Συντηρητικά στα τρόφιμα: Έξι πρόσθετα που συνδέθηκαν με αυξημένο κίνδυνο καρκίνου

Τα συντηρητικά αποτελούν καθημερινό «συστατικό» πολλών τροφίμωνπου βρίσκουμε στα ράφια των σούπερ μάρκετ, ενώ οι ετικέτες των προϊόντων συχνά μοιάζουν με… μικρά εγχειρίδια χημείας.

Οι συγκεκριμένες ουσίες συμβάλλουν στη διατήρηση των τροφίμων, αποτρέποντας, για παράδειγμα, την ανάπτυξη μούχλας στο ψωμί, βοηθώντας τα αλλαντικά να διατηρούν την εμφάνισή τους και παρατείνοντας τη διάρκεια ζωής πολλών προϊόντων από λίγες ημέρες έως και αρκετές εβδομάδες.

Τα συντηρητικά βρίσκονται σχεδόν παντού και, σε μεγάλο βαθμό, η παρουσία τους θεωρείται το τίμημα της ευκολίας που προσφέρει ο σύγχρονος τρόπος ζωής.

Ωστόσο, δεν είναι όλα τα συντηρητικά ίδια. Όπως σημειώνεται στο Mind Body Green, συχνά τα αντιμετωπίζουμε ως μία ενιαία κατηγορία, χωρίς να διακρίνουμε μεταξύ ουσιών που μπορεί να είναι ακίνδυνες και άλλων που ενδέχεται να προκαλούν ανησυχίες για την υγεία.

Μεγάλη μελέτη – διάρκειας 14 ετών – έδωσε μια από τις πιο λεπτομερείς απαντήσεις στο ζήτημα αυτό, παρακολουθώντας πάνω από 105.000 ενήλικες και την κατανάλωση 17 συγκεκριμένων συντηρητικών τροφίμων.

Οι ερευνητές ήθελαν να διαπιστώσουν αν η αυξημένη πρόσληψη αυτών των προσθέτων σχετίζεται με διαγνώσεις καρκίνου. Τα ευρήματα προσφέρουν πρακτικές πληροφορίες που μέχρι σήμερα έλειπαν από τη γενική σύσταση «Καταναλώνετε λιγότερα επεξεργασμένα τρόφιμα».

Πώς πραγματοποιήθηκε η 14ετής μελέτη

Η έρευνα βασίστηκε σε δεδομένα από τη γαλλική NutriNet-Santé, μια μεγάλη συνεχιζόμενη μελέτη υγείας που συλλέγει λεπτομερείς διατροφικές πληροφορίες από το 2009.

Αυτό που κάνει τη συγκεκριμένη μελέτη να ξεχωρίζει είναι το επίπεδο λεπτομέρειας. Οι συμμετέχοντες κατέγραφαν επανειλημμένα τη διατροφή τους για 24 ώρες κάθε φορά, αναφέροντας όχι μόνο γενικές κατηγορίες αλλά και τις συγκεκριμένες μάρκες των προϊόντων που κατανάλωναν.

Αυτή η πληροφορία ήταν καθοριστική, καθώς η περιεκτικότητα σε συντηρητικά μπορεί να διαφέρει σημαντικά μεταξύ προϊόντων. Για παράδειγμα, μία μάρκα ψωμιού μπορεί να περιέχει σορβικό κάλιο, ενώ μια άλλη να μην το χρησιμοποιεί καθόλου.

Οι ερευνητές διασταύρωσαν αυτές τις καταγραφές με βάσεις δεδομένων για τη σύσταση των τροφίμων και πραγματοποίησαν εργαστηριακές αναλύσεις σε προϊόντα που καταναλώνονταν συχνά, ώστε να υπολογίσουν με ακρίβεια τη συνολική πρόσληψη συγκεκριμένων συντηρητικών για κάθε άτομο σε βάθος χρόνου.

Στη συνέχεια, παρακολούθησαν τις διαγνώσεις καρκίνου για μέσο διάστημα 7,5 ετών, προσαρμόζοντας τα στατιστικά τους μοντέλα για δεκάδες παράγοντες που θα μπορούσαν να επηρεάσουν τα αποτελέσματα, όπως ηλικία, φύλο, εκπαίδευση, κάπνισμα, αλκοόλ, σωματική δραστηριότητα, οικογενειακό ιστορικό καρκίνου και συνολική ποιότητα διατροφής.

