Οι σκληροπυρηνικοί του Ιράν προειδοποιούν για «πραξικόπημα», καθώς η εκεχειρία με τις ΗΠΑ δέχεται πιέσεις
Κατά τη διάρκεια της κηδείας του ανώτατου ηγέτη του Ιράν Αλί Χαμενεΐ στην Τεχεράνη, σκηνές έντασης αποκάλυψαν τα βαθιά ρήγματα στο εσωτερικό του ιρανικού καθεστώτος. Ο πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν, περπατώντας δίπλα στο φέρετρο, βρέθηκε αντιμέτωπος με συνθήματα όπως «Θάνατος στον συμβιβασμένο», ενώ ο κορυφαίος διπλωμάτης Αμπάς Αραγτσί αναγκάστηκε να αποχωρήσει όταν δέχθηκε επίθεση από οργισμένο πλήθος.
Το εχθρικό κλίμα απέναντι σε ανώτατους αξιωματούχους ενισχύει τη θεωρία που κυκλοφορεί στους πιο ριζοσπαστικούς κύκλους της Ισλαμικής Δημοκρατίας: ότι οι ηγέτες που υπέγραψαν τη συμφωνία με την Ουάσιγκτον επιχειρούν ένα ήπιο πραξικόπημα εναντίον της Ισλαμικής Δημοκρατίας και των επαναστατικών της ιδανικών, ενώ ο νέος ανώτατος ηγέτης Μοτζτάμπα Χαμενεΐ παραμένει αθέατος – άλλοτε για λόγους ασφαλείας, άλλοτε, όπως υποστηρίζεται, λόγω αδυναμίας άσκησης εξουσίας.
Οι σκληροπυρηνικές ομάδες θεωρούν πως οι διαπραγματεύσεις με τις ΗΠΑ συνιστούν προδοσία των επαναστατικών αξιών και ότι η κυβέρνηση δεν εκδικήθηκε τη δολοφονία του Χαμενεΐ. Παράλληλα, κατηγορούν την ηγεσία ότι επιχειρεί συγκέντρωση εξουσίας, παρακάμπτοντας το κοινοβούλιο και τις οδηγίες του ανώτατου ηγέτη.
Η κηδεία ως επίδειξη δύναμης
Σύμφωνα με το CNN, η εβδομαδιαία τελετή αποχαιρετισμού μετατράπηκε σε ευκαιρία για τους σκληροπυρηνικούς να επιδείξουν ισχύ και να απαιτήσουν εκδίκηση μέσω νέου πολέμου με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Η εύθραυστη εκεχειρία κατέρρευσε όταν οι Φρουροί της Επανάστασης επιτέθηκαν σε πλοία στα Στενά του Ορμούζ, προκαλώντας αμερικανικά αντίποινα.
Οργή προκάλεσε και η δήλωση κληρικού με δεσμούς στις υπηρεσίες ασφαλείας, ο οποίος απείλησε τον πρόεδρο Πεζεσκιάν λέγοντας: «Κύριε Πρόεδρε, αν δεν τηρηθούν οι όροι του ηγέτη, τότε θα είμαστε εμείς, η λεπίδα και ο λαιμός σας». Η απειλή καταδικάστηκε ευρέως, χωρίς να υπάρξει γνωστή ποινική συνέπεια.
Εσωτερικές συγκρούσεις και απομάκρυνση αντιφρονούντων
Οι κατηγορίες περί «πολιτικού πραξικοπήματος» εντάθηκαν όταν ο σκληροπυρηνικός βουλευτής Μαχμούντ Ναμπαβιάν απομακρύνθηκε από την Επιτροπή Εθνικής Ασφάλειας του κοινοβουλίου. Ο Ναμπαβιάν, πρώην μέλος της διαπραγματευτικής ομάδας, είχε κατηγορήσει την κυβέρνηση ότι υπερέβη τις «κόκκινες γραμμές» του Ανώτατου Ηγέτη.
Ο ίδιος ανήκει στο Μέτωπο Αντοχής (Jebhe-ye Paydari), πολιτική ομάδα που δηλώνει θεματοφύλακας των αξιών της Ισλαμικής Επανάστασης του 1979. Όπως σημειώνει ο ερευνητής Χαμιντρεζά Αζίζι, η τρέχουσα ηγεσία επιχειρεί να τους περιθωριοποιήσει, θεωρώντας τους επιζήμιους για τη σταθερότητα του καθεστώτος.
Πολιτικές ισορροπίες και αβέβαιο μέλλον
Παρά τη μικρή αριθμητικά παρουσία τους, οι υπερσκληροπυρηνικοί διαθέτουν θέσεις επιρροής, κυρίως στο κοινοβούλιο και τον κρατικό ραδιοτηλεοπτικό οργανισμό IRIB. Στις εκλογές του 2024, ο πρώην επικεφαλής του Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας Σαΐντ Τζαλιλί έλαβε πάνω από 13 εκατομμύρια ψήφους, δείχνοντας ότι διατηρούν ισχυρό πυρήνα υποστήριξης.
Αναλυτές εκτιμούν πως, παρά τις εσωτερικές αντιπαραθέσεις, η ιρανική ηγεσία παραμένει ενωμένη γύρω από έναν στόχο: τον τερματισμό του πολέμου με όρους που θα οδηγήσουν σε άρση κυρώσεων και θα διατηρήσουν τον έλεγχο των Στενών του Ορμούζ. Ωστόσο, η συνεχιζόμενη απουσία του Μοτζτάμπα Χαμενεΐ και η αυξανόμενη επιρροή των Φρουρών της Επανάστασης ενισχύουν τους σκληροπυρηνικούς που ζητούν συνέχιση της σύγκρουσης με τις ΗΠΑ και το Ισραήλ.
Σε πρόσφατη τηλεοπτική του δήλωση, ο πρώην υπουργός Εξωτερικών Μανουσέρ Μοτακί πρότεινε επιθετικά μέτρα, λέγοντας πως «θα αρκούσε να αιχμαλωτίσουμε 100 Αμερικανούς στρατιώτες και να τους μεταφέρουμε πίσω στο Ιράν» — μια φράση που αποτυπώνει το πολεμικό κλίμα που εξακολουθεί να κυριαρχεί στην Τεχεράνη.
Πηγή: CNN