Мы в Telegram
Добавить новость
World News in Kyrgyz





160*600

Новости сегодня на DirectAdvert

Новости сегодня от Adwile

Актуальные новости сегодня от ValueImpression.com


Опубликовать свою новость бесплатно - сейчас


<
>

Зомбулукту актоо артындагы коркунуч

Зомбулукту актоо артындагы коркунуч

Коомдук ишмер, тарыхчы Алмаз Кулматовдун блогу.

Автордун пикири "Азаттыктын" көз карашын чагылдырбайт.

Соңку он жылдыкта өзүн "исламчыл" атаган топтор радикалдашып баратканын байкоого болот. Күнүгө жана ар бир окуяда алардын деми сезилип турат. Коомдук, маданий, саясий турмушта, албетте, экономикалык маселелерде динге жамынган радикал күчтөрдүн таасири барган сайын артууда.

Коом кайда баратканын аңдай элек, беймаалым. Терең изилдөө биздин өлкөдө жокко эсе. Аналитиктердин пикири сейрек жарыяланат, адатта андай окумуштуулар диний маселе сезимтал экенин билет, диний кастыкты козутуп албайын же козутууга айыпталып калбайын деп тартынат. Андай пикирлерди жарыялоого медиагенттиктер да оңой менен даабайт. Чочулайт. Анткени динге жамынган үгүтчүлөрдүн саны арбын, салмагы басымдуу, үнү өктөм, аракеттери ары активдүү, ары агрессивдүү. Күнүмдүк, тиричилик кырдаалда да диний үгүттүн кулачы жайылууда. Эң жөнөкөй мисал, Кыргызстанда зөөкүрлөрдүн кыздарга жасаган зомбулугуна карата коомдун, айрым бийлик адамдарынын реакциясы ойго салат. Эгер ашынган радикалдар пропаганданы ачык жүргүзүп жатса, экстремизмден алыс кай бирлери тынымсыз жүрүп жаткан тымызын үгүткө байкоосуздан, билбестиктен кошулууда.

Бир гана шариятка негизделген ислам мамлекетин түзүү экстремисттик жана терорристтик уюмдардын, күчтөрдүн, топтордун негизги идеясы, саясий программасынын өзөгү.

"Момун мусулмандар бөөдө кыйналды, азап чегүүдө, алланын жолунан адашты, эзүүгө тушугуп кор болду, абийири кетти, ушунун баарынын түпкү себеби - каапыр системалардын ("демократия - куфр система") үстөмдүгү.

Исламдын бүткүл дүйнөдөгү үстөмдүгүн орнотуу керек, шарият менен жашаган мамлекет куруу зарыл. Бул жараткандын буйругу, каалоосу жана эрки, пайгамбардын осуяты, мусулман баласынын ыйык парзы. Халифалык сөзсүз орнойт, анткени ал адамзат көксөгөн эң адилеттүү, акыйкат, калыс, таза, жаратканга жаккан жападан жалгыз система. Баарыбыз даават, үгүт, саясий күрөш жана эӊ башкысы, куралдуу жихад аркылуу бирге күрөшүүгө тийишпиз". Өзүн исламчыл атаган, адамзат цивилизациясына эң кымбат баалуулуктарды тартуулаган прогрессивдүү ислам динине такыр тиешеси жок, ыйык динди жаманатты кылган экстремисттик уюмдардын кыскача идеологиялык концепиясы ушундай.

Ушул жөнөкөй жана түшүнүктүү идеяны бекемдөө, аудиторияга жеткирүү, элди ынандыруу үчүн түрдүү жолдорду, заманбап пропагандалык каражаттарды жана ыкмаларды (интернет-мемдерди, постторду, креолдошкон тексттерди, иллюстрациялуу кыска тексттерди, видеосюжеттерди ж.б.) кеңири колдонот. Ошентип өз идеяларын жайылтат, таӊуулайт. Бардык терс көрүнүштөрдү (коррупция, паракорчулук), социалдык, экономикалык кыйынчылыктарды (жакырчылык, жумушсуздук, кымбатчылык ж.б.) экологиялык жана табигый кырсыктарды, ал тургай пандемияны да колдонуп, халифаттан башка мамлекеттик түзүмдөрдү, саясий-укуктук системаларды дискредитациялоо эң кеӊири тараган ыкмалардын бири.

