New York Times: Πώς έστησε η Μοσάντ το σχέδιο ανατροπής του καθεστώτος του Ιράν – Ο «δούρειος ίππος» Αχμαντινετζάντ και η μυστική επιχείρηση επιστροφής του στην εξουσία

Στις αρχές του 2024, ο πρύτανης του Πανεπιστημίου Δημόσιας Διοίκησης Ludovika στη Βουδαπέστη, καθηγητής Γκέργκελι Ντέλι, έλαβε ένα απρόσμενο αίτημα από υψηλόβαθμο αξιωματούχο της ουγγρικής κυβέρνησης. Ο αξιωματούχος ζήτησε τη διοργάνωση συνεδρίου για την κλιματική αλλαγή και τη συμμετοχή ενός ιδιαίτερου καλεσμένου: του Μαχμούντ Αχμαντινετζάντ, του αμφιλεγόμενου πρώην προέδρου του Ιράν.

Σύμφωνα με τον αξιωματούχο, το συνέδριο θα αποτελούσε κάλυψη για μυστικές επαφές του Αχμαντινετζάντ στη Βουδαπέστη με Ισραηλινούς πράκτορες, παρά τις εχθρικές σχέσεις του με το Ισραήλ. Ο κ. Ντέλι συνειδητοποίησε ότι η πρόσκληση ενείχε κινδύνους για τη φήμη του και το πανεπιστήμιο, ωστόσο, όπως είπε, θεώρησε ότι ίσως επρόκειτο για πρωτοβουλία που θα μπορούσε να αποτρέψει συγκρούσεις. «Όταν δύο εχθροί θέλουν να μιλήσουν, είναι καλύτερο να κάνεις ό,τι μπορείς για να τους βοηθήσεις», δήλωσε χαρακτηριστικά.

Η επίσκεψη του Αχμαντινετζάντ στο πανεπιστήμιο το 2024 και η επανάληψή της το επόμενο έτος αποτέλεσαν, σύμφωνα με Αμερικανούς και Ιρανούς αξιωματούχους, μέρος μιας ισραηλινής επιχείρησης που στόχευε να τον προσεταιριστεί ως πληροφοριοδότη και πιθανό νέο ηγέτη του Ιράν. Η στρατολόγησή του θεωρήθηκε τόσο κρίσιμη, ώστε ο τότε επικεφαλής της Μοσάντ, Νταβίντ Μπαρνέα, ταξίδεψε προσωπικά στη Βουδαπέστη για να τον συναντήσει. Λίγο αργότερα, η Μοσάντ ενημέρωσε τη CIA ότι είχε έρθει σε επαφή μαζί του.

Η απόφαση του Ισραήλ να στηρίξει ένα σχέδιο αλλαγής καθεστώτος γύρω από έναν άνθρωπο που είχε αρνηθεί το Ολοκαύτωμα και ζητήσει την καταστροφή του Ισραήλ, προκάλεσε έκπληξη. Κατά τις ίδιες πηγές, ο Αχμαντινετζάντ λάμβανε μυστική χρηματοδότηση για τα έξοδα μετακινήσεων και διαμονής του, ενώ είχε επανειλημμένες συναντήσεις με Ισραηλινούς πράκτορες στο εξωτερικό.

Αποτυχημένο σχέδιο ανατροπής

Η επιχείρηση κορυφώθηκε στα τέλη Φεβρουαρίου, στις πρώτες ημέρες του πολέμου ΗΠΑ–Ισραήλ εναντίον του Ιράν, με στόχο τη μεταφορά του πρώην προέδρου από την Τεχεράνη, όπου βρισκόταν υπό στενή παρακολούθηση. Το σχέδιο απέτυχε: ισραηλινό πλήγμα έπληξε το συγκρότημα κατοικιών του και, σύμφωνα με Ιρανούς αξιωματούχους, πράκτορες της Μοσάντ τον φυγάδευσαν προσωρινά σε ασφαλές καταφύγιο στο εσωτερικό της χώρας.

