Новости за 29.05.2025

د ژبو د نړيوالې معتبرې سرچينې "ايتنالاګ" له څېړنې سره سم د ژبو د وېش پر اساس پښتو په ژونديو او باثباته ژبو کې حسابل کېږي او د ويونکو د شمېر له پلوه د نړۍ په لومړيو لويو ۴۰ ژبو کې ځای لري.

په داسې حال کې چې له ایرانه د افغان کډوالو جبري ایستل دوام لري، د دغه هېواد د کورنیو چارو وزارت تازه د سرشمېرنې د کارتونو د لغوه کولو او د بې اسنادو کډوالو لپاره د تعلیمي او روغتیايي خدماتو د بندېدو اعلان کړی دی.

په امریکا کې د تجارتي چارو یوې محکمې په یوه حکم کې د امریکا د ولسمشر ډونالډ ټرمپ له‌خوا د «د ازادۍ د ورځې» پر مهال اعلان شوې تعرفې لغوه اعلان کړې او ویې ویل چې ټرمپ پر وارداتو د پراخو تعرفو په لګولو سره، له خپل واک څخه تېری کړی دی. د نړیوالې تجارتي محکمې درې قاضیانو د چهارشنبې په ورځ (د غبرګولي ۸مه) وویل چې د امریکا اساسي قانون یوازې کانګرس ته دا ځانګړی صلاحیت ورکړی چې له نورو هېوادونو سره د سوداګرۍ مقررات تنظیم کړي، او د ولسمشر اضطراري واکونه د دې اساسي صلاحیتونو پر وړاندې برتري نه لري. په دایمي حکم کې راغلي دي... Читать дальше...

دا ورځ په وروستیو کلونو کې په دې هدف نمانځل کېږي چې د پښتو ژبې پرمختګ ته پام واړول شي. پښتو د افغانستان یوه له دوو ملي ژبو څخه ده او دا ژبه د پاکستان په خیبرپښتونخوا او بلوچستان ایالتونو کې هم د میلیونونو خلکو مورنۍ ژبه ده. د پښتو نړیوالې ورځې په مناسبت ګڼو لیکوالو او ادیبانو په ټولنیزو شبکو کې لیکنې خپرې کړي او د دې ژبې د ودې او پرمختګ د لارو چارو لپاره یې وړاندیزونه کړي دي.

ایران څه باندې څلور میلیونو اسناد نه ‌لرونکو افغان کډوالو ته امر کړی چې د جولای تر ۶مې (چنګاښ ۱۵مه) پورې له دغه هېواده ووځي. ایراني چارواکو اعلان کړی چې افغان مهاجرو ته د احصایې د ادارې له لوري ورکړل شوي اسناد نور اعتبار نه ‌لري، او اوس له اسناد نه ‌لرونکو مهاجرو غوښتنه شوې چې له ټاکل شوې نېټې مخکې له ایرانه ووځي. د ایران د کورنیو چارو وزارت د کډوالو او بهرنیو اتباعو د چارو مرکز مشر نادر یاراحمدي، ویلي چې د احصایې اسناد لرونکي کسان نور غیرقانوني مهاجر ګڼل کېږي. هغه ټینګار وکړ چې یوازې شپږ ځانګړي... Читать дальше...

د افغانستان د ماشوم د ادبیاتو کور وايي، په جلا وطنۍ کې یې د خپلو کارونو په لړ کې تازه ماشومانو ته دولس عنوانه کتابونه چاپ کړي دي.

د امریکا ولسمشر ډانلډ ټرمپ ویلي دي چې تېره اونۍ یې د اسراييلو وزيراعظم بنیامین نتنیاهو ته خبرداری ورکړی وو چې داسې اقدام دې نه کوي چې له ایران سره د اټومي مذاکراتو د ګډوډېدو سبب شي.نوموړي د مې پر ۲۸مه په سپينه ماڼۍ کې خبریالانو ته وویل: "ما هغه ته وویل چې دا کار دا مهال مناسب نه دی، ځکه موږ اوس د یوې حل لارې ته ډېر نېږدې یو." د هغه په وينا، "دا وضعیت هره شېبه بدلېدلی شي." اسراییلو تر دې وړاندې د نیویارک ټایمز ورځپاڼې هغه راپور رد کړی وو چې پکې راغلي ول چې نتنیاهو ګواښ کړی دی چې د امریکا او ایران... Читать дальше...

