Ακέραιοι ηγέτες και κλάσματα θεσμών
Το Δ’ Τμήμα του ΣτΕ με μη οριστική του απόφαση έκρινε το αυτονόητο και παρέπεμψε στην Ολομέλεια για οριστική κρίση το περίφημο θέμα των 3/5. Αν και όλοι γνωρίζουμε ότι πολλοί αντιπρόσωποι του έθνους δεν μπορούν να πουν ότι είναι ακέραιοι, το Σύνταγμα δεν αναγνωρίζει κλάσμα βουλευτή και είναι αστείο – και τραγικό ταυτόχρονα – το ότι κάνουμε αυτήν την συζήτηση. Ακριβώς, όμως, προς χάριν αυτής της συζήτησης ας δεχθούμε ότι υπάρχει μια τραβηγμένη από τα μαλλιά ερμηνεία που επιτρέπει σε κάποιον εθνοπατέρα, και μάλιστα τον κορυφαίο, να επιτύχει την ακεραιότητα διά της στρογγυλοποιήσεως. Κι ας δούμε από την αρχή την ιστορία.
Η διάταξη του άρθρου 101Α του Συντάγματος ήταν εξαρχής προβληματική, έως βλακώδης. Απαιτούσε αυξημένη πλειοψηφία σε ένα όργανο, την Διάσκεψη των Προέδρων, του οποίου όμως η σύνθεση καθοριζόταν με απλή πλειοψηφία! Αντίβαρο σε αυτήν την κακή ρύθμιση είχε τεθεί η αυξημένη πλειοψηφία των 4/5. Eτσι επιτυγχανόταν κάπως ο επιδιωκόμενος στόχος της ευρύτερης συναίνεσης και της ουσιαστικής ανεξαρτησίας των Ανεξαρτήτων Αρχών. Τι έκανε ο κ. Μητσοτάκης αμέσως μόλις κατέκτησε την πλειοψηφία; Αντί με την fast track αναθεώρηση του 2019 που θα έμενε στην ιστορία ως η πιο τσαπατσούλικη αναθεώρηση, αν δεν είχε εξαγγείλει ο ίδιος νέα αναθεώρηση το 2026, να διορθώσει το πρόβλημα της συνταγματικής διάταξης, «διόρθωσε» τη λύση, το αντίβαρο του λάθους, και μείωσε την πλειοψηφία στα 3/5, μειώνοντας έτσι ακόμη περισσότερο τις εγγυήσεις ανεξαρτησίας και την απαίτηση για συναίνεση.
Κατόπιν, εκμεταλλεύτηκε ξεδιάντροπα το «λάθος» και διά του προστηθέντος του ΠτΒ, και ήδη ΠτΔ, αλλοίωσε τη σύνθεση του οργάνου, αυξάνοντας σε 27 τα μέλη του οργάνου, εκ των οποίων ο ίδιος ήλεγχε τα 15. Με την τελευταία τροπολογία μάλιστα να ψηφίζεται «νύχτα», παραμονές της κρίσιμης συνεδρίασης της ΑΔΑΕ και να μην είναι δημοσιευμένη ακόμη και σήμερα στον ιστότοπο της Βουλής, ο ρέκτης κ. Τασούλας έκανε «πρόεδρο» επιτροπής της Βουλής και τον κ. Φωτήλα, φτιάχνοντας μια επιτροπή ειδικά γι’ αυτόν. Και τέλος, βρήκε και την πολυπόθητη «ευρύτερη» συναίνεση στο πρόσωπο του κ. Βελόπουλου, με τον οποίο κατά τα λοιπά αποκλείει κάθε μορφή συνεργασίας και ο οποίος τον στολίζει καθημερινά με βαρύτατες κατηγορίες, πολιτικής, ποινικής και ηθικής φύσης!
