Το ελβετικό φράγκο απειλεί την κυριαρχία του γεν στο παγκόσμιο carry trade
Έναν νέο ρόλο, διαφορετικό από εκείνον του παραδοσιακού ασφαλούς καταφυγίου, αποκτά στις διεθνείς αγορές το ελβετικό φράγκο. Τα μηδενικά επιτόκια στην Ελβετία και η ενίσχυση της μεταβλητότητας του ιαπωνικού γεν οδηγούν ολοένα περισσότερους επενδυτές στη χρησιμοποίηση του φράγκου ως νομίσματος χρηματοδότησης στις στρατηγικές carry trade.
Πρόκειται για μια από τις πιο διαδεδομένες, αλλά και επικίνδυνες, τακτικές της παγκόσμιας αγοράς συναλλάγματος. Οι επενδυτές δανείζονται σε ένα νόμισμα με χαμηλό επιτόκιο και τοποθετούν τα κεφάλαια σε ομόλογα, καταθέσεις ή άλλα περιουσιακά στοιχεία μιας χώρας με υψηλότερες αποδόσεις. Το κέρδος προκύπτει από τη διαφορά των επιτοκίων, υπό την προϋπόθεση ότι η ισοτιμία δεν θα κινηθεί απότομα εις βάρος τους.
Επί δεκαετίες το γεν υπήρξε το κατεξοχήν νόμισμα χρηματοδότησης αυτών των συναλλαγών. Η μακρά περίοδος μηδενικών ή αρνητικών επιτοκίων στην Ιαπωνία επέτρεπε σε τράπεζες, επενδυτικά ταμεία και κερδοσκοπικά κεφάλαια να δανείζονται φθηνά και να επενδύουν σε νομίσματα υψηλότερης απόδοσης, από το μεξικανικό πέσο και το βραζιλιάνικο ρεάλ έως το δολάριο και νομίσματα ασιατικών οικονομιών.
Η εικόνα αλλάζει, καθώς η ιαπωνική αγορά έχει εισέλθει σε περίοδο μεγαλύτερης αβεβαιότητας. Η προοπτική νέων αυξήσεων επιτοκίων από την Τράπεζα της Ιαπωνίας, οι επανειλημμένες παρεμβάσεις για τη στήριξη του γεν και οι απότομες διακυμάνσεις της ισοτιμίας έχουν αυξήσει το κόστος του συναλλαγματικού κινδύνου. Το αμερικανικό νόμισμα ανταλλάσσεται κοντά στα 159 γεν, αλλά η ισοτιμία έχει πάψει να θεωρείται εύκολα προβλέψιμη.
Σε αυτό το περιβάλλον, το ελβετικό φράγκο εμφανίζεται ως εναλλακτική λύση. Η Εθνική Τράπεζα της Ελβετίας διατηρεί το βασικό επιτόκιο στο 0%, ενώ οι αγορές θεωρούν περιορισμένη την πιθανότητα σημαντικής αύξησής του στο άμεσο μέλλον. Παράλληλα, η κεντρική τράπεζα δεν επιθυμεί υπερβολική ανατίμηση του φράγκου, επειδή ένα πολύ ισχυρό νόμισμα πιέζει τις εξαγωγές και μειώνει περαιτέρω τον εισαγόμενο πληθωρισμό.
Ο συνδυασμός αυτός καθιστά το φράγκο φθηνή πηγή χρηματοδότησης. Το δολάριο αγοράζει περίπου 0,80 ελβετικά φράγκα, ενώ στις συμφωνίες τρίμηνης διάρκειας η τεκμαρτή απόδοση του ελβετικού νομίσματος κινείται σε αρνητικό επίπεδο, περίπου στο –0,23%. Αντίθετα, η αντίστοιχη απόδοση του γεν υπολογίζεται κοντά στο 0,9%. Για τον επενδυτή που δανείζεται σε ένα νόμισμα για να αγοράσει ένα άλλο, η αρνητικότερη απόδοση του φράγκου συνεπάγεται χαμηλότερο κόστος χρηματοδότησης και μεγαλύτερο δυνητικό περιθώριο κέρδους.
Η διαφορά γίνεται εμφανής στις συναλλαγές με νομίσματα αναδυόμενων οικονομιών. Μια στρατηγική δανεισμού σε ελβετικά φράγκα και τοποθέτησης σε μεξικανικά πέσο απέφερε σχεδόν 4% μέσα σε έναν μήνα. Η αντίστοιχη συναλλαγή με χρηματοδότηση σε γεν περιόρισε την απόδοση περίπου στο 1,3%. Οι αριθμοί αυτοί δεν αποτελούν εγγύηση μελλοντικών κερδών, εξηγούν όμως γιατί τα κεφάλαια αναζητούν πλέον εναλλακτική λύση απέναντι στο ιαπωνικό νόμισμα.
