγή αγωνίας», αλλά ένα σύνθετο κοινωνικό και ψυχικό φαινόμενο. Δεν συνδέεται απαραίτητα με απόπειρες αυτοκτονίας, ωστόσο λειτουργεί συχνά ως τρόπος έκφρασης ψυχικού πόνου και ανάγκης για βοήθεια.

Ως αυτοτραυματισμός ορίζεται η πρόκληση άμεσης βλάβης στην επιφάνεια του σώματος, σε στιγμές έντονης ψυχικής δυσφορίας, κενού ή θυμού. Πρόκειται για συμπεριφορά που εκδηλώνεται όταν το άτομο αδυνατεί να διαχειριστεί τα συναισθήματά του με υγιείς τρόπους.

Τα νεότερα στοιχεία για τα ποσοστά αυτοτραυματισμού στους νέους προκαλούν έντονη ανησυχία. Τα περιστατικά καταγράφονται συχνότερα στα κορίτσια και συχνά ξεκινούν ήδη από την πρώιμη εφηβεία.

Σύμφωνα με τα δεδομένα, σχεδόν 500 έφηβοι και νέοι άνθρωποι έχουν λάβει μέχρι σήμερα υποστήριξη από το Πρότυπο Κοινοτικό Κέντρο για την Ψυχική Υγεία των Νέων (17-24 ετών). Ο αριθμός αυτός αποτυπώνει τη σοβαρότητα, αλλά και τη σιωπηλή διάσταση του προβλήματος.

Οι 497 περιπτώσεις που απευθύνθηκαν στο Κέντρο μέσα σε λίγους μήνες λειτουργίας δείχνουν ότι η ανάγκη για βοήθεια είναι μεγάλη – και πιθανότατα μεγαλύτερη από ό,τι καταγράφεται επισήμως. Οι ειδικοί τονίζουν ότι πίσω από κάθε περιστατικό κρύβεται μια βαθύτερη ψυχική δυσκολία: άγχος, κατάθλιψη, μοναξιά ή αδυναμία διαχείρισης έντονων συναισθημάτων.

Ταμπού και ανάγκη για ανοιχτό διάλογο

Η αυξημένη προσέλευση στο Κέντρο δείχνει ότι, όταν υπάρχουν ασφαλείς δομές ψυχολογικής υποστήριξης, οι νέοι τις εμπιστεύονται. Το ζητούμενο πλέον είναι να σπάσει η σιωπή, ώστε περισσότερα παιδιά να αισθανθούν ότι μπορούν να μιλήσουν εγκαίρως και να λάβουν τη φροντίδα που χρειάζονται.

Ο αυτοτραυματισμός εξακολουθεί να αποτελεί θέμα ταμπού για πολλές οικογένειες και σχολικές κοινότητες. Πολλοί έφηβοι διστάζουν να μιλήσουν σε γονείς ή εκπαιδευτικούς, αν και μεταξύ τους συζητούν πιο ανοιχτά για το ζήτημα.

Τα στοιχεία δείχνουν ότι το 17,6% των νέων έχουν αυτοτραυματιστεί, ενώ το φαινόμενο είναι πιο συχνό στα κορίτσια (20,3%). Το 67,2% των νέων δηλώνουν αρνητική αυτοεικόνα, γεγονός που συνδέεται άμεσα με τη συναισθηματική απορρύθμιση. Η αποκάλυψη των περιστατικών γίνεται κυρίως στο φιλικό περιβάλλον, καθώς το 68,4% μιλούν στους φίλους τους, ενώ μόνο ένας στους πέντε γονείς γνωρίζει τι συμβαίνει.

Δωρεάν υπηρεσίες ψυχικής υγείας

«Για πρώτη φορά στη χώρα παρέχεται δωρεάν ένα ολοκληρωμένο πρόγραμμα ψυχοθεραπευτικής υποστήριξης για εφήβους, νέους και τις οικογένειές τους που αντιμετωπίζουν ζητήματα αυτοτραυματισμού», αναφέρει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η αναπληρώτρια υπουργός Υγείας Ειρήνη Αγαπηδάκη.

Η ίδια επισημαίνει ότι «το σημαντικότερο μήνυμα είναι πως κανείς δεν πρέπει να μένει μόνος απέναντι σε αυτή τη δυσκολία. Το μόνο που χρειάζεται είναι να γίνει το πρώτο βήμα: να ζητηθεί βοήθεια».

Το Πρότυπο Κοινοτικό Κέντρο για την Ψυχική Υγεία των Νέων

Το υπουργείο Υγείας, σε συνεργασία με τη UNICEF, έχει θεσμοθετήσει στην Α’ Ψυχιατρική Κλινική του Πανεπιστημίου Αθηνών το Πρότυπο Κοινοτικό Κέντρο για την Ψυχική Υγεία των Νέων. Το Κέντρο απευθύνεται σε νέους ηλικίας 17 έως 24 ετών και παρέχει εξειδικευμένη στήριξη σε εφήβους, νέους και οικογένειες που βιώνουν το πρόβλημα του αυτοτραυματισμού.

Οι υπηρεσίες προσφέρονται τόσο δια ζώσης όσο και εξ αποστάσεως, μέσω τηλεψυχιατρικής. Περιλαμβάνουν κλινική αξιολόγηση, ατομική και ομαδική ψυχοθεραπεία, καθώς και άλλες εξειδικευμένες θεραπείες. Όλες οι παρεχόμενες υπηρεσίες είναι εντελώς δωρεάν.

Για ραντεβού και πληροφορίες, οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να επικοινωνούν στα τηλέφωνα 2107462290 και 2107462281 (Δευτέρα έως Παρασκευή, 09:00–21:00) ή με email στο kaan@eginitio.uoa.gr.