Электр көлігін 40 градус ыстықта қуаттауға бола ма: маман кеңесі

Жаз мезгілінде Қазақстанның кей аймақтарында ауа температурасы 40 градустан асады. Көптеген электрмобиль иесінде заңды сұрақ туындайды: мұндай ыстықта көлікті қуаттау қауіпсіз бе, бұл батареяның қызмет ету мерзімін қысқартпай ма және тез қуаттау станцияларын пайдалануға бола ма?
Tengri Auto жоғары температураның аккумуляторға қалай әсер ететінін және қандай ережелерді сақтау керектігін анықтап көрді.
Электрмобильді +40 градуста қуаттау: рұқсат па әлде қауіпті ме?
Қысқаша жауап - иә, болады.
Қазіргі заманғы электрмобильдер батареяны басқару жүйесімен (Battery Management System, BMS) жабдықталған, ол аккумулятордың температурасын тұрақты бақылап отырады. Егер батарея қыза бастаса, электроника автоматты түрде салқындату жүйесін қосады және қажет болған жағдайда қуаттау қуатын шектейді.
Бұл тіпті қатты ыстықта да аккумуляторды қорғауға мүмкіндік береді.
Электрмобиль жөндеу маманы Никита Батющенконың айтуынша, қазіргі заманғы электрмобиль иелерінің басым бөлігіне жаздағы ыстыққа бола мүлдем алаңдаудың қажеті жоқ.
Қазіргі электрмобильдер мен гибридтердің көпшілігі батареяны сұйықтықпен салқындату жүйесімен (антифриз немесе фреон) жабдықталған.
Мысалы, мұндай шешім BYD, Tesla, Zeekr, Li Auto және басқа да электрмобильдерде қолданылады, соның арқасында жүйе аккумулятордың оңтайлы температурасын өз бетінше сақтап тұрады.

"Егер автокөлік батареяны сұйықтықпен салқындату жүйесімен жабдықталған болса, қуаттау кезінде ауа температурасын ескерудің қажеті жоқ десе де болады. Қажет болған жағдайда электроника сорғылар мен аккумуляторды салқындату жүйесін өзі қосады, ал егер батарея қатты қызып кетсе, автомобиль қуаттау қуатын автоматты түрде төмендете алады", - деп түсіндіреді маман.

Қандай электрмобильдер ыстыққа төзімсіз келеді?
Дегенмен, ерекше жағдайлар да бар. Никита Батющенконың айтуынша, тарту батареясын ауамен салқындату жүйесі қолданылатын модельдердің иелері абай болғаны жөн.

"Дәл осындай көліктер қоршаған ортаның жоғары температурасына көбірек тәуелді. Мысалы, Changan A600, Nissan Leaf, Nissan X-Trail e-Power және Chevrolet Bolt EV. Олардың жағдайында ыстықта ұзақ жол жүргеннен кейін бірден жылдам қуаттаудан аулақ болған дұрыс", - дейді сарапшы.

