Қазақстанда сапасыз бензин үшін көлікті жөндеу шығындарын өтеу ұсынылды
Премьер-министр Олжас Бектеновтің атына жолдаған депутаттық сауалында Рахымжанов соңғы уақытта ақпараттық кеңістікте автобензин сапасының күрт нашарлауына шағымданған азаматтардың үндеулері көбейгенін мәлімдеді.
Депутаттың айтуынша, жанармай құйғаннан кейін көліктер дұрыс жұмыс істемей қалады, сондай-ақ бүріккіштер, оталдыру шамдары, катализаторлар және басқа да қымбат тұратын тораптар істен шығуы мүмкін. Кей жағдайларда жөндеу шығындары 200–600 мың теңгеге дейін жетеді.
Рахымжанов бұл тек тұтынушылардың шағымы емес екенін атап өтті. Техникалық реттеу және метрология комитетінің мәліметінше, 2026 жылы бақылау мақсатында сатып алу барысында көрсетілген маркаға және сапа талаптарына сәйкес келмейтін жанармай сату жағдайлары анықталған.
Алматыда АИ-100 бензині деген атпен күкірт мөлшері рұқсат етілген көрсеткіштен үш еседен астам асатын өнім сатылған. Қызылорда облысында АИ-95 маркасымен АИ-92 бензині өткізілген.
"Бұл жалғыз мысал емес - тексеріс қорытындысы бойынша сапасыз ЖЖМ үлгілерінің үлесі әлі де жоғары", - делінген сауалда.
Сонымен қатар депутат тағы бір мәселеге назар аударды. Тіпті жаңғыртылған мұнай өңдеу зауыттарында өндірілген сапалы жанармайдың өзі тұтынушыға жеткенше - тасымалдау, сақтау, тиеп-түсіру және сату кезінде сипаттамаларын жоғалтуы мүмкін.
Депутат Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодекстің 281-бабы 5-бөлігінде сапасыз мұнай өнімдерінің айналымы үшін жауапкершілік қарастырылғанын атап өтті. Алайда Рахымжановтың пікірінше, қолданыстағы норма мәселені тиімді шешуге жеткіліксіз.
Іс жүзінде жанармай сапасының тізбектің қай кезеңінде - өндірушіде ме, мұнай базасында ма, тасымалдау кезінде ме, әлде нақты ЖҚС-да ма - нашарлағанын анықтау қиын.
Соның салдарынан жанармай құйғаннан кейін көлігі бұзылған иесі бензин сапасы мен келтірілген шығын арасындағы себеп-салдарлық байланысты дәлелдеуге келгенде жалғыз қалуы мүмкін.
Осыған байланысты Рахымжанов мұнай өнімдерінің сапасына мемлекеттік бақылауды күшейтуді ұсынды.
Атап айтқанда, ол ЖҚС пен мұнай базаларында алдын ала ескертусіз кенеттен сынама алуды, сондай-ақ міндетті зертханалық сараптамамен жүйелі түрде бақылау мақсатында сатып алу жүргізуді қажет деп санайды.
Бұдан бөлек, депутат жанармайдың әрбір партиясын өндірушіден немесе импорттаушыдан нақты ЖҚС-ға дейін цифрлық бақылау жүйесін енгізуді ұсынды.
Оның пікірінше, жанармай бекеттерінде QR-кодтар орналастыруға болады, сол арқылы тұтынушылар жанармайды сатып алмас бұрын оның шыққан тегі мен зертханалық бақылау нәтижелерін біле алады.
Рахымжанов жанармай сапасының нашарлауына кінәлі жеткізу тізбегіне қатысушының дербес жауапкершілігін белгілеуді ұсынды. Қазіргі уақытта, оның айтуынша, жауапкершілік іс жүзінде соңғы буын - ЖҚС-дағы сатушыға жүктелуі мүмкін, ал мәселе басқа кезеңде туындауы ықтимал.
Депутат ӘҚБтК-нің 281-бабы бойынша құқық қолдану практикасын талдауды және сапасыз жанармайды сату мен оның айналымы үшін жауапкершілікті күшейтуді қажет деп санайды. Ол мұндай партияларды айналымнан міндетті түрде алып қоюды қарастыруды ұсынды.
Рахымжанов жанармай сапасын тексеру нәтижелерінің ашық мемлекеттік тізілімін құруды ұсынды. Оның пікірінше, онда өңірді, нақты ЖҚС-ны, анықталған заң бұзушылықты және тексеру қорытындысы бойынша қабылданған шараларды көрсету керек.
Депутат жекелей тоқталып, сапасыз жанармайдан зардап шеккен автокөлік иелерін қорғау механизмін құруды ұсынды.
Ол азаматтар үшін жанармай құю мен көліктің бұзылуы арасындағы себеп-салдарлық байланысты дәлелдеуді жеңілдетуді, сондай-ақ диагностика мен жөндеу шығындарын өтеуді, кейіннен бұл қаражатты жеткізу тізбегіндегі кінәлі тараптан өндіріп алуды қарастыруды қажет деп санайды.
"Отандық МӨЗ-дерді жаңғырту және сапалы жанармай өндірісінің өсуі, егер бұл сапа тұтынушыға жетер жолда жоғалса, өз тиімділігінің едәуір бөлігін жоғалтады. Мемлекет бензин сапасына тек зауыттан шыққанда ғана емес, әрбір автокөлік иесінің багінде де кепілдік беруге міндетті", - деп түйіндеді Рахымжанов.
Мән-жайы
Бұған дейін әлеуметтік желілерде АИ-92 және АИ-95 бензинінің сапасына шағымданған қазақстандықтардың көптеген жазбасы жарияланған болатын.
Кейбір пайдаланушылар көліктің бұзылуы сапасыз жанармаймен байланысты болуы мүмкін екенін хабарлаған.
Tengri Auto тілшісі мәселенің қаншалықты кең таралғанын анықтау және мамандармен сөйлесу үшін Алматыдағы техникалық қызмет көрсету станцияларының біріне барды. Тілші барған кезде барлық бокстарда жанармай құйғаннан кейін бұзылған көліктер тұрды.
Толығырақ материалымызда.
Сондай-ақ Тұтынушылардың құқықтарын қорғау комитетіне хабарласып, егер көлік сапасыз жанармайдың кесірінен бұзылса, иесі жөндеу шығындарын өтеуді талап ете ала ма деген сауал жолдадық.
Ведомство мұндай мүмкіндіктің заңнамада қарастырылғанын түсіндірді. Дегенмен көлік иесі жанармай сатып алу фактісі мен ақаудың бар екенін ғана емес, бензин сапасы мен көліктің бұзылуы арасындағы себеп-салдарлық байланысты да дәлелдеуі тиіс.
"Егер көлікке келтірілген зиян сатып алынған жанармайдың сапасыздығынан болғаны расталса, тұтынушы келтірілген шығынды өтеуді талап етуге құқылы", - деп хабарлады комитеттегілер.
Дегенмен адвокат Абзал Қасымжановпен сөйлесу барысында тіпті барлық растаушы құжаттар болса да, сот процесі ұзаққа созылуы мүмкін екенін білдік.
Адвокаттың бағалауынша, бірінші инстанциядағы салыстырмалы түрде қарапайым іс біраз уақытты алуы мүмкін. Егер сараптама, мамандарды шақырту, қосымша құжаттарды сұрату немесе қайта зерттеу қажет болса, процесс төрт-алты айға немесе одан да көп уақытқа созылуы мүмкін.
"АИ-95 құйдың, ал ол АИ-92": Қазақстанда жанармай құю бекеттеріндегі тексеріс нені көрсетті?