Έξι συντηρητικά συνδέονται με αυξημένο κίνδυνο καρκίνου

Η μελέτη ανέδειξε αρκετά πρόσθετα που προκάλεσαν ανησυχία.

Το σορβικό κάλιο και τα θειώδη, που συναντώνται συχνά σε αρτοσκευάσματα, τυριά και κρασί, συσχετίστηκαν με 14% υψηλότερο κίνδυνο καρκίνου συνολικά και με 26% υψηλότερο κίνδυνο καρκίνου του μαστού.

Το νιτρώδες νάτριο συνδέθηκε με 32% υψηλότερο κίνδυνο καρκίνου του προστάτη σε όσους είχαν τη μεγαλύτερη κατανάλωση.

Το νιτρικό κάλιο, τα οξικά άλατα και το ερυθορβικό νάτριο φάνηκε επίσης να σχετίζονται με μικρότερη αλλά υπαρκτή αύξηση του κινδύνου.

Οι ερευνητές αναφέρουν πιθανούς βιολογικούς μηχανισμούς που θα μπορούσαν να εξηγήσουν αυτές τις συσχετίσεις. Ορισμένα συντηρητικά ενδέχεται να διαταράσσουν το ανοσοποιητικό σύστημα και τη φλεγμονή, να ευνοούν τον σχηματισμό καρκινογόνων ουσιών ή να επηρεάζουν αρνητικά το εντερικό μικροβίωμα.

Τι σημαίνουν τα ευρήματα για τις αγορές σας

Πώς επηρεάζουν, λοιπόν, αυτά τα στοιχεία την καθημερινή σας διατροφή και τις αγορές σας; Σύμφωνα με ειδικούς στο Mind Body Green, υπάρχουν πρακτικές κινήσεις που μπορούν να σας βοηθήσουν να διατηρείτε μια ρεαλιστική στάση, προστατεύοντας τη μακροπρόθεσμη υγεία σας.

• Δώστε προτεραιότητα στα λιγότερο επεξεργασμένα τρόφιμα: Προτιμήστε φρέσκα φρούτα και λαχανικά, δημητριακά ολικής άλεσης και άπαχες πηγές πρωτεΐνης για μια διατροφή που ευνοεί τη μακροζωία.
• Διαβάζετε επιλεκτικά τις ετικέτες: Αν βλέπετε συχνά πρόσθετα όπως νιτρώδες νάτριο, νιτρικό κάλιο ή θειώδη στα αγαπημένα σας σνακ, δοκιμάστε να τα εναλλάσσετε με άλλες επιλογές όπου είναι δυνατόν.
• Ισορροπήστε την ευκολία με καλύτερες επιλογές: Η περιστασιακή κατανάλωση συσκευασμένων τροφίμων δεν καθορίζει από μόνη της την υγεία σας. Χρησιμοποιήστε τα στρατηγικά και προτιμήστε φρέσκες επιλογές όταν μπορείτε.
• Μαγειρεύετε στο σπίτι όταν μπορείτε: Ακόμη και απλά γεύματα, όπως ψητά λαχανικά, μπολ με δημητριακά ή σπιτικές μπάρες πρωτεΐνης, μπορούν να μειώσουν τη συνολική πρόσληψη δυνητικά επιβαρυντικών πρόσθετων ουσιών.

Ακόμη και η αντικατάσταση λίγων σνακ μέσα στην εβδομάδα με πιο φρέσκες επιλογές μπορεί να επιφέρει σημαντική διαφορά. Η προετοιμασία μερίδων με φρούτα και ξηρούς καρπούς ή overnight oats μπορεί να ενταχθεί εύκολα στην καθημερινότητα, βοηθώντας να μειωθεί η κατανάλωση επεξεργασμένων σνακ με συντηρητικά.

Καθώς η επιστημονική έρευνα συνεχίζεται σχετικά με το πώς οι χημικές ενώσεις επηρεάζουν τον ανθρώπινο οργανισμό, η μεγαλύτερη προσοχή στα συντηρητικά που καταναλώνονται συχνότερα αποτελεί ένα πρακτικό βήμα για την υποστήριξη της συνολικής υγείας.