Έρευνα και brain gain: Η ΕΛ.Α.Σ. ζητά απαντήσεις για τη χρηματοδότηση και τα ερευνητικά προγράμματα

Την ανάγκη για σταθερή και μακροπρόθεσμη στήριξη της έρευνας στην Ελλάδα, ως βασική προϋπόθεση για την επιστροφή επιστημόνων στη χώρα, θέτει στο επίκεντρο ο Τομέας Παιδείας της Ελληνικής Αριστερής Συμπαράταξης (ΕΛ.Α.Σ.).

Σε ανακοίνωσή της, η ΕΛ.Α.Σ. σχολιάζει τις πρόσφατες δηλώσεις του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη στο Σαν Φρανσίσκο για το brain gain και την προσέλκυση εξειδικευμένων εργαζομένων, επισημαίνοντας ότι το ζήτημα δεν αφορά μόνο τις θέσεις εργασίας στις επιχειρήσεις.

Όπως αναφέρει, κρίσιμο είναι να απαντηθεί τι προοπτικές προσφέρει η Ελλάδα στους επιστήμονες που επιθυμούν να επιστρέψουν και να εργαστούν στα πανεπιστήμια και στα εθνικά ερευνητικά κέντρα.

Σύμφωνα με την ΕΛ.Α.Σ., η διοργάνωση εκδηλώσεων και η προβολή επαγγελματικών ευκαιριών δεν μπορούν να υποκαταστήσουν τη σταθερή χρηματοδότηση, τις σύγχρονες ερευνητικές υποδομές και τις θέσεις εργασίας με προοπτική. Στο πλαίσιο αυτό, η παράταξη θέτει σειρά ερωτημάτων για την πορεία σημαντικών χρηματοδοτικών εργαλείων στον χώρο της έρευνας.

Τα ερωτήματα για το ΕΛΙΔΕΚ

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στο Ελληνικό Ίδρυμα Έρευνας και Καινοτομίας (ΕΛΙΔΕΚ), το οποίο, όπως σημειώνει η ΕΛ.Α.Σ., δημιούργησε δυνατότητες χρηματοδότησης για νέους επιστήμονες, μεταδιδακτορικούς ερευνητές και ερευνητικές ομάδες.

Η ΕΛ.Α.Σ. ζητά να γίνει γνωστός ο πολυετής προϋπολογισμός του Ιδρύματος, καθώς και το πότε αναμένεται να προκηρυχθούν νέοι κύκλοι χρηματοδότησης, υποστηρίζοντας ότι η δημοσίευση αποτελεσμάτων παλαιότερων προκηρύξεων δεν απαντά στην ανάγκη για συνεχή και προβλέψιμη στήριξη της έρευνας.

Τι ζητά για το «Trust Your Stars»

Στο επίκεντρο της ανακοίνωσης βρίσκεται και το πρόγραμμα «Trust Your Stars», το οποίο, σύμφωνα με την ΕΛ.Α.Σ., απεντάχθηκε από το Ταμείο Ανάκαμψης, ενώ είχαν ήδη υποβληθεί 1.241 αιτήσεις.

Η παράταξη υποστηρίζει ότι η εξέλιξη αυτή επηρέασε τον προγραμματισμό ερευνητικών ομάδων που είχαν επενδύσει χρόνο και εργασία στην προετοιμασία των προτάσεών τους.

Παράλληλα, ζητά να διευκρινιστούν οι λόγοι της απένταξης, οι ευθύνες των αρμόδιων φορέων, καθώς και το εάν και με ποιον τρόπο θα υπάρξει εναλλακτική χρηματοδότηση για τους ερευνητές που συμμετείχαν στη διαδικασία.

«Ερευνώ – Καινοτομώ»: Ερωτήματα για χρηματοδότηση και καθυστερήσεις

Αναφορά γίνεται και στο πρόγραμμα «Ερευνώ – Καινοτομώ», με την ΕΛ.Α.Σ. να εστιάζει στη χρονική απόσταση μεταξύ της έναρξης των διαδικασιών και της δημοσίευσης των αποτελεσμάτων.

Όπως αναφέρει, στην Παρέμβαση ΙΙ εγκρίθηκαν 199 από τις 1.938 αιτήσεις, ενώ ακόμη 442 προτάσεις αξιολογήθηκαν θετικά, χωρίς ωστόσο να χρηματοδοτηθούν λόγω εξάντλησης του διαθέσιμου προϋπολογισμού.

Η ΕΛ.Α.Σ. ζητά, μεταξύ άλλων, σαφείς απαντήσεις για την επάρκεια των διαθέσιμων πόρων, τους χρόνους ολοκλήρωσης των διαδικασιών και τη διαφάνεια της αξιολόγησης.

Στο επίκεντρο και οι Εθνικές Ερευνητικές Υποδομές

Σε ό,τι αφορά τις Εθνικές Ερευνητικές Υποδομές, η ανακοίνωση αναφέρεται σε διαδικασία με προγραμματισμένο προϋπολογισμό 120 εκατ. ευρώ, η οποία ξεκίνησε τον Δεκέμβριο του 2023.

Σύμφωνα με την ΕΛ.Α.Σ., η πρόσκληση του δεύτερου σταδίου δημοσιεύθηκε τον Ιούλιο του 2025, ενώ τα προσωρινά αποτελέσματα της αξιολόγησης ανακοινώθηκαν τον Μάιο του 2026.

Με βάση τα παραπάνω, ζητά να γίνει γνωστό το χρονοδιάγραμμα για τις οριστικές αποφάσεις, τη χρηματοδότηση και την έναρξη υλοποίησης των έργων.

«Το brain gain χρειάζεται σταθερή ερευνητική πολιτική»

Η ΕΛ.Α.Σ. υποστηρίζει ότι η συζήτηση για την επιστροφή των επιστημόνων στην Ελλάδα δεν μπορεί να αποσυνδέεται από τις συνθήκες εργασίας και τις δυνατότητες επιστημονικής εξέλιξης που τους προσφέρονται στη χώρα.

Στο πλαίσιο αυτό, ζητά από την κυβέρνηση συγκεκριμένες και δημόσιες απαντήσεις για τη χρηματοδότηση του ΕΛΙΔΕΚ, την πορεία του «Trust Your Stars», την εξέλιξη του «Ερευνώ – Καινοτομώ» και την ολοκλήρωση της διαδικασίας για τις Εθνικές Ερευνητικές Υποδομές.

Όπως επισημαίνει, η σταθερή χρηματοδότηση, οι σύγχρονες υποδομές και οι θέσεις εργασίας με προοπτική αποτελούν, κατά την ίδια, βασικές προϋποθέσεις ώστε το brain gain να μετατραπεί από πολιτική εξαγγελία σε πραγματική δυνατότητα επιστροφής και παραμονής των επιστημόνων στην Ελλάδα.