Батареяның өмірін ұзартуға көмектесетін жазғы қуаттаудың 3 ережесі
Автомобиль заманауи салқындату жүйесімен жабдықталса да, бірнеше қарапайым ереже батарея ресурсын сақтауға көмектеседі.
Мүмкіндігінше көлеңкеге тоқтаңыз
қуаттау кезінде батареяның температурасы табиғи түрде көтеріледі. Егер автомобиль күн сәулесінің астында қосымша қызса, салқындату жүйесіне қарқынды жұмыс істеуге тура келеді.
Мүмкіндігінше жабық тұрақтарды, бастырмаларды, гараждарды немесе көлеңкелі жерлерді таңдаңыз.
Ұзақ жолдан кейін зарядтағышты бірден қоспаңыз
Егер автомобиль тасжолда ұзақ жүрсе немесе ыстықта белсенді пайдаланылса, батареяның сәл суығанын күткен дұрыс.
Мамандар 15–20 минут күтіп, содан кейін ғана автомобильді қуаттау станциясына қосуды ұсынады. Бұл әсіресе ауамен салқындату жүйесі бар модельдер үшін өте маңызды.
Күндіз емес, түнде зарядтаңыз
Тағы бір қарапайым ұсыныс - қуаттауды кешкі немесе түнгі уақытқа ауыстыру.
Ауа температурасы төмен болғанда салқындату жүйесі тиімдірек жұмыс істейді, ал батареяның өзіне түсетін жылу жүктемесі азаяды.
Батареяның өзін қызып кетуден қорғайтынын білдіретін 3 белгі
Көлік иелері жаз мезгілінде көліктің өзін сәл өзгеше ұстайтынын байқайды. Шын мәнінде, бұл - батареяны қорғау жүйесінің қалыпты жұмысы.
қуаттау жылдамдығы төмендеуі мүмкін
Егер электроника аккумулятордың жоғары температурасын тіркесе, ол қуаттау қуатын автоматты түрде азайтады.
Бұл қызып кетуден сақтануға және батарея ресурсын сақтауға мүмкіндік береді. Сондықтан жазда автомобиль кейде әдеттегіден сәл ұзағырақ зарядталады.
Салқындату жүйесі белсендірек жұмыс істей бастайды
қуаттау кезінде желдеткіштердің, сорғылардың немесе тіпті кондиционер компрессорының жұмысын естуге болады. Бұдан қорықпау керек.
Керісінше - бұл автомобильдің аккумулятордың оңтайлы температурасын өз бетінше сақтап тұрғанын білдіреді.
Энергия шығыны сәл жоғарылайды
Электр энергиясының бір бөлігі тек батареяны қуаттауға ғана емес, сонымен қатар салқындату жүйесінің жұмысына да жұмсалады.
Сондықтан жазда жалпы энергия шығыны сәл артуы мүмкін.
Ыстық батареяны тез "өлтіреді" деген рас па?
Бұл - болашақ электрмобиль иелері арасында ең көп тараған мифтердің бірі.
Іс жүзінде қазіргі заманғы тарту батареялары кең температуралық диапазонды жұмыс істеуге арналған.
Егер автомобиль заманауи термореттеу жүйесімен жабдықталса, жоғары температураның өзі айтарлықтай қауіп төндірмейді.
Олардың ресурсының кемуіне ыстықтан гөрі батареяның жиі таусылуы, тиімді салқындатқышы жоқ көліктерде жылдам қуаттау станцияларын үнемі пайдалану немесе өндірушінің ұсыныстарын ескермеу көбірек әсер етеді.

"Мұның бәрі, ең алдымен, батареяның түріне байланысты. Мысалы, литий-темір-фосфатты батареялар (LFP) 100 пайызға дейін жүйелі түрде қуаттауға арналған, ал NMC типті кейбір аккумулятор иелері заряд деңгейін жиі 80–90 пайызбен шектейді", - дейді Никита Батющенко.

Сондықтан электрмобильді барынша жайлы әрі қиындықсыз пайдалану үшін, оны қолданар алдында техникалық ерекшеліктерін мұқият зерделеу өте маңызды.
Басты тұжырым: ыстықта қуаттауға болады, бірақ ескеретін тұстары бар
Түйін: ауа температурасы +40 градус шамасында болғанда заманауи электрмобильді қуаттау қауіпсіз.
Қазіргі модельдердің көбі батарея температурасын өздігінен бақылайды, ал қажет болған жағдайда салқындату жүйесін қосып, қуаттау қуатын төмендетеді.
Ең бастысы - ұсыныстар батареяның құрылымы мен оның салқындату жүйесіне байланысты өзгеше болуы мүмкін екенін есте сақтау керек. Сұйықтықпен салқындатылатын заманауи электрмобильдер иесі тарапынан ешқандай қосымша әрекетті қажет етпесе, ауамен салқындатылатын модельдерге аптап ыстықта көбірек көңіл бөлген жөн.