Νίκος Χριστοδουλίδης – Τουφάν Ερχιουρμάν: Νέα συνάντηση σήμερα χαμηλών προσδοκιών

Υπό τη σκιά μιας πρόσθετης αντιπαράθεσης και εν μέσω τουρκικών κατηγοριών για «προκλήσεις» οι ηγέτες των δύο πλευρών Νίκος Χριστοδουλίδης και Τουφάν Ερχιουρμάν συναντώνται σήμερα με εξαιρετικά συγκρατημένες προσδοκίες.

Η ένταση δεν ανατρέπει από μόνη της τη διαδικασία, αποκαλύπτει όμως πόσο εύθραυστο παραμένει το κλίμα που τα Ηνωμένα Εθνη προσπαθούν να οικοδομήσουν.

Ο τουρκοκύπριος ηγέτης άφησε αιχμές κατά της Κυπριακής Δημοκρατίας η οποία, κατόπιν διαβημάτων της προκάλεσε την αποχώρηση της σερβικής διοργάνωσης EXIT από το ηλεκτρονικό φεστιβάλ «Νέξους», το οποίο είχε προγραμματιστεί για τις 18 Σεπτεμβρίου κοντά στο Κάστρο της Κερύνειας. Εκφράζοντας «βαθιά λύπη», οι σέρβοι συμμετέχοντες αναγνώρισαν ότι δεν είχαν αντιληφθεί πλήρως το ιστορικό και πολιτικό βάρος του χώρου.

Οι Τουρκοκύπριοι αντιδρούν και σε παρόμοια διαβήματα των νόμιμων Αρχών της Κύπρου για ακύρωση και του φεστιβάλ «Ζάμνα», τον Οκτώβριο, όπως εσχάτως και ενός προπονητικού προγράμματος της ακαδημίας της Μπαρτσελόνα στα κατεχόμενα. Ειδικά για το τελευταίο, η αναφορά στην αναγγελία του ιστότοπου της καταλανικής ομάδας στα αγγλικά σε «Βόρεια Κύπρο» αλλά και στη Λευκωσία με το τουρκικό της όνομα «Lefkoşa» προκάλεσε οργή, με την Κυπριακή Ομοσπονδία Ποδοσφαίρου να μελετά μέτρα αντίδρασης.

Η FIFA και η UEFA δεν αναγνωρίζουν χωριστή ποδοσφαιρική δικαιοδοσία στα κατεχόμενα και δεν επιτρέπουν επίσημες ποδοσφαιρικές επαφές εκεί χωρίς τις προβλεπόμενες εγκρίσεις. Δεν έχουν, όμως, εκδώσει μέχρι στιγμής δημόσια απόφαση που να χαρακτηρίζει παράνομο ή να απαγορεύει ειδικά το καμπ της Μπαρτσελόνα.

Ο Ερχιουρμάν αντέδρασε με οργή υποστηρίζοντας ότι, μόλις έγινε ορατή η τουρκοκυπριακή βούληση για λύση, άρχισαν προσπάθειες «να παίξουν με τα νεύρα μας». Κατηγόρησε την ελληνοκυπριακή πλευρά ότι επιχειρεί να εμποδίσει τις επαφές των Τουρκοκυπρίων με τη διεθνή κοινότητα, διαβεβαιώνοντας ταυτόχρονα ότι δεν θα προκληθεί, δεν θα χάσει την ψυχραιμία του και θα συνεχίσει τις πρωτοβουλίες του.

Η διαφωνία αγγίζει μία από τις πιο ευαίσθητες πτυχές του Κυπριακού. Για τη Λευκωσία, διεθνείς διοργανώσεις στα κατεχόμενα ενισχύουν την εικόνα μιας χωριστής κρατικής οντότητας – κάτι που άλλωστε πάντοτε αξιοποιεί και επιδιώκει το ψευδοκράτος – αλλά και εξοικειώνουν τρίτους με τα τετελεσμένα της εισβολής. Για την τουρκοκυπριακή πλευρά, οι ίδιες παρεμβάσεις παρουσιάζονται ως πολιτική απομόνωσης. Εκτιμάται ότι η σύγκρουση αυτή θα τεθεί από την τουρκοκυπριακή πλευρά στη σημερινή συνάντηση, έστω και εκτός ατζέντας.

Οι συνομιλίες

Οι δύο ηγέτες θα συναντηθούν στις τέσσερις το απόγευμα υπό την αιγίδα των Ηνωμένων Εθνών, με επίκεντρο τα μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης και κυρίως τα νέα σημεία διέλευσης. Μετά την επίσκεψή του στην Κύπρο στις 29 Ιουλίου, ο Αντόνιο Γκουτέρες ανακοίνωσε ότι προτίθεται να συγκαλέσει νέα άτυπη συνάντηση 5+1, εφόσον προηγηθεί επαρκής προετοιμασία στα μέτρα εμπιστοσύνης, στη μεθοδολογία και στην ουσία, με βάση τις ήδη καταγεγραμμένες συγκλίσεις.

Η προσωπική απεσταλμένη του γγ του ΟΗΕ, Μαρία Ανχελα Ολγκίν, έχει ξεκαθαρίσει ότι δεν επιδιώκεται ακόμη μία ατέρμονη διαδικασία χωρίς σαφές πολιτικό τέλος. Η επιφυλακτικότητα του ΟΗΕ έχει συγκεκριμένο υπόβαθρο. Στην 5+1 της Γενεύης, τον Μάρτιο του 2025, συμφωνήθηκαν έξι πρωτοβουλίες, μεταξύ τους τέσσερα οδοφράγματα, αποναρκοθέτηση και φωτοβολταϊκό πάρκο στη νεκρή ζώνη.

Στη Νέα Υόρκη, τέσσερις μήνες αργότερα, είχε καταγραφεί πρόοδος σε τέσσερα μέτρα, όχι όμως στα οδοφράγματα και στο φωτοβολταϊκό. Το παλαιό αυτό υπόλοιπο έχει μετατραπεί σήμερα σε τεστ πολιτικής βούλησης.

Το αποτέλεσμα αφορά άμεσα και τα ελληνοτουρκικά. Πρόοδος στη Λευκωσία θα μπορούσε θεωρητικά να λειτουργήσει ως σημείο αποκλιμάκωσης, την ώρα που οι σχέσεις Αθήνας – Αγκυρας δοκιμάζονται από τα τουρκικά θαλάσσια πάρκα, τις αξιώσεις της «Γαλάζιας Πατρίδας» και την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου. Ενα νέο αδιέξοδο, αντίθετα, θα προσθέσει ακόμη ένα μέτωπο.