Тигил же бул проблеманы мисал келтирип, исламга негизделбеген коомдук, саясий, укуктук, маданий системаларды "бузук", "куфр", "жараксыз", "чирик", "зулум", "каргыш тийген" саясий түзүмдөр катары жек көрсөтүү жана исламга негизделген мамлекетти орнотууга үгүттөө аракети күч.

Сексуалдык зордук менен исламчыл атанган радикалчыл топтордун кандай байланышы бар? Бир караганда эч кандай катышы жоктой сезилет. Зөөкүрчүлүк боюнча пикир билдирген инсандардын да экстремизмге эч тиешеси жок. Жоопкерчиликтүү, такыба, мыйзам сыйлаган, сыйлуу инсандар. Бирок ар бир нерсени диний ишенимге такоо тенденциясын, радикалчыл идеологиянын ыкмаларын эске алып, зөөкүрлүккө карата айрым пикирлерге абай салалы.

Коргоо министри Бактыбек Бекболотов 13-сентябрда парламенттин тармактык комитеттеринин биргелешкен жыйынында депутаттардын суроолоруна жооп берип жатып, зордуктоого шек саналгандар Улуттук гвардиянын жоокерлери экенин ырастап, зөөкүрлөрдүн ыплас жоругун минтип түшүндүрдү: “Маалымат боюнча алар отурганда кыз өтүп баратып, чагым болгонбу, иш болуп кетиптир” . Тигилер жөн эле отурган экен, кыз ошол офицерлердин жанынан өтүшү менен аларды сексуалдык зордуккка провокация кылыптыр. Демек, кыз өзү айыптуу.

Депутат Акбөкөн Таштанбеков парламенттеги талкууда мектептерде өспүрүм кыздар "кыска юбка кийет, зөөкүрлөрдү провокация кылат, педофилдердин делебесин козгойт" деди.

Анжелика Кайратова аттуу ырчы айым “Аялдын жылаңач денесин көргөндө эркектин ою албетте бузулат. Ар бир динде зордукка аял өзү гана айыптуу экени айтылат” деп жаңы диний канон жаратты.

Имам Садыбакас Доолов аялдардын денесин базардагы эттин баасына салыштырды. Балким, беймаксат, байкоосуз пикир чыгар, ал автордун сөз байлыгына жараша жана эркиндеги иш, балким биз түшүнбөй калышыбыз ыктымал, анда ак чөп башта.

“Зордук-зомбулукка аялзаты өзү, тагыраагы алардын кийими күнөөлүү”. Биз мисал келтирген пикирлердин түпкү мааниси ушундай. Кудум тамсилдегидей. Орус жазуучусу И.В. Крыловдун “Карышкыр менен козу” аттуу тамсилиндеги карышкырдын “Мен ачмын, ошол сенин айыбың” деген фразасы эрксизден эске түшөт.

Мындай аныктамалар акыр түбү хижаб, чадра кийип, паранжа жамынуу зарыл деген тыянакка такалат. Конкреттүү окуяны (кыз-келинди кордоону) пайдаланып, белгилүү бир идеалды астыртадан пропагандалоонун мүнөздүү мисалына күбө болуудабыз. Идеал – чүмкөнгөн аялзаты. Мусулман өлкөлөрүнүн баарында хижаб, паранжа жападан жалгыз кийимби, расмий талаппы, универсал көрүнүшпү. Жок, албетте. Теократиялык (дин башкарган) айрым саналуу өлкөлөрдү эске албаганда, кара жамынган, чүмбөттөлгөн кийим эреже эмес.