په داسې حال کې چې د اسراییل پوځ په غزه کې عملیاتو ته شدت ورکړی، حماس سختدریځې ډلې د چهارشنبې په ورځ اعلان وکړ چې د یوه دایمي اوربند له چوکاټ سره یې موافقه کړې ده؛ ویل کېږي چې دا طرحه د امریکا د ځانګړي استازي، ستیف ویتکاف، په منځګړیتوب جوړه شوې ده. حماس د امریکا او اروپايي ټولنې له‌خوا ترهګره ډله ګڼل کېږي. د اسراییلي ورځپاڼې «جروسلم پوست» د چهارشنبې د ورځې د راپور له مخې، حماس په یوه بیان کې ویلي چې دغه توافق «د لسو اسراییلي یرغملو د خوشي کېدو او د ځینو جسدونو د سپارلو» په بدل کې «د یو شمېر موافقه‌شویو... Читать дальше...

ملګري ملتونه وايي، اټکل کېږي چې تر ۲۰۶۰ کال پورې به، په افغانستان کې له هرو دوو تنو څخه یو تن په ښارونو کې اوسی. د ملګرو ملتونو د هستوګنې پروګرام (UN-Habitat) زیاتوي، ډېر ښارونه په افغانستان کې ښاري پراخوالي ته چمتو نه دي. یاده اداره وايي چې یوه مناسب او خوندي ژوند چاپېریال ته په لومړیتوب ورکولو سره کېدای شي داسې ښارونه جوړ شي چې هر څوک پکې له ښه ژونده برخمن وي. UN-Habitat ټینګار کوي چې بنسټیز ښاري خدمات لکه د اوبو رسول، بدرفت، ترانسپورت او انرژۍ سیستمونه، د ښاري ژوند د ملا تیر جوړوي. د انجینرۍ،... Читать дальше...

د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ ویلي چې تېره اوونۍ یې د اسرائیل صدراعظم بنیامین نتانیاهو ته په ټیلیفوني خبرو کې په زغرده وویل چې په اوسني وضعیت کې پر ایران برید مناسب اقدام نه‌ دی. ټرمپ په عین حال کې وویل چې نتانیاهو ته یې خبرداری نه دی ورکړی، بلکې له خپل دریځه یې نوموړی خبر کړی دی. نوموړي د چهارشنبې په ورځ (د غبرګولي ۷مه) په سپینه ماڼۍ کې له خبریالانو سره په خبرو کې وویل چې ده نتانیاهو ته وویل فکر نه ‌کوي چې دا دې مناسب وخت وي. ځکه چې دا مهال امریکا له ایرانیانو سره په خبرو بوخته ده، او خبرې تر دې دمه ډېرې ښې روانې دي. Читать дальше...

د پاکستان پارلېمان د ۲۰۲۵ز کال د مې پر ۱۹مه د یو بېل (قانوي مسودې) په منظورولو سره دا شرط ټاکلی وو چې د نکاح پر مهال باید د هلک او نجلۍ عمر لږ تر لږه ۱۸ کلونو ته رسېدلی وي. د بشري حقونو د شنونکو او د پارلېمان د غړو په وینا دا بېل په دې موخه منظور شوی چې د کم عمرۍ د ودونو مخنیوی وشي.