Ετσι φτάσαμε σε μια συνεδρίαση στην οποία Μητσοτάκης και Βελόπουλος διέθεταν από κοινού 16 από τα 27 μέλη της Διάσκεψης των Προέδρων και αποφάσισαν να αλλάξουν τη σύνθεση δύο ανεξάρτητων Αρχών, η μία εκ των οποίων (ΑΔΑΕ) «έτυχε» να ελέγχει υπόθεση στην οποία είναι αναμεμειγμένος μέχρι τον λαιμό ο Πρωθυπουργός και στην άλλη εκ των οποίων (ΕΣΡ) «έτυχε» να εκκρεμεί κρίση για πρόστιμα εκατοντάδων χιλιάδων ευρώ εις βάρος των επιχειρήσεων του πωλητή κηραλοιφών. Αλλά και τα 16/27 υπολείπονται των 3/5. Και τότε ανακαλύφθηκε η θεωρία της στρογγυλοποίησης! Τα 3/5 είναι 16,2, πες δεκαέξι στρογγυλά! Αλλά, ας πούμε προς χάρη της συζήτησης, όπως είπαμε στην αρχή, ότι υπάρχει και αυτή η ερμηνεία που βέβαια ξεχειλώνει κάθε ερμηνευτικό κανόνα της νομικής και κάθε αριθμητική πράξη της τρίτης δημοτικού. Ενας ακέραιος και υπεύθυνος ηγέτης, ακόμη κι αν η κρατούσα ερμηνεία ήταν αυτή, δεν θα δημιουργούσε συνταγματική κρίση, ούτε θα έφερνε τη Βουλή και το Ανώτατο Δικαστήριο σε τέτοια θέση. Δεν θα υπέβαλε το Σύνταγμα σε stress test.
Πόσο μάλλον, όταν αυτή η ερμηνεία όχι μόνο δεν είναι κρατούσα, αλλά δεν είναι καν σοβαρή.
Πόσο μάλλον, όταν αυτή η ερμηνεία ευνοεί μονομερώς το πολιτικό συμφέρον του κ. Μητσοτάκη, ενώ μιλάμε ακριβώς για την ανεξαρτησία συνταγματικών Αρχών που ρόλο έχουν να μην ευνοούν πολιτικά συμφέροντα.
Πόσο μάλλον, όταν αυτή η ερμηνεία αλλάζει τη σύνθεση ανεξάρτητης Αρχής που ελέγχει τις προσωπικές ευθύνες του κ. Μητσοτάκη για μια δυσώδη υπόθεση που πλήττει τον πυρήνα του κράτους δικαίου.
Ενας στοιχειωδώς υπεύθυνος ηγέτης δεν θα «καταδεχόταν» να ευνοηθεί από μια τέτοια ερμηνεία. Θα έλεγε, αν και θεωρώ την άποψή μου σωστή, αν και είμαι απολύτως αθώος επί της ουσίας, και μόνο ένας να την αμφισβητεί, δεν θα επωφεληθώ από μια τέτοια ερμηνεία. Αντιθέτως, ο κ. Μητσοτάκης χρησιμοποίησε κάθε τρόπο και τέχνασμα αρχικά για να μειώσει τον απαιτούμενο αριθμό βουλευτών, έπειτα για να αλλοιώσει την αναλογία προσθέτοντας δικούς του και τέλος να τον εξαλλάξει σε κάποιον εντελώς άλλο που θα μπορούσε να τον πετύχει συνεργαζόμενος με τον ακροδεξιό δήθεν «αντίπαλό» του. Και το ΣτΕ βρέθηκε και πάλι στον κήπο της Γεθσημανής.
Είπε μια φορά Είπε μια φορά «παρελθέτω απ’ εμού», όταν απέρριψε την προσφυγή του ΔΣΑ για έλλειψη εννόμου συμφέροντος, σε αντίθεση με την ίδια του τη νομολογία. Θα το ξανακάνει; Ελπίζω πως όχι. Τα Συντάγματα και οι θεσμοί δεν επιβάλλονται αυτόματα. Χρειάζονται ανθρώπους να τα προστατεύουν, να τα εφαρμόζουν και να τα ενισχύουν. Κυρίως αυτούς που ασκούν την εξουσία και αυτούς που την ελέγχουν. Αυτοί που την ασκούν απέδειξαν ότι δεν σκοπεύουν να υπηρετήσουν το Δίκαιο. Ηρθε η ώρα αυτών που την ελέγχουν.
Ο Αντύπας Καρίπογλου είναι δικηγόρος