“Тұтас қабірлер тізбегі“: Петропавлда спорт орталығының құрылысы кезінде көне зират табылды
Қала орталығындағы бұрынғы жас натуралистер бекеті аумағында Инклюзивті спорт орталығы салынып жатыр.
Өткен аптада құрылыс барысында адам сүйектері табылғаны белгілі болды.
"Құрылыс алаңында адам сүйектері табылғаны туралы бізге бейжай қала алмаған азамат хабарлады. Біз сол жерге барып, бұл жалғыз-жарым қабір емес, тұтас қабірлер тізбегі екенін көрдік. Қазылып алынған топырақ арасында да сүйектер көрініп жатты, кейін оларды еріктілер қазып алды. Біз тиісті органдарға хабарластық, полиция жедел келіп, қажетті шараларды жүргізді", – деді Tengrinews.kz тілшісіне "Барлық әулие" храмының ключарі иерей Антоний Шувакин.
Құрылыс XIX ғасырдың аяғында ескі қалалық зират болған аумақта жүріп жатқаны белгілі болды. Құрылыс нысаны маңында "Барлық әулие" храмы орналасқан – оның құрылысы 1892 жылы осы зират шіркеуі ретінде басталған.
"Сол кезде Петропавлдың солтүстік шеті болған аймақтан жаңа зиратқа орын бөлініп, оның жанынан "Барлық әулие" құрметіне зират шіркеуін салу жоспарланған. Уақыт өте келе қала ұлғайып, ауқымды аумақты алып жатқан зират қаланың қақ ортасында қалып қойды. Өлкетанушылардың мәліметінше, ол 1950-жылдарға дейін жұмыс істеген, бірақ кейін де жерлеу рәсімдері жүргізілген болуы әбден мүмкін", – деп Антоний Шувакин тарихи мәліметтерді бөлісті.
Ол бұған дейін де ескі зират аумағында қандай да бір жер немесе құрылыс жұмыстары жүргізілген кезде адам сүйектері табылғанын атап өтті.
"Бірақ бұл жолы бәрі өте ауқымды болды. Бізге 20-ға жуық марқұмның сүйегін әкелді. Сүйектер бір апта бойы храмда жиналды, қоятын жер де қалмады. Демалыс күндері сүйектерді алып кетіп, қайта жерледі. Бірақ жұмыс жалғаса береді, сондықтан бұл сан әлі де артатыны анық. Бұл жер зират болғанын және онда жүздеген қабір барын, олардың бәрі бір-біріне өте жақын орналасқанын түсінуіміз керек", – дейді Антоний Шувакин
Ол рухани-имандылық тұрғысынан алғанда, зират үстіне құрылыс салу дұрыс емес екенін айтты.
"Бұрынғы зираттар аумағында ғимарат салуға, су құбырын жүргізуге болмайтыны туралы құжаттар мен санитарлық нормалар бар. Ескі қорымдардың орны тек гүлзар немесе саябақ болуы тиіс. Бірақ құрылысты тоқтату мүмкін болмаса, ең бастысы – қайта жерлеу жұмыстарын атқаруымыз керек. Құрылысшылар жұмыс барысында мұқият болып, ата-баба аруағы қорланбауы үшін бұл сүйектерді шығарып алуы тиіс", – деп түйіндеді Антоний Шувакин.
Құрылыс жалғасады, сүйектер қайта жерленеді
Tengrinews.kz тілшісі пікір алу үшін полиция мен қала әкімдігіне жүгінді. Сүйектердің табылу фактісі бойынша тексеріс жүріп жатыр.
"Қылмыстық сипаттағы белгілер анықталған жоқ. Сүйектердің шығу тегі мен табылған өзге де жағдайларды анықтау үшін тексеріс тағайындалды. Ақырғы қорытынды тексеріс нәтижесі бойынша жасалады", – деп хабарлады СҚО Полиция департаментінің баспасөз қызметі.
Қала әкімінің баспасөз қызметі құрылысқа тапсырыс беруші облыстық құрылыс басқармасы екенін түсіндірді. Ведомство Инклюзивті спорт орталығының құрылыс учаскесінде шұңқыр қазу кезінде адам сүйектері табылғанын растады.
"Полиция қызметкерлері шақырылып, орын тексерілді, қылмыс құрамының бар-жоғына қатысты қажетті сараптама жүргізілді. Сүйектер жиналып, шіркеуге уақытша сақтауға берілді. Прокуратурадан қайта жерлеуге рұқсат алынғаннан кейін, 19 қыркүйекте арнайы ұйым сүйектерді белгіленген тәртіппен қаланың қолданыстағы зиратына қайта жерледі", – деді Петропавл әкімінің баспасөз хатшысы Тимур Жұманов Tengrinews.kz-ке.
Петропавл әкімдігі құрылыс жұмыстары жалғасатынын атап өтіп, бұл учаске бақылауда екенін және алдағы уақытта сүйектер табылған жағдайда шаралар осындай бекітілген алгоритм бойынша жүргізілетінін айтты.
Бұл жерде кезінде үлкен қалалық зират болғанын Петропавлдың көптеген тұрғыны біледі. Кеңес дәуірінде ескі зираттың бүкіл ауқымды аумағын жас натуралистер бекеті иеленді, өйткені санитарлық-эпидемиологиялық ережелерге сәйкес, зират жабылғаннан кейін 20 жыл өткен соң оның аумағын тек жасыл желектер, саябақтар мен гүлзарлар үшін пайдалануға рұқсат етіледі.
Алайда 2000-жылдары жас натуралистер бекетінен тұрғын үйлер, балабақша, ойын-сауық орталығының құрылысы үшін жер телімдерін біртіндеп ала бастады. Бұл аумақта қандай да бір құрылыс басталса, құрылысшылар міндетті түрде адам сүйектерін қазып алады.
2008 жылы түнгі клубтың құрылысы кезінде бірнеше ондаған қабір қазылған болатын. Сол кезде діни қызметкерлер мен бейжай қарамайтын қала тұрғындары сүйектерді жинап, храмда марқұмдардың аруағына бағыштап мінажат еткен.
Қазір бұл зираттардан шыққан мәйіт қалдықтары Барлық әулие храмы аумағында жерленген, бұған сол жердегі ескерткіш крест дәлел.
Фото: Елена Бережная/Tengrinews.kz
Ал зират орнындағы ең ірі құрылыстардың бірі жұртшылықтың наразылығы мен дінбасылардың араласуынан кейін тоқтатылған.
2013 жылы қалада осы мәселеге байланысты дау шықты. Ол кезде жергілікті кәсіпкер ескі қорымның үлкен аумағын сатып алып, бұл жерге ірі сауда ойын-сауық орталығын салуды жоспарлаған.
Үлкен құрылыс барысында жүздеген зират қиратылатыны белгілі еді. Сол кезде Барлық әулие храмының жетекшісі Виктор Михейкин (қазіргі Петропавл және Булаев епископы Владимир) қала мен облыс басшылығына осы мәселеге араласуды өтініп, хат жолдады. Петропавл әкімі (сол кездегі Төлеген Закариянов) "сүйектердің үстіне" СОО салуға жол бермейтінін айтты.
Расында кәсіпкерге сауда үйінің құрылысына басқа жер бөлінді. Ал ескі қорымның босаған орнына заманауи футбол алаңы салынды, ол қазір адам көп баратын спорт нысандары біріне айналды.