Кыргыздарга караганда алда канча эрте жана көбүрөөк исламдашкан, турмушу, тиричилиги, климаттык, географиялык шарттары чүмкөнүүгө, жүздү жабууга мажбурлаган өлкөлөрдө биздегидей аша чапкандык жок. Бизге келгенде эле чүмбөттү идеалга, паранжаны айныксыз эрежеге, хижабды жана башка атрибуттарды, кийим-кечек формаларын мыйзамга айлантуу аракети байкалат. Салыштырмакка ислам расмий дин болуп эсептелген же ислам идеологиясы үстөмдүк кылган өлкөлөрдүн айрымдарынан иллюстративдүү мисалдарды келтирели:

Фактылар өтө арбын, атайы бийликке эгедер катмардын өкүлдөрүн мисал келтирдик, анткени алар мамлекеттеги расмий кааданы, коомдук эрежелерди сактоого аракет кылат, баскан-турганы дайыма элдин көз алдында. Жогоруда айткандардын логикасына жетеленсек, мусулмандар басымдуу жашаган, ислам расмий идеология болуп эсептелген араб мамлекеттеринде айымдардын кийими азгырык, зордуктоого чакырык, зөөкүрлөргө түрткү экен да демек. Биздин “канониктердин” жана аалымдардын “непадам зордукталса, өзүнөн көрсүн” деген аныктамасын мусулман дүйнөсүндөгү айымдар кандай кабыл алаар эле.

Зордук-зомбулукка аялзаты күнөөлүү деген аныктаманы бекемдөө үчүн “кунаажын көзүн сүзбөсө, бука мурунтугун үзбөйт эле” деген элдик ылакапты бетке кармашат кээде. Ушул фразеологизмди кызыл кулактык менен бурмалоо аркылуу зөөкүрлүктү актоого ниеттенгендер жок эмес. Фактыны, окуяны, маданий же традициялык көрүнүштү спекулятивдик интерпретация – коомдук пикир жаратуунун, манипуляциянын жана аудиториянын башын айландыруунун эң кеңири тараган, ийгиликтүү формасы.

“Атаңды өлтүргөнгө энеңди алып бер”. Бул сүйлөмдү Толстойдун оң бетке чапса, сол бетиңди тос деген чыдамкайлыгына салыштырат. Ал тургай кыргыз тарыхын жана маданиятын, көчмөн журттун салттуу укугун, мыйзамдарын жакшы билбегендер кечиримдүүлүктүн эталону, айкөлдүк деп түшүндүрөт. Каяктагы айкөлдүк? Түпкүлүгүндө какшык иретиндеги мотивация, чыныгы маанисинде аёосуз жеме. Какайганга какайгын, пайгамбардын уулу эмес, эңкейгенге эңкейгин, атаңдан калган кул эмес. Сага кол салса, элиңе бүлүк салып, жериңди, мүлкүңдү тартып алса, ал аз келгенсип атандын канына забын болсо, татыктуу жооп берип, найза сунганга жарабасаң, анда анча болду баскынчыга эненди алып бер деген ачуу жеме, аргасыздыктан улам чыккан чакырык.

Демек кыз-келиндин жарашыктуу кийимин зөөкүрлүктүн түпкү себеби деген көз караш адамга карата зордук-зомбулукту актоо аракетинин эле бир көрүнүшү. Ата-бабабыз андай керээз бизге калтырган эмес, эч бир динде зөөкүрлүк даңазаланбайт.

Экинчиден, зордук-зомбулукка аялзатынын кийимин күнөөлөгөн аныктама жарандардын эркиндиги менен укугун чектөөгө багытталган идеологиянын кайрыгына айлантууну каалаган күчтөр жок эмес. Кыз-келиндерди чүмбөттөө идеясына үндөш пикирлердин ээлери молдокелер айткандай, билип-билбей туруп радикалчыл үгүтчүлөрдүн чырагына май тамызып алуусу мүмкүн.

