“Досымыз қытай тілінде тамаша сөйлейді“. Тоқаевтың Шанхайға сапары туралы БАҚ-тар не жазып жатыр?

Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев қытай тілін жетік меңгеруімен БАҚ өкілдерін тәнті етті. Сонымен қатар жергілікті басылымдар оның Си Цзиньпинмен кездесуін екі ел қарым-қатынасындағы маңызды белес деп атап, Қазақстанның Орталық Азиядағы рөлі артып келе жатқанын атап өтті, - деп хабарлайды Tengrinews.kz тілшісі.
"Мен үшін бұл үлкен мәртебе"
Қасым-Жомарт Тоқаев ҚХР төрағасы Си Цзиньпиннің шақыруымен Шанхайға жұмыс сапарымен барды.
Мемлекет басшысы ҚХР төрағасы Си Цзиньпинге қытай тілінде жеке алғыс айтты, бұл сол елдегі БАҚ беттерінде таңданысқа толы жарияланымдар толқынын тудырды.
Сурет: Ақорданың баспасөз қызметі
16 шілдеде өткен Дүниежүзілік жасанды интеллект конференциясында сөйлеген сөзінде Қасым-Жомарт Тоқаев Си Цзиньпинге қытай тілінде үн қатты:

"Дүниежүзілік жасанды интеллект конференциясына қатысу мен үшін үлкен мәртебе. Жылы қарсы алғаныңыз үшін сізге шынайы ризашылығымды білдіруге рұқсат етіңіз".

"Таза әрі акцентсіз сөйлейді"
Қытайдың Baijiahao басылымы Тоқаевтың қытайлық өкілдермен аудармашысыз сөйлескенін атап өтті. ҚХР журналистері оның сөйлеу мәнеріне ерекше тоқталды.

"Ол тек қытайша сөйлеп қана қоймай, әріптерді өте таза дыбыстайтынын көрсетті", – деп жазады Baijiahao.

Сондай-ақ, авторлар Тоқаевтың Бейжіңде оқығанын және сегіз жылға жуық Қытайда дипломатиялық қызметте болғанын еске салды.

"Қазақстан Президенті қытай асханасын жақсы көреді және үстел теннисін ойнайды, сол үшін оны "қытай халқының ескі досы" және "Қытайды нағыз терең білетін адам" ("чжунготун") деп атайды", – делінген жарияланымда.

Сурет: Ақорданың баспасөз қызметі
Айта кетейік, "чжунготун" – Қытайда тілді жетік меңгерген және елдің мәдениетін, тарихы мен менталитетін терең түсінетін шетелдіктерге берілетін құрметті атау.
Қазақстан мен Қытай байланыстары нығайып келеді
Қытайдың мемлекеттік Xinhua агенттігінің жазуынша, Си Цзиньпин Қытай мен Қазақстан қарым-қатынасы нығая түскенін және жоғары деңгейге көтерілгенін мәлімдеген.
Оның айтуынша, екі ел ынтымақтастығының әлеуеті зор, ал Бейжің мен Астана өзара іс-қимылды одан ары дамытып, даму стратегияларын үйлестіруі және практикалық ынтымақтастықты кеңейтуі қажет.
Сурет: Ақорданың баспасөз қызметі
Қазақстан мен Қытайдың экономикалық байланыстарының нығаюын All China Review басылымы да атап өтті. БАҚ мәліметінше, 2025 жылы елдер арасындағы тауар айналымы рекордтық 48 миллиард долларға жетті, ал 2030 жылға қарай тараптар бұл көрсеткішті 100 миллиардқа дейін жеткізуді жоспарлап отыр.

