Η στοίβα των διακοπών

Τα τελευταία καλοκαίρια φτιάχνω στοίβα βιβλίων, ώστε να την πάρω μαζί μου, αλλά κάθε φορά η στοίβα βγαίνει εκτός χρήσης. Κάθε χρονιά εν τέλει βιώνω την αναγνωστική εμπειρία δυναμικά, και όχι τόσο προγραμματικά. Μια ιδιότυπη διάσπαση προσοχής με διακατέχει, όταν διαβάζω ένα καλό βιβλίο: μια πληροφορία, ένα γεγονός, ένα πρόσωπο που θα μου συστηθεί μέσα από το βιβλίο, ακόμα κι ο ίδιος ο συγγραφέας, με οδηγούν να διαβάσω κάτι άλλο, μου υπαγορεύουν ένα απροσδόκητο επόμενο βιβλίο προς ανάγνωση, κάτι που δεν είχα φανταστεί. Το παρόν βιβλίο θα μου υπονοήσει το επόμενο, που θα μου δείξει το μεθεπόμενο. Ετσι συνέβη και φέτος.

Είχα στο μυαλό μου να διαβάζω Μάτεσι, Λεμεμπέλ και δυο-τρεις άλλους. Η «ζημιά» αυτή τη φορά έγινε με το «Επί σκοπώ πλουτισμού» της Ελισάβετ Χρονοπούλου. Στο ευσύνοπτο μυθιστόρημα της Χρονοπούλου ήρθα σε επαφή με το ιστορικό γεγονός του δωσιλογισμού και της συνεργασίας με τους γερμανούς κατακτητές κατά τη διάρκεια της Κατοχής, που δεν γνώριζα. Η συγγραφέας είχε επισκεφθεί με άσχετη αφορμή τα αρχεία των Ειδικών Δικαστηρίων Δωσιλόγων Αθήνας και Πειραιά. Πήγε για μια σύντομη έρευνα, αναζητώντας μια μικρή πληροφορία και κατέληξε να μείνει μήνες.

Οι μαρτυρίες, τα πρακτικά δικών, οι πληροφορίες που αντίκρισε, την έκαναν να γράψει αυτή τη μικρή συγκλονιστική ιστορία, που εγγράφεται σε μια πολύ άσχημη και ελάχιστα επεξεργασμένη σελίδα του σύγχρονου ελληνικού κράτους.

Το θέμα του Δωσιλογισμού, το σοκ για την άγνοιά μου, με οδήγησαν να τα αφήσω όλα στην άκρη και να πιάσω το επόμενο βιβλίο. Η ιστορική μελέτη του Μενέλαου Χαραλαμπίδη, «Οι δωσίλογοι. Ενοπλη, πολιτική και οικονομική συνεργασία στα χρόνια της Κατοχής», έδωσε τεκμηρίωση, εποπτεία και υπόβαθρο, έδωσε «αποδείξεις» για τα γεγονότα που αφηγείται η Χρονοπούλου. Η ογκώδης μελέτη του διαπερνά, τόσο την πολιτική όσο και την οικονομική και ένοπλη συνεργασία με τον κατακτητή. Με δυσκολία το άφησα από τα χέρια μου. Τελειώνοντάς το αυτές τις μέρες, μάλλον το επόμενο βιβλίο στον φετινό θερινό αναγνωστικό περίπατο θα είναι η «Ημερήσια Διάταξη» του Ερίκ Βιγιάρ, μια αφήγηση για τη συνεργασία των βιομηχάνων της Γερμανίας με το Γ’ Ράιχ. Δεν έχω καταφέρει να διαβάσω όσα θα ήθελα, αλλά έχω διαβάσει πολλά που δεν φανταζόμουν ποτέ.