Үчүнчүдөн, зөөкүрлүк үчүн айымдарды айыптоо жынысына карабастан адамдын тең укуктуулугуна шек келтирген же кыз-келиндерди басынткан аракеттерди актоого шылтоо болбойт деп айтуу кыйын. Жогорудагы биз мисал кылган, зордукка кыз-келиндердин кийимин айыптаган пикирлерди исламды жаманатты кылган радикалчыл топтор өзүнө керектүү пропаганда үчүн колдонбой турганына кепилдик бере албайбыз.

Мындай кайрыктар улам күчөп баратканы бизди ойлонтууга тийиш.

Читайте на 123ru.net

Другие проекты от 123ru.net



Архангельск

АО «Транснефть - Север» провело плановое учение на НПС в Архангельской области



Мир

Российские туристы встретились с таджикскими строителями в Новой Зеландии и были удивлены их жизни и ответами на вопросы




Українські новини

Estischool - Школа за британською програмою



Новости 24 часа

В РМАТ ПРОШЕЛ I БИЗНЕС-ФОРУМ ВЫПУСКНИКОВ РМАТ 1999-2023 ГОДА ВЫПУСКА, ПОСВЯЩЕННЫЙ 55-ЛЕТНЕМУ ЮБИЛЕЮ АКАДЕМИИ



Game News

Sea War: Raid 1.131.0



Москва

Нижегородская область — в Топ-3 регионов по уровню развития ГЧП



News Every Day

Move over Harry Kane and Jude Bellingham the real England champ is a 15 yr old SUBBUTEO star



Происшествия

Экс-мэра Биробиджана осудили на 5 лет за злоупотребление полномочиями. Условно



Москва

Восемь предпринимателей разместили сезонные кафе в Солнечногорске



Сергей Лазарев

Сергей Лазарев представил эротический перфоманс на нижегородском концерте



Москва

24 «народные» тропы благоустроят в Дмитровском округе в 2024 г



ATP

Даниил Медведев идет третьим в чемпионской гонке ATP, Андрей Рублев — пятый



Москва

НАЛОГИ С ЗАРПЛАТ И НДС МОГУТ ОТМЕНИТЬ?! Государственная Дума и Правительство РФ оптимизируют налоги.



Владимир Потанин

Глава "Интерроса" анонсировал создание цифровой платформы для формирования запросов на разработку отечественного оборудования



Симферополь

Книжная тематическая полка « Русский писатель марийской земли»



Москва

Эксперт Президентской академии в Санкт-Петербурге о компенсации части затрат на путевки в оздоровительные лагеря в рамках нацпроекта «Семья»



Москва

Собянин: в ТиНАО будет построено 10 детских садов и 11 поликлиник



Москва

НАЛОГИ С ЗАРПЛАТ И НДС МОГУТ ОТМЕНИТЬ?! Государственная Дума и Правительство РФ оптимизируют налоги.



Другие популярные новости дня сегодня


123ru.net — быстрее, чем Я..., самые свежие и актуальные новости Вашего города — каждый день, каждый час с ежеминутным обновлением! Мгновенная публикация на языке оригинала, без модерации и без купюр в разделе Пользователи сайта 123ru.net.

Как добавить свои новости в наши трансляции? Очень просто. Достаточно отправить заявку на наш электронный адрес mail@29ru.net с указанием адреса Вашей ленты новостей в формате RSS или подать заявку на включение Вашего сайта в наш каталог через форму. После модерации заявки в течении 24 часов Ваша лента новостей начнёт транслироваться в разделе Вашего города. Все новости в нашей ленте новостей отсортированы поминутно по времени публикации, которое указано напротив каждой новости справа также как и прямая ссылка на источник информации. Если у Вас есть интересные фото Вашего города или других населённых пунктов Вашего региона мы также готовы опубликовать их в разделе Вашего города в нашем каталоге региональных сайтов, который на сегодняшний день является самым большим региональным ресурсом, охватывающим все города не только России и Украины, но ещё и Белоруссии и Абхазии. Прислать фото можно здесь. Оперативно разместить свою новость в Вашем городе можно самостоятельно через форму.