"Тоқаев пен Си кездесуі қарқынды дамып келе жатқан экономикалық қарым-қатынастарға негізделген (...) Қытай 1991 жылы тәуелсіздік алған сәттен бастап Қазақстанның ірі сауда серіктесі болып табылады және 2025 жылдың ортасына қарай Қазақстан экономикасына салынған тікелей қытайлық инвестициялардың жалпы көлемі шамамен 11,4 миллиард долларды құрады. Еуразиялық даму банкінің деректеріне сәйкес, бұл Орталық Азияның барлық елдері арасындағы ең үлкен үлес және аймаққа салынған бүкіл қытайлық капиталдың үштен біріне жуығы", – делінген мақалада.

Бұдан бөлек, Қытай мен Еуропа арасындағы құрлықтағы жүктердің 85 пайыздан астамы Қазақстан арқылы өтеді, бұл елді "Бір белдеу – бір жол" бастамасының негізгі транзиттік буынына айналдырады.

"Сонымен қатар Қазақстан Қытайға энергия ресурстарын жеткізуші маңызды ел болып табылады, ол елдің табиғи газ импортының бестен бір бөлігін қамтамасыз етеді", – деді All China Review.

Қытай неге Қазақстанға басымдық береді?
All China Review мәліметінше, Тоқаев пен Си Цзиньпиннің кездесуі екі ел қарым-қатынасындағы маңызды белес болды. Басылым Қазақстанның экономикалық салмағы Бейжіңнің Орталық Азияны қалай қабылдайтынына көбірек әсер ете бастағанын атап өтеді.
Сурет: Ақорданың баспасөз қызметі

"Қазақстан – көршілерінің арасындағы ең ірі экономика ғана емес. Ол барынша әртараптандырылған және халықаралық жүйеге барынша кіріктірілген ел, сондай-ақ бақылауға лайықты барлық құрылымдық, қаржылық және инвестициялық көрсеткіштер бойынша көшбасшылығын сақтап келеді", – деп жазады БАҚ.

Қытайлық басылым 2025 жылдың қорытындысы бойынша Қазақстанның атаулы ЖІӨ-сі 306 миллиард долларды құрағанын атап өтті – бұл бүкіл Орталық Азия экономикасының жартысынан астамы.
Анықтама: Салыстыру үшін: Өзбекстанның ЖІӨ-сі 147,1 миллиард долларға, Түрікменстан – 77,4 миллиардқа, Қырғызстан – 21,6 миллиардқа, Тәжікстан 17,5 миллиард долларға жетті.
Авторлар пікірінше, Қазақстан аймақтағы ең ірі ғана емес, сонымен қатар ең әртараптандырылған экономика болып қала береді.
Халықаралық рейтингтердегі позициялар
All China Review халықаралық рейтингтерге де назар аударған.
Халықаралық валюта қорының болжамына сәйкес, 2026 жылы Қазақстан экономикасы 360,4 миллиард долларға дейін өседі, бұл елге әлемдік деңгейде 49-орынға көтерілуге мүмкіндік береді.
Бұдан бөлек, Қазақстан Гарвардтың Экономикалық күрделілік индексі және Экономикалық еркіндік индексі бойынша Орталық Азиядағы барлық көрші елдерден озып, көш бастап тұр.
Басылымның пайымдауы бойынша, бұл Қазақстанның көшбасшылығы тек экономика ауқымына емес, сонымен қатар институттардың даму деңгейіне, бәсекеге қабілеттілігі мен ұзақ мерзімді инвестицияларды тарту қабілетіне негізделгенін айғақтайды.

"Бұл бәсекелестік позиция өсімді қолдауға және болжамды іскерлік ортаны қалыптастыруға бағытталған ауқымды реформалар бағдарламасымен одан әрі нығая түседі. Президент Тоқаевтың басшылығымен Қазақстан мемлекеттік басқаруды жаңғырту, нарықтық институттарды нығайту және инвестициялық ахуалды жақсарту бойынша шараларды жүзеге асырып жатыр, – деп жазды БАҚ.

Еске салайық: 17 шілдеде Президент "Жарқын болашақ үшін жасанды интеллект саласындағы серіктестік" тақырыбына арналған Дүниежүзілік жасанды интеллект конференциясына (WAIC) қатысады.