Χρειαζόμαστε την Εκκλησία

Στις 26 Αυγούστου 2026, η Διαρκής Ιερά Σύνοδος της Εκκλησίας της Ελλάδος αποφάσισε να απονείμει στον πρώην Μητροπολίτη Καλαβρύτων και Αιγιαλείας Αμβρόσιο τον «Χρυσούν Σταυρόν μετ’ αστέρος του Παρασήμου του Αποστόλου Παύλου», με αφορμή τη συμπλήρωση 50 ετών αρχιεροσύνης. Η απονομή είχε προγραμματιστεί για τις 6 Οκτωβρίου. Αλλά στις 10 Σεπτεμβρίου 2026, η νέα Διαρκής Ιερά Σύνοδος αποφάσισε ομόφωνα να ανακαλέσει την τιμητική διάκριση.

Ο λόγος της ανάκλησης; Μήπως τα πολλά αρνητικά δημοσιεύματα για τη βράβευση; Μήπως μια ενδοσκόπηση, και μια υποχρέωση αναθεώρησης λόγω της ακραίας ιδεολογίας του, λόγω της επιδοκιμασίας εκ μέρους της Χρυσής Αυγής αλλά και επειδή ο συγκεκριμένος ιερωμένος έχει εκφραστεί με υβριστικό τρόπο κατά κοινωνικών ομάδων όπως οι ομοφυλόφιλοι; Οχι. Η ανάκληση έγινε λόγω επιστολής του Αμβροσίου στα μέλη της νέας Συνοδικής Περιόδου, την οποία η Σύνοδος έκρινε ότι περιείχε προσβλητικό περιεχόμενο. Αδιανόητη αυτοαναφορικότητα.

Το διάστημα 17-24 Αυγούστου 2026, κατόπιν προσκλήσεως του Πατριάρχη Μόσχας Κυρίλλου και με την έγκριση της Ιεράς Συνόδου της Εκκλησίας της Ελλάδος, ο μητροπολίτης Κερκύρας Νεκτάριος (τον θυμόμαστε όταν παρέβη τις απαγορεύσεις την εποχή της καραντίνας, στην πανδημία) μετέβη στη Μόσχα μεταφέροντας τη δεξιά χείρα του Αγίου Σπυρίδωνα, συλλειτούργησε μάλιστα με τον ρώσο πατριάρχη Κύριλλο και σε ομιλία του τον χαρακτήρισε το ρωσικό αντίστοιχο του έλληνα αρχιεπισκόπου Χριστόδουλου. Το ενδιαφέρον είναι ότι ο πατριάρχης Μόσχας, που έχει επανειλημμένα ευλογήσει τον πόλεμο κατά της Ουκρανίας, έχει διακόψει από το 2019 την ευχαριστιακή κοινωνία με την Εκκλησία της Ελλάδος, όταν η ελληνική Εκκλησία συντάχθηκε με το Οικουμενικό Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως να χορηγήσει αυτοκεφαλία στην Εκκλησία της Ουκρανίας. Οι δε επιθέσεις του στο Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως και τον Πατριάρχη είναι εξόχως απειλητικές.

Τα δύο αυτά επεισόδια, και πολλά άλλα μικρότερης έντασης, δείχνουν ότι η Εκκλησία της Ελλάδος μοιάζει να βρίσκεται σε περιδίνηση. Αδυνατεί να κατανοήσει τι συμβαίνει και, συχνά, υποκύπτει σε θυλάκους που, συνειδητά ή ασυνείδητα, εργάζονται κατά του σύγχρονου και ευρωπαϊκού προσώπου της χώρας. Δυστυχώς, οι θύλακοι αυτοί, διάσπαρτοι στην Ελλάδα και με μεγάλη ισχύ στο βόρειο τμήμα της, συγκλίνουν στην υποστήριξη του πουτινισμού – κι αυτό αποκτά κρίσιμο μέγεθος στην ήδη προεκλογική περίοδο που διανύουμε.

Ακόμα κι όσοι στην ιεραρχία καταλαβαίνουν το πρόβλημα, εμφανίζονται αδύναμοι και εγκλωβίζονται στην αυτοαναφορικότητα – ενώ η κοσμική κατεύθυνση της κοινωνίας μας κάνει τον ρόλο της Εκκλησίας όλο και πιο περιθωριακό. Κι όμως, ο λόγος της Ορθοδοξίας θα μπορούσε να ηχεί πνευματικός και ζωογόνος, αν δεν κυριαρχούσε η παράλογη και εμμονική παραίτηση της Συνόδου και, φοβούμαι, του ίδιου του Αρχιεπισκόπου από τον πνευματικό ρόλο της, σε ένα σύγχρονο, ευρωπαϊκό και δημοκρατικό πεδίο.

Διάβασα το κείμενο της κοινής παρέμβασης τριών χριστιανικών Εκκλησιών του κρατιδίου Σαξονίας-Ανχαλτ, μετά το πρόσφατο εκλογικό αποτέλεσμα και τη νίκη της Εναλλακτικής για τη Γερμανία. «Δεν θα στρέψουμε το βλέμμα και δεν θα σιωπήσουμε όταν παραβιάζεται η ανθρώπινη αξιοπρέπεια, όταν τίθεται σε κίνδυνο η δημοκρατία μας ή όταν υπονομεύεται το κράτος δικαίου», είναι το νόημα αυτής της παρέμβασης.

Για ανάλογης αξίας παρεμβάσεις χρειαζόμαστε κι εμείς την Εκκλησία. Κι είναι θλιβερή η παραίτηση ή μια διάθεση υποταγής σε αναχρονισμούς, η περιφρόνηση της δημοκρατίας ή ακόμα και η εκδήλωση υποστήριξης σε αντιδημοκρατικές εκτροπές.