Ισπανία: Ελεύθερος να επιστρέψει χωρίς να συλληφθεί ο Κάρλες Πουτζντεμόν – Πολιτικός «σεισμός» εν όψει πρόωρων εκλογών

Σε μια εξέλιξη-σταθμό που προκαλεί πολιτικές αναταράξεις στην Ισπανία, τα δύο ανώτατα δικαστήρια της χώρας άνοιξαν την Τρίτη (6/10) τον δρόμο για την επιστροφή του αυτοεξόριστου Καταλανού ηγέτη Κάρλες Πουτζντεμόν, χωρίς τον φόβο της σύλληψης. Η ιστορική αυτή δικαστική απόφαση έρχεται σε μια εξαιρετικά κρίσιμη συγκυρία, καθώς η χώρα βρίσκεται ήδη σε προεκλογική τροχιά εν όψει των πρόωρων εθνικών εκλογών της 29ης Νοεμβρίου.

Η μεγάλη ανατροπή ξεκίνησε από το Συνταγματικό Δικαστήριο της Ισπανίας, το οποίο, διαθέτοντας προοδευτική πλειοψηφία, έκρινε ότι ο νόμος περί αμνηστίας που θεσπίστηκε για τους Καταλανούς αυτονομιστές καλύπτει πλήρως και τις κατηγορίες για υπεξαίρεση δημοσίου χρήματος που βάραιναν τον Πουτζντεμόν. Λίγα λεπτά αργότερα, το Ανώτατο Δικαστήριο της χώρας ευθυγραμμίστηκε με την απόφαση, προχωρώντας στην άμεση άρση του εθνικού εντάλματος σύλληψης που εκκρεμούσε εις βάρος του πρώην προέδρου της Καταλονίας.

Με την απόφαση αυτή κλείνει ένα δικαστικό θρίλερ που κρατούσε σχεδόν εννέα χρόνια, καθώς το Ανώτατο Δικαστήριο υποστήριζε αρχικά ότι η αμνηστία δεν μπορούσε να εφαρμοστεί για το αδίκημα της υπεξαίρεσης των κονδυλίων που χρησιμοποιήθηκαν για το παράνομο δημοψήφισμα. Ωστόσο, η νέα ετυμηγορία ξεκαθάρισε ότι η εξαίρεση της υπεξαίρεσης, όταν δεν συνδέεται με προσωπικό πλουτισμό, θα παραβίαζε τον ίδιο τον σκοπό και το πνεύμα του νόμου για την εθνική συμφιλίωση.

«Νίκη κατά της πολιτικής καταστολής»

Ο Κάρλες Πουτζντεμόν, ο οποίος από το 2017 έχει βρει καταφύγιο στην πόλη Βατερλό του Βελγίου για να αποφύγει τη φυλάκιση, τοποθετήθηκε αμέσως μέσω τηλεοπτικού διαγγέλματος. Εμφανώς ικανοποιημένος, χαρακτήρισε τη δικαστική απόφαση ως μια τεράστια νίκη, τονίζοντας ότι η εξέλιξη αυτή «μας υποχρεώνει να βάλουμε τέλος στην πολιτική καταστολή». Παρά τον θριαμβευτικό τόνο της ομιλίας του, ο Καταλανός ηγέτης απέφυγε να προσδιορίσει την ακριβή ημερομηνία της επιστροφής του στην πατρίδα, κρατώντας κλειστά τα χαρτιά του για τις επόμενες κινήσεις του.

Η πιθανή φυσική παρουσία του Πουτζντεμόν στην Ισπανία τις επόμενες εβδομάδες θεωρείται βέβαιο ότι θα πολώσει το κλίμα. Αν και το κίνημα της ανεξαρτησίας έχει χάσει μέρος της δυναμικής του και το κόμμα του, το Junts, υποχωρεί στις δημοσκοπήσεις, η επιστροφή του ιστορικού ηγέτη των αυτονομιστών αναμένεται να συσπειρώσει τους οπαδούς του και να αναζωπυρώσει το πάθος του εκλογικού σώματος στην Καταλονία.

Πολιτικός τζόγος

Η εξέλιξη αυτή αποτελεί παράλληλα μια έμμεση πολιτική δικαίωση για τον Πέδρο Σάντσεθ. Ο Σάντσεθ είχε προωθήσει τον αμφιλεγόμενο νόμο περί αμνηστίας το 2023 στο πλαίσιο μιας δύσκολης συμφωνίας με τα καταλανικά κόμματα προκειμένου, να εξασφαλίσει την ψήφο εμπιστοσύνης και να παραμείνει στην εξουσία, προκαλώντας τότε θύελλα αντιδράσεων από τη συντηρητική αντιπολίτευση.

Όταν πριν από έναν χρόνο το Junts απέσυρε τη στήριξή του, αφήνοντας την κυβέρνηση μειοψηφίας χωρίς τη δυνατότητα να ψηφίσει κρίσιμα νομοσχέδια, ο Σάντσεθ αναγκάστηκε τελικά να προκηρύξει πρόωρες εκλογές. Μιλώντας σε δημοσιογράφους, ο Ισπανός πρωθυπουργός δήλωσε ότι δεν μετανιώνει για την απόφασή του να χορηγήσει αμνηστία, καλωσορίζοντας την απόφαση των δικαστηρίων και επισημαίνοντας ότι πιστεύει πως «το σημαντικό μήνυμα είναι αυτό της συνύπαρξης μεταξύ των Καταλανών».

Πολιτικό δράμα προ των πυλών

Η Ισπανία εισέρχεται πλέον σε μια περίοδο έντονης αβεβαιότητας. Το συντηρητικό Λαϊκό Κόμμα, το οποίο προηγείται αυτή τη στιγμή στις δημοσκοπήσεις, ενδέχεται να χρειαστεί τη στήριξη του Junts ή άλλων κεντροδεξιών τοπικών κομμάτων για να σχηματίσει κυβέρνηση μετά τις εκλογές της 29ης Νοεμβρίου. Αυτή η παράμετρος καθιστά τον ρόλο του Πουτζντεμόν ακόμη πιο καθοριστικό για την επόμενη μέρα στη Μαδρίτη.

Η μνήμη του μονομερούς δημοψηφίσματος του 2017, όπου το 90% των ψηφοφόρων τάχθηκε υπέρ της ανεξαρτησίας εν μέσω μποϊκοτάζ από τους υποστηρικτές της ενότητας της Ισπανίας και βίαιων επεισοδίων, παραμένει νωπή. Ενώ πολλοί από τους τότε υπουργούς του Πουτζντεμόν φυλακίστηκαν και αργότερα έλαβαν χάρη από τον Σάντσεθ, η επιστροφή του ίδιου του «εγκέφαλου» της απόσχισης ως ελεύθερου πολίτη σηματοδοτεί το κλείσιμο ενός επώδυνου κεφαλαίου, αλλά και το άνοιγμα ενός νέου, απρόβλεπτου κύκλου για την ιβηρική χώρα.