Новости 24/7 Все города России




Загрузка...


Топ 10 новостей последнего часа






Персональные новости

123ru.net — ежедневник главных новостей Вашего города и Вашего региона. 123ru.net - новости в деталях, свежий, незамыленный образ событий дня, аналитика минувших событий, прогнозы на будущее и непредвзятый взгляд на настоящее, как всегда, оперативно, честно, без купюр и цензуры каждый час, семь дней в неделю, 24 часа в сутки. Ещё больше местных городских новостей Вашего города — на порталах News-Life.pro и News24.pro. Полная лента региональных новостей на этот час — здесь. Самые свежие и популярные публикации событий в России и в мире сегодня - в ТОП-100 и на сайте Russia24.pro. С 2017 года проект 123ru.net стал мультиязычным и расширил свою аудиторию в мировом пространстве. Теперь нас читает не только русскоязычная аудитория и жители бывшего СССР, но и весь современный мир. 123ru.net - мир новостей без границ и цензуры в режиме реального времени. Каждую минуту - 123 самые горячие новости из городов и регионов. С нами Вы никогда не пропустите главное. А самым главным во все века остаётся "время" - наше и Ваше (у каждого - оно своё). Время - бесценно! Берегите и цените время. Здесь и сейчас — знакомства на 123ru.net. . Разместить свою новость локально в любом городе (и даже, на любом языке мира) можно ежесекундно (совершенно бесплатно) с мгновенной публикацией (без цензуры и модерации) самостоятельно - здесь.



Загрузка...

Загрузка...

Экология в России и мире
Москва

Эксперт Президентской академии в Санкт-Петербурге о перспективах развития туризма в Ингушетии





Путин в России и мире
Москва

НАЛОГИ С ЗАРПЛАТ И НДС МОГУТ ОТМЕНИТЬ?! Государственная Дума и Правительство РФ оптимизируют налоги.


Лукашенко в Беларуси и мире
Минск

Лукашенко в Минске проведет переговоры с Путиным, который 23-24 мая совершит официальный визит в Беларусь




123ru.netмеждународная интерактивная информационная сеть (ежеминутные новости с ежедневным интелектуальным архивом). Только у нас — все главные новости дня без политической цензуры. "123 Новости" — абсолютно все точки зрения, трезвая аналитика, цивилизованные споры и обсуждения без взаимных обвинений и оскорблений. Помните, что не у всех точка зрения совпадает с Вашей. Уважайте мнение других, даже если Вы отстаиваете свой взгляд и свою позицию. Smi24.net — облегчённая версия старейшего обозревателя новостей 123ru.net.

Мы не навязываем Вам своё видение, мы даём Вам объективный срез событий дня без цензуры и без купюр. Новости, какие они есть — онлайн (с поминутным архивом по всем городам и регионам России, Украины, Белоруссии и Абхазии).

123ru.net — живые новости в прямом эфире!

В любую минуту Вы можете добавить свою новость мгновенно — здесь.





Зеленский в Украине и мире
Киев

Зеленский пожаловался, что западная помощь опаздывает


Навальный в России и мире


Здоровье в России и мире


Частные объявления в Вашем городе, в Вашем регионе и в России






Загрузка...

Загрузка...



Юрий Лоза

Певец Лоза заявил, что Джикия является настоящим капитаном



Москва

Мостовой: «Миранчук заслужил трофей Лиги Европы»

Друзья 123ru.net


Информационные партнёры 123ru.net



Спонсоры 123ru.net