Қазақстанда зейнетке шығудың жаңа ережелері ұсынылды
Қазақстанда зейнетке шығу шарттарын қайта қарау ұсынылды. Нұсқалардың бірі - тек жасты ғана емес, 40 жылдық еңбек өтілін де ескеру. Сондай-ақ жұмыс берушілердің жарналарын бөлудің жаңа схемасы мен төлемдерді есептеу тәртібін өзгерту мәселесі талқыланып жатыр, деп хабарлайды Tengrinews.kz.
Еңбек министрлігі аталған нұсқалардың барлығы әзірге талқылау сатысында екенін атап өтті. Нақты шешімдер қабылданған жоқ.
Зейнетақы жүйесін неліктен өзгерткісі келеді?
Министрлік арнайы жұмыс тобын құрды, оның құрамына мемлекеттік органдардың, бейінді ұйымдардың өкілдері мен сарапшылар қауымдастығы кірді.
Еңбек министрлігі түсіндіргендей, топтың міндеті - ұзақ мерзімді перспективада зейнетақы жүйесінің қаржылық тұрақтылығын қамтамасыз ету жолдарын табу және азаматтарды зейнетке шыққаннан кейін төлемдердің жеткілікті деңгейімен қамтамасыз ету.
Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрі Асқарбек Ертаевтың төрағалығымен өткен кеңейтілген кеңесте қатысушылар бірнеше ықтимал модельді қарастырды.
Төлемдер жалақы мен еңбек өтіліне байланысты болуы мүмкін
Мемлекеттік әлеуметтік сақтандыру қоры әлеуметтік зейнетақы төлемін енгізуді ұсынды. Оның мөлшерін екі көрсеткішті ескере отырып есептеу ұсынылады:
адамның орташа айлық табысының елдегі медианалық жалақыға қатысты арақатысы;
жүйеге қатысу ұзақтығы, яғни еңбек өтілі.
Авторлардың ойынша, мұндай модель азаматтардың тек өздерінің зейнетақы жинақтарына ғана тәуелділігін азайтуы тиіс. Болашақ төлемдердің болжамды болуы үшін жүйеге ынтымақтастық элементтерін қосу жоспарланған.
Жұмыс берушілердің жарналарын қалай бөлу ұсынылады?
Бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қоры өз нұсқасын ұсынды. Ұсынысқа сәйкес, жұмыс берушінің міндетті зейнетақы жарналарын екі бөлікке бөлуге болады:
4 пайызын жұмыскердің жеке шотына бағыттау;
1 пайызын - ортақ ынтымақты немесе сақтандыру компонентіне жіберу.
Еңбек министрлігі ортақ компонент адамның зейнетке шыққаннан кейін қанша жыл өмір сүретініне қарамастан, оны өмір бойы төлемдермен қамтамасыз етуі тиіс екенін түсіндірді.
40 жыл жұмыс істегендер үшін нені өзгерту ұсынылады?
Сондай-ақ сенатор Амангелді Нұғмановтың ұсынысы қарастырылып жатыр. Ол зейнетке шығу шарттарының бірі ретінде міндетті 40 жылдық еңбек өтілін белгілеуді көздейді.
40 жылдан астам жұмыс істеген бюджеттік сала қызметкерлері үшін зейнетке шығу мерзімін неғұрлым икемді анықтау мүмкіндігін қарастыру ұсынылады.
Министрліктің хабарламасында бұл бастаманың басқа егжей-тегжейлері келтірілмеген.
Шешімдер әлі қабылданған жоқ
Талқылауға Астана мемлекеттік қызмет хабы басқарушы комитетінің төрағасы Әлихан Бәйменов, сондай-ақ Болат Жәмішев, Ораз Жандосов, Елена Бахмутова және басқа да сарапшылар қатысып жатыр.
Еңбек министрлігі ұсынылған нұсқалардың консультативтік-ұсыныс сипатында екенін атап өтті. Шешім қабылдар алдында мамандар олардың қаржылық тұрақтылығын, әлеуметтік тиімділігін және азаматтар үшін ықтимал салдарын бағалауы тиіс.
"Министрліктің басымдығы - ұзақ мерзімді перспективада азаматтардың зейнетке шыққаннан кейін лайықты өмір сүру деңгейін қамтамасыз ете алатын тұрақты және теңгерімді зейнетақы жүйесін қалыптастыру. Барлық түскен ұсыныс олардың қаржылық негізділігі, әлеуметтік әділдігі және практикалық жүзеге асырылуы тұрғысынан қарастырылады", - деді Әлеуметтік қамсыздандыру және әлеуметтік сақтандыру департаментінің директоры Данара Кайролла.
2026 жылы не өзгерді?
2026 жылғы 1 қаңтардан бастап Қазақстанда базалық және ынтымақты зейнетақылар 10 пайызға индекстелді.
Базалық зейнетақының ең жоғары мөлшері күнкөріс деңгейінің 110-нан 118 пайызына дейін ұлғайтылды. 2027 жылы оны 120 пайызға дейін көтеру жоспарланған.
Жұмыс берушілердің міндетті зейнетақы жарналарын кезең-кезеңімен ұлғайту да жалғасып жатыр. 2026 жылы мөлшерлеме жұмыскер табысының 3,5 пайызын құрайды, ал 2028 жылға қарай ол 5 пайызға дейін өсуі тиіс.