Μερτς: «Φταίω, αλλά οι λόγοι εκτείνονται πολύ πέρα από εμένα προσωπικά»
«Καταστροφή», «βαθιά τομή», «δραματικό αποτέλεσμα»: και την επομένη των εκλογών ο καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς, στη χθεσινή συνέντευξη Τύπου στο Κόνραντ Αντενάουερ Χάους, τα κεντρικά του CDU στο Βερολίνο, δεν εφείδετο δραματικών διατυπώσεων για να αποτυπώσει τις συνέπειες της ιστορικής ήττας για τους Χριστιανοδημοκράτες, που βρέθηκαν για πρώτη φορά μεταπολεμικά χωρίς εκπροσώπηση σε Βουλή ομόσπονδου κρατιδίου. Ηττα, βεβαίως, και για τον ίδιο, αναλαμβάνει τις ευθύνες του, είπε. Αλλά «οι λόγοι εκτείνονται πολύ πέρα από εμένα προσωπικά», σημείωσε ο Μερτς. Στο Μεκλεμβούργο – Δυτική Πομερανία είναι «αποτέλεσμα της κλιμακούμενης πόλωσης μεταξύ του AfD και του SPD», ενώ στο Βερολίνο «πάνω από 40% των ψήφων πήγαν σε αντισυστημικές δυνάμεις, που προσπαθούν να κερδίσουν τον κόσμο με ριζοσπαστικές και απλουστευτικές λύσεις».
Υπό το πρίσμα αυτό, είπε ο Μερτς, είναι σημαντικό να διατηρηθεί η σταθερότητα και να καταστεί σαφής η αξία της στους πολίτες. Το κόμμα του, CDU, θα πρέπει να αναλύσει τις μακροπρόθεσμες συνέπειες. Και η ομοσπονδιακή κυβέρνηση θα πρέπει να βελτιώσει τον συντονισμό με τις κυβερνήσεις των τοπικών κρατιδίων. Αυτά θα συζητηθούν άμεσα. Ο Μερτς είναι «ευγνώμων» που οι Σοσιαλδημοκράτες θα παραμείνουν στην κυβέρνηση συνασπισμού CDU/CSU-SPD.
Για τους Σοσιαλδημοκράτες, όμως, η κυβέρνηση Μερτς δεν μπορεί να συνεχίσει τη μέχρι τώρα πορεία της. Η Μανουέλα Σβέζιγκ, Σοσιαλδημοκράτισσα πρωθυπουργός στο Μεκλεμβούργο – Δυτική Πομερανία, θα παραμείνει πιθανότατα και για την επόμενη πενταετία. Κάλυψε μεγάλο μέρος της διαφοράς που τη χώριζε από το ακροδεξιό AfD, με έναν προεκλογικό αγώνα κατά του καγκελάριου Μερτς. «Πιστεύω ότι ένας καγκελάριος, του οποίου η δημοφιλία είναι μόνο 5% στο κρατίδιό μου, θα πρέπει να εξετάσει αυτοκριτικά τι μπορεί να έχει κάνει λάθος», είπε χθες η Σβέζιγκ. Το 81% των Γερμανών θεωρεί τις μεταρρυθμίσεις άδικες, πρόσθεσε, και «ο καγκελάριος πρέπει να αντιμετωπίσει αυτή την πραγματικότητα», αν θέλει να ανακτήσει την εμπιστοσύνη των πολιτών. «Αλλά δεν ξέρω αν αυτό θα συμβεί ποτέ», προσθέτει δηκτικά.
Την Κυριακή έκλεισε η εκλογική χρονιά 2026 με τα χειρότερα αποτελέσματα για τον Μερτς. Μόλις έκλεισαν οι κάλπες, βγήκε στις κάμερες για να κλείσει τη σεναριολογία περί αντικατάστασής του, η οποία είχε ανοίξει με τη νίκη του ακροδεξιού AfD στη Σαξονία – Ανχαλτ πριν από δύο εβδομάδες. «Ζήτημα προσώπων δεν ετέθη από κανέναν», είπε χθες ο Μερτς μετά τη συνεδρίαση του προεδρείου του CDU. Συνταγματικά δεν είναι εύκολη η ανατροπή καγκελαρίου στη Γερμανία. Αυτό ισχύει ακόμη και για τον Μερτς που χρειάστηκε δύο ψηφοφορίες για να πάρει ψήφο εμπιστοσύνης στην Μπούντεσταγκ.
Ο Μερτς παραμένει πρόεδρος των Χριστιανοδημοκρατών και καγκελάριος. Μέχρι νεωτέρας. Οι εκλογές της Κυριακής επιβεβαίωσαν την πίεση που δέχεται το πολιτικό σύστημα με τη διόγκωση των άκρων από δεξιά και αριστερά και τη συρρίκνωση των δυνάμεων του πολιτικού κέντρου. Στη συγκυρία αυτή, το τελευταίο που χρειάζεται η Γερμανία είναι μια κυβερνητική κρίση και πολιτική αστάθεια.
Ωστόσο, το ερώτημα αν ο Μερτς θα εξαντλήσει την τετραετία είναι ανοιχτό. Με τα σημερινά δεδομένα, ο Φεβρουάριος του 2029 που λήγει η θητεία του καγκελαρίου Μερτς φαντάζει πολύ μακρινός. Η ενεργειακή κρίση και οι αναγκαίες μεταρρυθμίσεις, όπως στο συνταξιοδοτικό σύστημα με αύξηση των ορίων συνταξιοδότησης, καθώς και οι «αδικίες» που παραδέχτηκε ο ίδιος στο σύστημα δημόσιας και ιδιωτικής ασφάλειας υγείας είναι ναρκοπέδια για την κυβέρνηση του Μερτς. Οι Σοσιαλδημοκράτες ανακοίνωσαν για τον χειμώνα παγγερμανική διάσκεψη προγραμματικού και στρατηγικού σχεδιασμού και δεν θα ακολουθήσουν αδιαμαρτύρητα τις επιλογές του Μερτς, όσο κινούνται στην αντίθετη, από τη δική τους, κατεύθυνση.
Ο Μερτς πήρε μια ανάσα μέχρι την άνοιξη του 2027 και τις τοπικές εκλογές στη Βόρεια Ρηνανία – Βεστφαλία και στο Σλέσβιγκ – Χόλσταϊν. Ο Χέντρικ Βιστ και ο Ντάνιελ Γκίντερ αντίστοιχα είναι Χριστιανοδημοκράτες πρωθυπουργοί και θα διεκδικήσουν την επανεκλογή τους. Τότε μπορεί να αναδειχτεί και ο διάδοχος του Μερτς. Περιθώριο να είναι ξανά υποψήφιος για την καγκελαρία δεν υπάρχει.