Airbnb: Προσεχώς νέες παραμβάσεις για την αντιμετώπιση του στεγαστικού και στην Ελλάδα

Κομισιόν και τοπικές αρχές προχωρούν σε νέες παρεμβάσεις για την αντιμετώπιση του προβλήματος της βραχυχρόνιας μίσθωσης, το οποίο εντείνει τη στεγαστική κρίση.

Στην Ελλάδα, όπου έχουν ήδη ληφθεί συγκεκριμένα μέτρα για τη βραχυχρόνια μίσθωση, αναμένεται περαιτέρω αυστηροποίηση του πλαισίου. Παράλληλα, η Κομισιόν ετοιμάζει νέες κινήσεις για να στηρίξει τα κράτη-μέλη στην αντιμετώπιση της έλλειψης κατοικιών και της στεγαστικής κρίσης.

Στα μεγάλα αστικά κέντρα της χώρας, ολοένα και περισσότεροι ιδιοκτήτες επιλέγουν τη λύση της βραχυχρόνιας μίσθωσης για επιπλέον εισόδημα. Αυτό οδηγεί σε μείωση της διαθεσιμότητας κατοικιών σε προσιτές τιμές για μακροχρόνια μίσθωση.

Οι «κλειστές» κατοικίες στην αγορά ενεργοποιούνται με αργούς ρυθμούς. Ακόμη και όταν διατίθενται, συχνά προτιμώνται για χρήση ως Airbnb ή τουριστικό κατάλυμα.

Τα πρόστιμα, τα μέτρα και τα σενάρια

Σημειώνεται ότι από 1η Ιουλίου έως 31 Δεκεμβρίου 2026 παραμένει σε ισχύ ο περιορισμός για νέες εγγραφές στο Μητρώο Ακινήτων Βραχυχρόνιας Διαμονής για ακίνητα που βρίσκονται στην Α΄ Δημοτική Κοινότητα του Δήμου Θεσσαλονίκης. Για όσους παραβαίνουν την εντολή, επιβάλλεται διοικητικό πρόστιμο ίσο με το 50% του εισοδήματος.

Επιπλέον, τα ακίνητα που βρίσκονται στις απαγορευμένες περιοχές της Αθήνας και της Θεσσαλονίκης και διαγράφονται από το Μητρώο δεν μπορούν να ενταχθούν ξανά μέχρι τουλάχιστον το τέλος του 2026.

Σε περίπτωση επανάληψης της παράβασης μέσα στο ίδιο φορολογικό έτος, μετά την επιβολή του πρώτου προστίμου, η κύρωση αυξάνεται σημαντικά, με το ελάχιστο ποσό να διαμορφώνεται στις 40.000 ευρώ.

Τα υφιστάμενα μέτρα φαίνεται να μην επαρκούν. Ενόψει της ΔΕΘ, εξετάζονται νέες προτάσεις για τον περιορισμό της ανεξέλεγκτης ανάπτυξης της βραχυχρόνιας μίσθωσης.

Μεταξύ των σεναρίων είναι η θέσπιση διαφορετικού φορολογικού καθεστώτος, η εισαγωγή αδειοδοτικών απαιτήσεων ή τελών σε περιοχές με υψηλή ζήτηση.

Παράλληλα, εξετάζεται νέα παράταση κατά ένα έτος του απαγορευτικού μέτρου στο κέντρο της Θεσσαλονίκης και στα τρία πρώτα διαμερίσματα του δήμου της Αθήνας, καθώς και η ενδεχόμενη επέκτασή του σε νησιά που αντιμετωπίζουν σοβαρό πρόβλημα στέγασης.

Η κυβέρνηση έχει θεσπίσει φορολογικά κίνητρα για ιδιοκτήτες που μετατρέπουν ακίνητα από βραχυχρόνια σε μακροχρόνια μίσθωση, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις. Το σχετικό πλαίσιο προβλέπει απαλλαγή από φόρο εισοδήματος για 36 μήνες για ορισμένες νέες μακροχρόνιες μισθώσεις.

Εποχή Affordable Housing Act στην ΕΕ

Το ζήτημα της στεγαστικής κρίσης δεν αφορά μόνο την Ελλάδα. Η Κομισιόν προετοιμάζει νέα νομοθεσία με στόχο να βοηθήσει τα κράτη-μέλη που αντιμετωπίζουν ελλείψεις κατοικιών.

Το Affordable Housing Act (AHA) αποτελεί τη νομοθετική πρωτοβουλία της Κομισιόν ως απάντηση στις επικρίσεις για καθυστέρηση στη διαχείριση του ζητήματος.

Σύμφωνα με ρεπορτάζ των Financial Times, το AHA θα καθορίζει τα κριτήρια που μπορούν να αξιοποιούν πόλεις και περιφέρειες για την επιβολή αναλογικών μέτρων με στόχο την αντιμετώπιση των στεγαστικών πιέσεων.

Η κατάσταση σε πολλές ευρωπαϊκές πόλεις χαρακτηρίζεται ιδιαίτερα δύσκολη για τους ντόπιους, με χαρακτηριστικό παράδειγμα τη Βαρκελώνη, που έχει δηλώσει πως μέχρι το 2028 σκοπεύει να καταργήσει πλήρως τις ενοικιάσεις κατοικιών σε τουρίστες.

Αντίστοιχα, στην Τοσκάνη, το περιφερειακό δικαστήριο αποφάσισε υπέρ του δημοτικού συμβουλίου της Φλωρεντίας που ζητούσε την παύση της βραχυχρόνιας μίσθωσης. Ωστόσο, ιδιοκτήτες ακινήτων και επιχειρήσεις του τουριστικού κλάδου υποστηρίζουν πως οι απαγορεύσεις παραβιάζουν την ελευθερία παροχής υπηρεσιών που προστατεύει το ευρωπαϊκό δίκαιο.

Σε όλη την ΕΕ, οι τιμές των κατοικιών αυξήθηκαν κατά σχεδόν δύο τρίτα μεταξύ 2015 και 2025, ενώ τα ενοίκια αυξήθηκαν πάνω από ένα πέμπτο την ίδια περίοδο, σύμφωνα με τη Eurostat. Σε αρκετά κράτη-μέλη, οι τιμές των κατοικιών αυξήθηκαν ταχύτερα από τα εισοδήματα, αφήνοντας τις νεότερες γενιές εκτός αγοράς κατοικίας.

Κύρια αιτία αποτελεί η υστέρηση στην προσφορά κατοικιών, που δεν συμβαδίζει με τη ζήτηση, κυρίως λόγω πολεοδομικών περιορισμών σε πυκνοκατοικημένες αστικές περιοχές.