Καύσωνας: Προειδοποίηση από το ΕΚΠΑ – Τα επικίνδυνα συμπτώματα και οι 3 συμβουλές προστασίας
Με αφορμή τις ιδιαίτερα υψηλές θερμοκρασίες που αναμένονται τις επόμενες ώρες, το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών (ΕΚΠΑ) απευθύνει έκκληση προς όλους τους πολίτες να λάβουν τα απαραίτητα μέτρα προστασίας, καθώς η παρατεταμένη έκθεση στη ζέστη μπορεί να έχει σοβαρές επιπτώσεις στην υγεία.
Στο πλαίσιο αυτό, ο Πρύτανης του ΕΚΠΑ και καθηγητής Καρδιολογίας, Γεράσιμος Σιάσος, υπενθυμίζει ότι ο κίνδυνος αυξάνεται για τα άτομα που ανήκουν στις ευπαθείς ομάδες με έμφαση στους πολίτες με καρδιολογικά προβλήματα. Έπειτα στο κείμενο που ακολουθεί, αναλύει πως η ζέστη καταπονεί τον οργανισμό αλλά και τα μέτρα προστασίας.
Αναλυτικότερα, οι παρατεταμένοι καύσωνες και τα φαινόμενα εγκλωβισμού θερμών αέριων μαζών στην ατμόσφαιρα, διατηρούν τις υψηλές θερμοκρασίες για μεγάλο χρονικό διάστημα, αυξάνοντας σημαντικά τον κίνδυνο εμφάνισης προβλημάτων υγείας, ιδιαίτερα σε καρδιοπαθείς και στις ευπαθείς ομάδες του πληθυσμού.
Η έκθεση σε υπερβολική ζέστη μπορεί να διαταράξει τους φυσιολογικούς μηχανισμούς θερμορρύθμισης του οργανισμού, οδηγώντας σε αφυδάτωση, διαταραχές των ηλεκτρολυτών, επιβάρυνση της λειτουργίας της καρδιάς, των νεφρών και του εγκεφάλου, καθώς και σε σοβαρές φλεγμονώδεις αντιδράσεις. Η έγκαιρη πρόληψη και η σωστή ενημέρωση αποτελούν τους σημαντικότερους παράγοντες προστασίας της δημόσιας υγείας.
Ιατρική παρακολούθηση
Ευπαθείς ομάδες, όπως οι καρδιοπαθείς, θα πρέπει να παρακολουθούνται συστηματικά, ιδιαίτερα τις ημέρες καύσωνα. Η έγκαιρη αναγνώριση πρώιμων συμπτωμάτων, όπως η έντονη κόπωση, η ζάλη ή η σύγχυση, επιτρέπει την άμεση παρέμβαση και συμβάλλει στην πρόληψη της εξέλιξης σε σοβαρότερες μορφές θερμικής καταπόνησης, όπως η θερμική εξάντληση και η θερμοπληξία.
Η αποτελεσματική προστασία από τις επιπτώσεις των υψηλών θερμοκρασιών βασίζεται στην έγκαιρη λήψη προληπτικών μέτρων και στην αναγνώριση των πρώτων ενδείξεων θερμικής καταπόνησης. Η θερμική καταπόνηση μπορεί να εκδηλωθεί με διάφορους τρόπους, ανάλογα με την ένταση, τη διάρκεια της έκθεσης και την ευαλωτότητα του ατόμου. Από ήπιες ενοχλήσεις έως απειλητικές για τη ζωή καταστάσεις, οι κλινικές εικόνες περιλαμβάνουν:
• Θερμική εξάντληση: Αποτελεί μία από τις συχνότερες και πρώιμες εκδηλώσεις της θερμικής καταπόνησης. Χαρακτηρίζεται από έντονη κόπωση, αδυναμία, ζάλη, αυξημένη εφίδρωση, ταχυκαρδία και μυϊκές κράμπες, ενώ συχνά συνοδεύεται από αίσθημα λιποθυμίας ή γενική κακουχία.
• Θερμοπληξία: Αποτελεί τη σοβαρότερη μορφή θερμικής καταπόνησης και συνιστά επείγουσα ιατρική κατάσταση που απαιτεί άμεση αντιμετώπιση. Εκδηλώνεται με σημαντική αύξηση της θερμοκρασίας του σώματος, συνήθως άνω των 40°C, και μπορεί να συνοδεύεται από νευρολογικές διαταραχές, όπως σύγχυση, διαταραχή του επιπέδου συνείδησης, λήθαργο ή σπασμούς. Η απουσία εφίδρωσης αποτελεί συχνό χαρακτηριστικό. Σε περίπτωση καθυστερημένης αντιμετώπισης, υπάρχει κίνδυνος σοβαρών επιπλοκών, συμπεριλαμβανομένης της πολυοργανικής ανεπάρκειας.
• Επιδείνωση χρόνιων νοσημάτων: Οι συνθήκες έντονης ζέστης, σε συνδυασμό με την απώλεια υγρών και τις διαταραχές της ισορροπίας των ηλεκτρολυτών, μπορούν να επιδεινώσουν την πορεία χρόνιων νοσημάτων. Οι ακραίες θερμοκρασίες επιβαρύνουν σημαντικά την καρδιαγγειακή λειτουργία, ιδιαίτερα στους καρδιοπαθείς, αυξάνοντας τον κίνδυνο εμφάνισης δύσπνοιας, θωρακικού άλγους, αίσθημα παλμών, ζάλης και, σε σοβαρές περιπτώσεις, θερμοπληξίας. Ιδιαίτερα ευάλωτοι είναι και οι ασθενείς με αναπνευστικές και νεφρικές παθήσεις, στους οποίους αυξάνεται ο κίνδυνος εμφάνισης σοβαρών επιπλοκών.
Τρεις πρακτικές συμβουλές
- Αποφυγή έκθεσης στον ήλιο, περιορισμός μετακινήσεων και διατήρηση επαρκούς ενυδάτωσης: Αποφυγή της παραμονής σε εξωτερικούς χώρους κατά τις ώρες υψηλής θερμικής επιβάρυνσης (12:00–16:00) και προτίμηση δροσερών, σκιερών ή κλιματιζόμενων χώρων. Η συστηματική πρόσληψη υγρών – ακόμα και χωρίς αίσθημα δίψας – αποτελεί βασικό προληπτικό μέτρο. Καλό είναι να αποφεύγονται τα αλκοολούχα και τα καφεϊνούχα ποτά, που έχουν διουρητική δράση και εντείνουν την αφυδάτωση. Για τα άτομα με καρδιακή ανεπάρκεια, τήρηση των οδηγιών του θεράποντος ιατρού σχετικά με την πρόσληψη υγρών και παρακολούθηση του σωματικού βάρους.
- Περιορισμός της σωματικής καταπόνησης και υιοθέτηση ισορροπημένης διατροφής: Αποφυγή έντονης σωματικής δραστηριότητας και βαριάς εργασίας κατά τις θερμές ώρες της ημέρας, με παράλληλη προτίμηση ελαφρών γευμάτων, πλούσιων σε φρούτα και λαχανικά.
- Ορθή διαχείριση της φαρμακευτικής αγωγής: Τροποποίηση της συνταγογραφημένης φαρμακευτικής αγωγής (π.χ. μείωση λήψης διουρητικών) μόνο μετά από οδηγίες από τους θεράποντες ιατρούς. Άμεση επικοινωνία με τον θεράποντα ιατρό για ενδεχόμενη σε περίπτωση εμφάνισης συμπτωμάτων όπως αδυναμία, ζάλη ή υπόταση.