Трамп тврди дека Иран сериозно преговара со Вашингтон, додека САД ја засилуваат воената реторика

Американскиот претседател Доналд Трамп изјави дека Иран „разговара сериозно“ со САД по неговите закани за обнова на воената акција и во услови на зголемување на американската „армада“ во напнатиот регион на Блискиот Исток.

Техеран „разговара со нас и ќе видиме дали можеме да направиме нешто. Инаку, ќе видиме што ќе се случи... Имаме голема флота што се упатува таму“, изјави Трамп за Фокс њуз на 31 јануари: „Тие преговараат“.

Подоцна, тој им рече на новинарите во Ер Форс Уан дека „тие разговараат со нас - сериозно разговараат“. Не беше веднаш јасно под какви околности би можеле да се водат такви разговори.

Трамп, исто така, рече дека американската администрација не ги информирала нервозните сојузници во регионот за можни воени напади, наведувајќи ги безбедносните проблеми.

„Па, не можеме да им го кажеме планот. Ако им го кажам планот, тоа би било речиси исто толку лошо како вас да ви го кажам планот [на медиумите]. Всушност, може да биде и полошо“, рече тој.

Трамп јавно зазеде цврст став против автократските владетели на Иран, во услови на репресија врз антивладините демонстранти на улиците на Техеран и други градови низ целата земја.

На 29 јануари, тој рече дека Иран мора да ја запре својата нуклеарна програма и да престане да „убива демонстранти“, тврдејќи дека тие барања им биле пренесени на иранските власти.

Американските воени сили се упатуваат кон регионот

Два дена претходно, тој објави дека „масовна армада“ се движи кон Иран, предупредувајќи дека може да дејствува „брзо и бесно“ доколку е потребно, додека изрази надеж за „фер договор“ што ќе го остави Иран без нуклеарно оружје.

Американската војска распореди поморска ударна група покрај брегот на Иран, предводена од носачот на авиони „УСС Абрахам Линколн“.

Поради прекините на интернет услугите во Иран, тешко е да се процени бројот на демонстранти кои се убиени за време на масовните демонстрации, кои се чини дека се намалија во последните денови.

Американската организација за човекови права ХРАНА, чии бројки РСЕ/РЛ редовно ги цитира откако започна насилното задушување во Иран претходно овој месец, вели дека нејзиниот потврден број на жртви, вклучувајќи ги и безбедносните сили, сега е 6.563, додека бројот на жртви што сè уште се под истрага е 17.091. Уапсени се повеќе од 49.000 луѓе.

Некои проценки од официјални лица, цитирани неофицијално од разни медиуми, го ставаат бројот на жртви неколку пати поголем.

Иран е во превирања од 28 декември 2025 година, кога мирни демонстранти почнаа да излегуваат на улиците во Техеран за да бараат властите да преземат мерки за да го спречат спиралното зголемување на инфлацијата и падот на валутата.

Економските протести се шират

Немирите се проширија низ целата земја и прераснаа во поширока акција против естаблишментот, предизвикувајќи масовен и смртоносен одговор од властите што предизвика бес низ целиот свет.

Во последниве години, западните финансиски санкции сериозно ја оштетија иранската економија, што повремено доведе до улични немири поради зголемувањето на цените и недостигот на клучни стоки и енергетски резерви.

Сегашните немири се сметаат за најголем предизвик за Исламската република од нејзиното основање во 1979 година.

Повторно воведени остри санкции

Иран се согласи на значаен договор од 2015 година - Заедничкиот сеопфатен план за акција (JCPOA) - со светските сили, чија цел беше да го спречат да развие нуклеарно оружје во замена за ублажување на економските санкции.

Но, почна да се откажува од своите обврски откако Трамп, во својот прв мандат, ги повлече САД од договорот во 2018 година и повторно воведе осакатувачки санкции против Техеран.

Иран ја прекина соработката со Меѓународната агенција за атомска енергија во јули 2025 година како одговор на бомбардирањето на САД и Израел на неговите клучни нуклеарни постројки во Фордоу, Исфахан и Натанц.

„Се надевам дека Иран брзо ќе „дојде на маса“ и ќе преговара за фер и правичен договор - без нуклеарно оружје - таков што е добар за сите страни“, рече Трамп во објава на социјалните мрежи на 28 јануари.

„Времето истекува, навистина е од суштинско значење! Како што му реков на Иран еднаш претходно, направете договор! Тие не го сторија тоа, а имаше и „Операција полноќен чекан“, големо уништување на Иран. Следниот напад ќе биде многу полош!“

Министерот за надворешни работи на Иран сигнализираше подготвеност за продолжување на нуклеарните разговори со Вашингтон, иако Техеран повторно повлече црвени линии околу својата ракетна програма и одбранбените капацитети.

Зборувајќи на 30 јануари во Истанбул, министерот за надворешни работи Абас Аракчи рече дека Техеран ќе биде подготвен повторно да влезе во преговори со Вашингтон доколку разговорите се водат на она што тој го опиша како „фер и правична“ основа.

Аракчи на прес-конференција изјави дека Иран е отворен за мерки за „градење доверба“ поврзани со неговата нуклеарна програма, но нагласи дека воениот став на Иран не е предмет на преговори.

„Одбранбените капацитети и ракетите на Иран никогаш нема да бидат предмет на никакви преговори“, рече тој и додаде дека во моментов не се планирани директни разговори меѓу Техеран и Вашингтон, што навидум е спротивно на забелешките на Трамп за „преговорите“.

Иранското претседателство соопшти дека претседателот Масуд Пезешкијан му рекол на Ердоган дека сите успешни преговори ќе зависат од напуштањето на „военоподбуцнувачките и заканувачките акции во регионот“.

Претседателството подоцна соопшти дека Пезешкијан му рекол на египетскиот претседател Абдел Фатах ел-Сиси во телефонски разговор дека Иран „никогаш не барал, и на никаков начин не бара војна и е цврсто убеден дека војната не би била во интерес ниту на Иран, ниту на САД, ниту на регионот“.

Али Лариџани, шеф на Врховниот совет за национална безбедност на Иран, рече дека „спротивно на возбудата за извештачената медиумска војна, структурните аранжмани за преговори напредуваат“.

Лариџани ги даде коментарите на 31 јануари, еден ден откако Русија соопшти дека имал разговори во Москва со претседателот Владимир Путин.