Ευρώπη: Πάνω από 35.000 επιπλέον θάνατοι από τα διαδοχικά κύματα καύσωνα του καλοκαιριού

Οι καύσωνες και οι επιπτώσεις τους στη δημόσια υγεία προκαλούν έντονη ανησυχία στην Ευρώπη, καθώς τουλάχιστον 35.000 περισσότεροι άνθρωποι από το αναμενόμενο έχασαν τη ζωή τους κατά τη διάρκεια τεσσάρων διαδοχικών, ιστορικών κυμάτων καύσωνα το φετινό καλοκαίρι, σύμφωνα με προκαταρκτικά στοιχεία από λίγο περισσότερες από τις μισές χώρες της ηπείρου.

Η υπερβάλλουσα θνησιμότητα σε τρεις από τις μεγαλύτερες χώρες της ΕΕ τη Γερμανία, τη Γαλλία και την Ισπανία  έχει ήδη ξεπεράσει τους 25.000 θανάτους, όπως προκύπτει από προσωρινά εθνικά στοιχεία. Οι ειδικοί αναμένουν περαιτέρω αύξηση του αριθμού, καθώς η καταγραφή των θανάτων του Αυγούστου δεν έχει ολοκληρωθεί.

Τα διαδοχικά κύματα καύσωνα που έπληξαν τη δυτική Ευρώπη από τον Μάιο κατέρριψαν ιστορικά ρεκόρ θερμοκρασίας σε εκατοντάδες μετεωρολογικούς σταθμούς. Η Γαλλία κατέγραψε την υψηλότερη μέση ημερήσια θερμοκρασία στην ιστορία της.

Στη Γερμανία, θερμοκρασιακά ρεκόρ σημειώθηκαν για τρεις συνεχόμενες ημέρες στα τέλη Ιουνίου, όταν 46 μετεωρολογικοί σταθμοί κατέγραψαν θερμοκρασίες άνω των 40°C. Η Ισπανία βίωσε παρατεταμένες θερμοκρασίες άνω των 42°C. Οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι η ανθρωπογενής υπερθέρμανση του πλανήτη καθιστά τέτοια ακραία φαινόμενα συχνότερα και εντονότερα.

Ο υψηλότερος αριθμός θανάτων καταγράφεται στη Γερμανία, η οποία στα τέλη της προηγούμενης εβδομάδας ανακοίνωσε εκτίμηση για 14.000 θανάτους που συνδέονται με τον καύσωνα από τις 6 Απριλίου έως τις 9 Αυγούστου.

Το Ινστιτούτο Robert Koch (RKI), η γερμανική υπηρεσία δημόσιας υγείας, ανέφερε ότι 9.600 άνθρωποι πέθαναν μόνο κατά την εβδομάδα 22-28 Ιουνίου.

Τα συστηματικά καταγεγραμμένα στοιχεία για την υπερβάλλουσα θνησιμότητα στην ΕΕ, διαθέσιμα από το 2008, δείχνουν ότι η μοναδική άλλη καλοκαιρινή εβδομάδα με υψηλότερο ποσοστό επιπλέον θανάτων ήταν τον Ιούλιο του 2022, όταν η Covid-19 εξακολουθούσε να βρίσκεται σε έξαρση.

Ρεκόρ θανάτων λόγω ζέστης σε μεγάλες ευρωπαϊκές χώρες

Το φετινό καλοκαίρι είναι το χειρότερο όσον αφορά τους θανάτους από ζέστη στη Γερμανία, από τότε που ξεκίνησαν οι σχετικές καταγραφές. Το προηγούμενο υψηλό στη χώρα ήταν 8.900 θάνατοι το 2018, ενώ σε ένα φυσιολογικό καλοκαίρι οι θάνατοι από ζέστη είναι συνήθως λιγότεροι από 2.000, σύμφωνα με το RKI.

Στην Ισπανία, τα στοιχεία του Ινστιτούτου Υγείας Carlos III και του συστήματος παρακολούθησης θνησιμότητας δείχνουν ότι 4.947 θάνατοι μπορούν να αποδοθούν στη ζέστη από τον Μάιο έως και αυτή την εβδομάδα.

Με αποτέλεσμα, το 2026 εξελίσσεται στη χειρότερη χρονιά που έχει καταγραφεί ποτέ στην Ισπανία όσον αφορά τους θανάτους από καύσωνα, ξεπερνώντας τους 4.520 θανάτους του 2022.

Οι χώρες υπολογίζουν και παρουσιάζουν τα στοιχεία με διαφορετικό τρόπο. Η Ισπανία και η Γερμανία χρησιμοποιούν μοντέλα για την εκτίμηση των θανάτων που συνδέονται με τη ζέστη σε πραγματικό χρόνο, συγκρίνοντας τις ημερήσιες θερμοκρασίες με τα ποσοστά θνησιμότητας, για να υπολογίσουν πόσοι θάνατοι αποδίδονται στις υψηλές θερμοκρασίες.