Ο Αχμαντινετζάντ φέρεται να δυσαρεστήθηκε από τον τρόπο που εξελίχθηκε η επιχείρηση και αποστασιοποιήθηκε από το σχέδιο επαναφοράς του στην εξουσία. Σύντομα εγκατέλειψε το καταφύγιο και δεν εμφανίστηκε δημόσια μέχρι την κηδεία του ανώτατου ηγέτη Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, όπου εθεάθη περιστοιχισμένος από άνδρες ασφαλείας. Τέσσερις Ιρανοί αξιωματούχοι ανέφεραν ότι τελεί πλέον υπό κατ’ οίκον περιορισμό από τους Φρουρούς της Επανάστασης.

Η μετεξέλιξη του πρώην προέδρου

Κατά τη διάρκεια της προεδρίας του (2005–2013), ο Αχμαντινετζάντ υπήρξε σκληροπυρηνικός πολιτικός, γνωστός για τη ρητορική του κατά του Ισραήλ και την επιτάχυνση του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος. Τα επόμενα χρόνια, όμως, επιχείρησε να προβάλει πιο μετριοπαθές προφίλ, αποστασιοποιούμενος από το καθεστώς και υιοθετώντας κοινωνική ρητορική. Παρουσιαζόταν ως υπερασπιστής των απλών πολιτών, δεχόταν επισκέπτες στο γραφείο του και πραγματοποιούσε περιοδείες σε όλη τη χώρα.

Η μεταστροφή αυτή θεωρήθηκε από πολλούς πολιτικά υποκινούμενη, καθώς ο Αχμαντινετζάντ διατηρούσε φιλοδοξίες επιστροφής στην εξουσία. Πρώην συνεργάτες του ανέφεραν ότι πίστευε πως μπορούσε να λειτουργήσει ως μεταρρυθμιστής, αντίστοιχος με τον Μπόρις Γιέλτσιν στη Ρωσία, οδηγώντας το Ιράν σε πιθανή αναγνώριση του Ισραήλ στο πλαίσιο των Συμφωνιών του Αβραάμ.

Μυστικές επαφές και διεθνείς μετακινήσεις

Οι επαφές του πρώην προέδρου με Ισραηλινούς πράκτορες φαίνεται να ξεκίνησαν το 2023, όταν ταξίδεψε στη Γουατεμάλα για συνέδριο περιβάλλοντος. Παρά τις αντιρρήσεις των ιρανικών αρχών, κατάφερε να συμμετάσχει, δηλώνοντας ότι είχε προσκληθεί από τον υπουργό Περιβάλλοντος της χώρας. Έναν χρόνο αργότερα, επισκέφθηκε για πρώτη φορά την Ουγγαρία και συναντήθηκε με τον επικεφαλής της Μοσάντ, ενώ ακολούθησε δεύτερη επίσκεψη λίγο πριν από την έναρξη του πολέμου στο Ιράν.

Κατά τη διάρκεια του συνεδρίου στη Βουδαπέστη, ο Αχμαντινετζάντ μίλησε στα αγγλικά για τη «νέα παγκόσμια τάξη» και τη «συλλογική ανθρωπότητα», αποφεύγοντας τις θρησκευτικές αναφορές που χαρακτήριζαν τις προηγούμενες ομιλίες του. Ο πρύτανης Ντέλι δήλωσε αργότερα ότι είχε λειτουργήσει απλώς ως «strohmann», δηλαδή ως βιτρίνα για μια διαδικασία που ξεπερνούσε το ίδιο το πανεπιστήμιο.

Η τελευταία δημόσια εμφάνιση του Αχμαντινετζάντ, στο πλευρό φρουρών ασφαλείας κατά την κηδεία του Χαμενεΐ, αναζωπύρωσε τα ερωτήματα για το μέλλον του και τον ρόλο που επιχείρησαν να του αποδώσουν ξένες δυνάμεις σε ένα αποτυχημένο σχέδιο ανατροπής του ιρανικού καθεστώτος.