سعودي حکومت وايي چې د حج ادا کولو لپاره هغه هېواد ته له ۱۱ لکه زيات کسان وررسېدلي او لکونه نور پر لاره دي. د مې پر ۲۸مه په يو بيان کې سعودي چارواکو په عين حال کې خبرداری ورکړ چې له منل شويو اسنادو پرته دې څوک د حج ادا کولو هڅه نه کوي. د بېلا بېلو اژانسونو له ويډيوګانو جوړ راپور:

د روباټونو ترمينځ د سوکوهنې (باکسينګ) لومړي سيالي په چين کې شوې ده. دا سيالي د هغې لړۍ برخه ده چې هدف يې د روباټونو ترمينځ د انسانانو په شان بېلا بېلې لوبې لکه ترسره کول دي. په دې اړه د رويټرز اژانس له ويډيو جوړ راپور:.

"د وږو خلکو ډلې" د چهارشنبې په ورځ (د می ۲۸مه) په جګړه ځپلې غزه کې د ملګرو ملتونو یو ګودام مات کړ. دا پېښه هغه مهال رامنځته شوه چې مرستې د قحطۍ پر څنډه ولاړ فلسطین ته ورسیدې. دا په داسي حال کې ده چې متحده ایالات د اسراییل او حماس ترمنځ د احتمالي اوربند لپاره نوي شرایط چمتو کوي. امریکا او اروپايي ټولنه حماس ډله د یوه ترهګر سازمان په توګه پېژني. د خوړو نړیوال پروګرام په وینا لومړني راپورونه دا دي چې د غزې په مرکزي ګودام کې دوه کسان مړه شوي او څو نور ټپیان شوي دي. د ملګرو ملتونو ادارې د خوراکي توکو... Читать дальше...

د طالبانو حکومت په افغانستان کې د تندلارو ډلو د شتون او د منخۍ اسیا هیوادونو ته یې د ګواښ په اړه د روسیې د دفاع وزیر څرګندونې رد کړي دي. د روسیې دفاع وزیر اندری بلوسوف، په بیشکک کې د ډله ییز امنیتي تړون سازمان (CSTO) د دفاع وزیرانو په غونډه کې ویلي چې په افغانستان کې د متعددو افراطي رادیکال ډلو فعالیتونه لا هم د منځنۍ اسیا لپاره تر ټولو لوی ګواښ ګڼل کېږي. د روسیې تاس خبري اژانس چهارشنبه، د مې ۲۸ مه، په یوه راپور کې د نوموړي له قوله زیاته کړې چې په افغانستان کې له ۱۵ زرو څخه ډېر جنګیالي له ۲۰ څخه... Читать дальше...

د ملګرو ملتونو چارواکو د قزاقستان له چارواکو سره د افغانستان اړوند د سیمه ییزې همکارۍ په اړه خبرې کړي دي. په افغانستان کې د ملګرو ملتونو د مرستندویه ماموریت (یوناما) مشرې روزا اوتونبایوا او د ملګرو ملتونو د مخدره توکو او جرمونو سره د مبارزې دفتر (یو این او ډي سي) سیمه ییز استازي اولیور سټولپ د سې شنبې په ورځ د قزاقستان د بهرنیو چارو وزارت له لومړي مرستیال اکان رخمتولین سره وکتل چې د افغانستان اړوند د سیمه ییزې همکارۍ په اړه بحث وکړي. د قزاقستان د بهرنیو چارو وزارت د یوې اعلامیې له مخې، دا غونډه په... Читать дальше...

د طالبانو سترې محکمې اعلان کړی چې په ټول افغانستان کې د سپوږمۍ لیدلو کمیټو د سې شنبې په ورځ، د می په ۲۷مه نېټه، د سپوږمۍ لیدل تایید کړي، خو د جون ۷مه چې د شنبې ورځ ده، د اختر لومړۍ ورځ ټاکل شوې ده. دا په داسي حال کې ده چې ټاکل شوې ده د نړۍ اکثریت مسلمان هیوادونه د جمعې په ورځ اختر ولمانځي. سعودي عربستان، متحده عربي اماراتو، عراق، عمان او اندونیزیا د جمعې ورځ د لوی اختر ورځ اعلان کړې ده. دعرفې ورځ به، چې په اسلام کې یوه له خورا سپېڅلو ورځو ده، د پنجشنبې په ورځ وي.