ბაქომ და მოსკოვმა ავიაკატასტროფის "შედეგები მოაგვარეს"
15 აპრილს აზერბაიჯანისა და რუსეთის საგარეო საქმეთა სამინისტროებმა ერთობლივი განცხადება გაავრცელეს 2024 წლის 25 დეკემბერს ყაზახეთის ქალაქ აქტაუსთან ახლოს, „აზერბაიჯანის ავიახაზების“ (AZAL) სამგზავრო თვითმფრინავის ჩამოვარდნასთან დაკავშირებით, რომლის შედეგადაც 38 ადამიანი დაიღუპა.
განცხადებაში ნათქვამია, რომ „მხარეებმა შედეგების, მათ შორის კომპენსაციის საკითხის, სათანადო გადაწყვეტას მიაღწიეს“. დამატებითი დეტალები, მათ შორის კომპენსაციის ოდენობა, არ არის მოცემული.
თვითმფრინავი Embraer 190 ბაქოდან გროზნოში მიფრინავდა, მაგრამ რუსეთის ტერიტორიაზე ყოფნისას ჰაერში დაზიანდა. თვითმფრინავმა მოახერხა კასპიის ზღვის თავზე გადაფრენა და ჩასვლა აქტაუში, სადაც ის დაშვებისას ჩამოვარდა. ავიაკატასტროფის შედეგად 38 ადამიანი დაიღუპა, გადარჩა - 29. თვითმფრინავის ჩამოვარდნიდან მეორე დღეს Reuters-მა და Euronews-მა აზერბაიჯანულ წყაროებზე დაყრდნობით განაცხადეს, რომ ჩამოვარდნის მიზეზი იყო რუსული საჰაერო თავდაცვის სისტემის მიერ გაშვებული რაკეტა, ხოლო პილოტებს რუსეთის არცერთ აეროპორტში დაშვების უფლება არ მიეცათ მიუხედავად იმისა, რომ ისინი საავარიო დაჯდომას ითხოვდნენ. თვითმფრინავს კასპიის ზღვაზე აქტაუს მიმართულებით ფრენა უბრძანეს, ხოლო მისი სანავიგაციო სისტემები ჩახშობილი იყო.
აზერბაიჯანის პრეზიდენტმა ილჰამ ალიევმა საჯაროდ დაადანაშაულა რუსეთი ავიაკატასტროფაში და მისი ხელმძღვანელობისგან მოითხოვა „ადამიანური ქცევა“ და კომპენსაცია. რუსეთის პრეზიდენტმა ვლადიმირ პუტინმა ბოდიში მოუხადა ალიევს თვითმფრინავის ჩამოვარდნიდან მეოთხე დღეს, თუმცა მოსკოვმა უარყო ინციდენტზე პასუხისმგებლობა. ბაქოსა და მოსკოვს შორის ურთიერთობები სერიოზულად გაუარესდა.
2025 წლის ოქტომბერში დუშანბეში ალიევთან შეხვედრის დროს პუტინმა აღიარა, რომ აზერბაიჯანული თვითმფრინავი რუსეთის საჰაერო თავდაცვის მოქმედების შედეგად დაზიანდა და კომპენსაციას დაჰპირდა. პუტინმა განაცხადა, რომ რუსეთის საჰაერო თავდაცვის ძალებმა „მიზანში ამოიღეს“ სამი უკრაინული დრონი, შემდეგ გაისროლეს ორი რაკეტა, რომლებიც თვითმფრინავიდან „რამდენიმე მეტრში აფეთქდა“. მან განაცხადა, რომ ეკიპაჟს შესთავაზეს მახაჩკალაში დაშვების ვარიანტი.
2025 წლის დეკემბერში ყაზახეთის ტრანსპორტის სამინისტრომ გამოაქვეყნა „შუალედური ანგარიში“ თვითმფრინავის ჩამოვარდნის მიზეზების გამოძიების შესახებ, სადაც ნათქვამია, რომ „თვითმფრინავის დაზიანება, სავარაუდოდ, ქობინის საბრძოლო მასალებმა გამოიწვია, მაგრამ მათი წარმოშობის დადგენა ვერ მოხერხდა“.
აზერბაიჯანი დაჟინებით მოითხოვდა საბორტო ჩამწერების გადაცემას ბრაზილიისთვის, იმ ქვეყნისთვის, სადაც თვითმფრინავი იყო წარმოებული, მიუხედავად ყველა წინადადებისა, რომ შავი ყუთები სახელმწიფოთაშორისი საავიაციო კომიტეტისთვის გადაეცათ (ამ შემთხვევაში ავიაკატასტროფის გამოძიებას დე ფაქტო რუსეთი აიღებდა თავის თავზე).