Η μετατόπιση καταγράφεται και στις θέσεις των μεγάλων επενδυτών. Τα στοιχεία της αμερικανικής Επιτροπής Διαπραγμάτευσης Συμβολαίων Μελλοντικής Εκπλήρωσης δείχνουν ενίσχυση των θέσεων των μοχλευμένων κεφαλαίων στο ελβετικό φράγκο, την ώρα που οι αντίστοιχες τοποθετήσεις στο γεν υποχωρούν. Η τάση υποδεικνύει ότι το φράγκο έχει αρχίσει να εντάσσεται πιο συστηματικά στα χαρτοφυλάκια χρηματοδότησης βραχυπρόθεσμων carry trades.
Αυτό δεν σημαίνει ότι το γεν χάνει άμεσα τον κεντρικό του ρόλο. Η ιαπωνική αγορά διαθέτει τεράστιο βάθος, μεγάλη ρευστότητα και δεκαετίες συσσωρευμένων συναλλαγών. Ο όγκος των θέσεων που έχουν οικοδομηθεί με δανεισμό σε γεν δεν μπορεί να μετακινηθεί γρήγορα σε άλλο νόμισμα. Το ελβετικό φράγκο αναδεικνύεται περισσότερο σε ελκυστικό συμπληρωματικό εργαλείο, ιδίως για συναλλαγές διάρκειας μικρότερης των τριών μηνών.
Η στρατηγική, ωστόσο, κρύβει έναν σοβαρό κίνδυνο. Το φράγκο μπορεί να είναι νόμισμα χαμηλού επιτοκίου, παραμένει όμως και ένα από τα ισχυρότερα ασφαλή καταφύγια του κόσμου. Σε περιόδους γεωπολιτικής έντασης, χρηματοπιστωτικού πανικού ή απότομης πτώσης των αγορών, οι επενδυτές στρέφονται μαζικά προς αυτό. Εάν το φράγκο ανατιμηθεί, όσοι έχουν δανειστεί στο ελβετικό νόμισμα θα χρειαστούν περισσότερα χρήματα για να αποπληρώσουν τις υποχρεώσεις τους, με αποτέλεσμα το κέρδος από τη διαφορά των επιτοκίων να εξαφανιστεί ή να μετατραπεί σε μεγάλη ζημιά.
Ανάλογος είναι ο κίνδυνος από το απότομο κλείσιμο των θέσεων. Όταν οι αγορές φοβούνται, οι επενδυτές πωλούν τα νομίσματα υψηλής απόδοσης και αγοράζουν το νόμισμα στο οποίο είχαν δανειστεί. Αυτή η ταυτόχρονη κίνηση ενισχύει ακόμη περισσότερο το νόμισμα χρηματοδότησης και επιταχύνει τις απώλειες. Η βίαιη αποσυναρμολόγηση του carry trade σε γεν τον Αύγουστο του 2024 είχε αποδείξει πόσο γρήγορα μια θεωρητικά σταθερή στρατηγική μπορεί να προκαλέσει αναταράξεις σε μετοχές, ομόλογα και νομίσματα σε ολόκληρο τον κόσμο.
Οι επενδυτές παρακολουθούν τώρα ταυτόχρονα τη νομισματική πολιτική της Ελβετίας, τις κινήσεις της Τράπεζας της Ιαπωνίας και την πορεία του δολαρίου. Μια αιφνιδιαστική παρέμβαση, μια αλλαγή των προσδοκιών για τα επιτόκια ή μια νέα διεθνής κρίση θα μπορούσε να ανατρέψει γρήγορα τους σημερινούς υπολογισμούς.
Το ελβετικό φράγκο δεν έχει εκθρονίσει το γεν από την κορυφή του παγκόσμιου carry trade. Έχει αρχίσει, όμως, να κερδίζει τη μάχη στο περιθώριο, προσφέροντας χαμηλότερο κόστος και καλύτερη απόδοση προσαρμοσμένη στον πρόσφατο κίνδυνο. Το νόμισμα που οι αγορές αγοράζουν όταν φοβούνται μετατρέπεται τώρα στο νόμισμα που δανείζονται όταν αναζητούν κέρδος. Και αυτή η διπλή ιδιότητα αποτελεί ταυτόχρονα το μεγαλύτερο πλεονέκτημα και τη σοβαρότερη απειλή του.