Τέτοιες εκτιμήσεις κρίνονται απαραίτητες, καθώς η ζέστη σπάνια αναφέρεται ως άμεση αιτία θανάτου. Στις περισσότερες περιπτώσεις, ο καύσωνας επιδεινώνει προϋπάρχουσες παθήσεις, όπως καρδιαγγειακά ή αναπνευστικά προβλήματα, οδηγώντας σε έμφραγμα, εγκεφαλικό ή νεφρική ανεπάρκεια.

Η οριστική απόδοση των θανάτων στον καύσωνα μπορεί να χρειαστεί εβδομάδες ή και μήνες, ενώ πολλές χώρες δεν έχουν ακόμη δημοσιοποιήσει στοιχεία για τις αρχές Αυγούστου. Ο Καρλ Λάουτερμπαχ, πρώην υπουργός Υγείας της Γερμανίας, δήλωσε ότι τα μέχρι στιγμής στοιχεία πιθανότατα υποεκτιμούν τον πραγματικό αριθμό των θυμάτων.

Στοιχεία για τη θνησιμότητα από καύσωνα σε όλη την Ευρώπη

Στη Γαλλία, περισσότεροι από 500 μετεωρολογικοί σταθμοί κατέγραψαν θερμοκρασίες άνω των 40°C, ενώ το 98% της χώρας βρέθηκε υπό προειδοποίηση για καύσωνα. Οι Αρχές ανακοινώνουν αρχικά στοιχεία για την υπερβάλλουσα θνησιμότητα από όλες τις αιτίες και στη συνέχεια προχωρούν στην οριστική απόδοση των θανάτων.

Η εθνική υπηρεσία υγείας της Γαλλίας ανακοίνωσε ότι οι επιπλέον θάνατοι από όλες τις αιτίες μεταξύ τέλους Μαΐου και 22 Ιουλίου ανήλθαν σε 7.300. Τα στοιχεία για τον Αύγουστο δεν ήταν ακόμη διαθέσιμα, ενώ τα αρχικά δεδομένα βασίζονται σε ηλεκτρονικά πιστοποιητικά θανάτου που καλύπτουν περίπου το 80% του συνολικού αριθμού θανάτων.

Η Ιταλία, της οποίας το εθνικό σύστημα παρακολούθησης του καύσωνα βασίζεται σε στοιχεία από τους δήμους, έχει δημοσιοποιήσει μόνο ελλιπείς δείκτες σε πραγματικό χρόνο και όχι συνολικό εθνικό αριθμό θανάτων. Μοντέλο εκτίμησης δείχνει ότι 2.700 περισσότεροι άνθρωποι από το αναμενόμενο πέθαναν στην Ιταλία μόνο μεταξύ 22 και 28 Ιουνίου. Εκτιμήσεις επιδημιολόγων ανεβάζουν τον συνολικό αριθμό των θανάτων από ζέστη μεταξύ 5.000 και 8.000, όταν ολοκληρωθεί η επίσημη καταγραφή.

Και άλλες ευρωπαϊκές χώρες έχουν ανακοινώσει στοιχεία για την υπερβάλλουσα θνησιμότητα. Στο Ηνωμένο Βασίλειο, η υπηρεσία υγειονομικής ασφάλειας ανακοίνωσε ότι τα κύματα καύσωνα του Μαΐου και του Ιουνίου προκάλεσαν 2.877 θανάτους που συνδέονται με τη ζέστη στην Αγγλία.

Το Βέλγιο ανακοίνωσε ότι τα προκαταρκτικά στοιχεία δείχνουν αύξηση της θνησιμότητας κατά 39% μεταξύ 18 και 29 Ιουνίου, που αντιστοιχεί σε 1.222 επιπλέον θανάτους. Η Ολλανδία ανέφερε τουλάχιστον 900 περισσότερους θανάτους από το συνηθισμένο μεταξύ 22 Ιουνίου και 5 Ιουλίου.

Μελέτη που επικαλέστηκε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εκτιμά ότι 1.070 περισσότεροι άνθρωποι από το αναμενόμενο πέθαναν στην Πολωνία κατά το κύμα καύσωνα στα τέλη Ιουνίου. Παράλληλα, οι ελβετικές Αρχές δημόσιας υγείας κατέγραψαν 220 επιπλέον θανάτους που συνδέονται με τη ζέστη την ίδια εβδομάδα.

Τα πρώτα στοιχεία από το Λουξεμβούργο, την Ελλάδα, τη Ρουμανία, τη Βουλγαρία και τη Δανία δείχνουν περίπου 40 επιπλέον θανάτους σε κάθε μία από αυτές τις χώρες.

Από την πλευρά του, το Γαλλικό Πρακτορείο Ειδήσεων (AFP) υπολόγισε ότι περιοχές με περισσότερους από 80 εκατομμύρια Ευρωπαίους βίωσαν θερμοκρασίες άνω των 40°C αυτό το καλοκαίρι.

Τέλος, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας ανέφερε τον Μάιο ότι η θνησιμότητα που συνδέεται με τη ζέστη στην ευρωπαϊκή περιοχή έχει αυξηθεί κατά περισσότερο από 30% τα τελευταία 20 χρόνια και αναμένεται να αυξηθεί περαιτέρω, λόγω της κλιματικής κρίσης και της γήρανσης του πληθυσμού.

Με πληροφορίες από Guardian