Πώς «ζυγίζει» τώρα η Αθήνα τα 12 μίλια
Η συζήτηση γύρω από την κυριαρχία και τα κυριαρχικά δικαιώματα της Ελλάδας στην Ανατολική Μεσόγειο αποκτά νέα δυναμική, με το ενδιαφέρον της διπλωματίας και της αμυντικής στρατηγικής να στρέφεται, με αυξανόμενη ένταση, στη γεωγραφική ζώνη νότια και ανατολικά της Κρήτης.
Μετά την επέκταση των ελληνικών χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια στο Ιόνιο Πέλαγος, το θαλάσσιο μέτωπο της μεγαλονήσου αναδεικνύεται ως το επόμενο – και ίσως το πιο κρίσιμο – βήμα για την πλήρη κατοχύρωση των εθνικών συμφερόντων.
Το δικαίωμα της Αθήνας να προχωρήσει στην επέκταση της αιγιαλίτιδας ζώνης στα 12 ναυτικά μίλια γύρω από την Κρήτη είναι νόμιμο, κυρίαρχο και μονομερές, καθώς πηγάζει απευθείας από το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS), το οποίο αποτελεί τον θεμέλιο λίθο της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής.
Ενώ στο Αιγαίο η κατάσταση παραμένει εγκλωβισμένη στο παράνομο τουρκικό casus belli, η περιοχή της Κρήτης παρουσιάζει εντελώς διαφορετικά χαρακτηριστικά, καθιστώντας την επέκταση εκεί μια κίνηση γεωπολιτικά ώριμη και νομικά θωρακισμένη.
Το ζήτημα αυτό επανήλθε με ένταση στο προσκήνιο, καθώς ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης δήλωσε εκ νέου ότι η επέκταση των χωρικών υδάτων παραμένει ανά πάσα στιγμή στη «φαρέτρα» της ελληνικής διπλωματίας, υπενθυμίζοντας ότι η παρούσα κυβέρνηση ήταν εκείνη που έσπασε την αδράνεια 50 ετών στο Ιόνιο.
Η σημασία αυτής της θαλάσσιας ζώνης εκτείνεται σε πολλά επίπεδα, με κυριότερο την πλήρη αποδυνάμωση του ανυπόστατου τουρκολιβυκού μνημονίου, καθώς η επέκταση στα 12 ν.μ. στα ανατολικά και νότια της Κρήτης, σε συνδυασμό με την υφιστάμενη μερική οριοθέτηση Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης (ΑΟΖ) με την Αίγυπτο, δημιουργεί ένα ισχυρό νομικό και φυσικό ανάχωμα απέναντι στις αυθαίρετες διεκδικήσεις της Αγκυρας.
Ναυτιλιακά περάσματα και χρονικός ορίζοντας
Παράλληλα, η περιοχή παρουσιάζει τεράστιο ενεργειακό ενδιαφέρον, αφού η θαλάσσια ζώνη νότια της Κρήτης βρίσκεται στο επίκεντρο των ερευνών για κοιτάσματα φυσικού αερίου και η διεύρυνση της αιγιαλίτιδας ζώνης προσφέρει την απαραίτητη ασφάλεια στις διεθνείς ενεργειακές κοινοπραξίες που πραγματοποιούν σεισμικές καταγραφές.
Η γεωγραφική θέση της Κρήτης, ως φυσικού συνόρου μεταξύ του Αιγαίου και της Λιβυκής Θάλασσας, σημαίνει ότι η Ελλάδα αποκτά τον απόλυτο έλεγχο σε στρατηγικής σημασίας διεθνή ναυτιλιακά περάσματα, γεγονός που συνδέεται άμεσα και με τα μεγάλα έργα υποδομής, όπως το υποθαλάσσιο ηλεκτρικό καλώδιο Great Sea Interconnector. Αναφορικά με τις τουρκικές πιέσεις γύρω από τη διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου, η Αθήνα διεμήνυσε κατηγορηματικά ότι δεν υπάρχει κανένας απολύτως λόγος για επαναχάραξη της διαδρομής, υπογραμμίζοντας εμμέσως τη βούλησή της να προστατεύσει τα κυριαρχικά της δικαιώματα.
Η Αθήνα διαμηνύει σταθερά ότι το δικαίωμα της επέκτασης θα ασκηθεί σε χρόνο και με τον τρόπο που θα επιλέξει η ίδια, εφαρμόζοντας τη στρατηγική τής τμηματικής επέκτασης, που επιτρέπει τη δημιουργία τετελεσμένων νομιμότητας χωρίς αδικαιολόγητες κρίσεις. Ωστόσο, η περιοχή ανατολικά της Κρήτης – προς την Κάσο, την Κάρπαθο και τη Ρόδο – απαιτεί λεπτούς χειρισμούς, καθώς συνορεύει με τη ζώνη όπου η Τουρκία επιχειρεί συστηματικά να γκριζάρει τα ελληνικά δικαιώματα.
Αναλυτές επισημαίνουν ότι μια ενδεχόμενη επέκταση νότια της Κρήτης πρέπει να σχεδιαστεί με απόλυτη προσοχή, ώστε να μην απομονώσει το σύμπλεγμα του Καστελλόριζου, αλλά αντίθετα να λειτουργήσει ενισχυτικά για το σύνολο της ελληνικής παρουσίας, κάτι που απαιτεί τη συνεχή ενίσχυση των συμμαχιών με περιφερειακούς παίκτες, όπως η Αίγυπτος, και τη διατήρηση της αποτρεπτικής ισχύος των Ενόπλων Δυνάμεων. Εν κατακλείδι, η επέκταση των χωρικών υδάτων νότια και ανατολικά της Κρήτης δεν αποτελεί μια απλή τεχνική προσαρμογή, αλλά μια πράξη εθνικής κυριαρχίας που εκπέμπει ένα σαφές μήνυμα ότι η Ελλάδα δεν εγκλωβίζεται σε απειλές, αλλά κινείται με βάση το διεθνές δίκαιο.