Συμφωνία κατάπαυσης πυρός στον Λίβανο μετά την αναβολή των συνομιλιών ΗΠΑ-Ιράν στην Ελβετία
Ισραήλ και Χεζμπολάχ συμφώνησαν την Παρασκευή σε κατάπαυση του πυρός στον Λίβανο, έπειτα από μια επικίνδυνη κλιμάκωση των συγκρούσεων που απειλούσε να υπονομεύσει τις πιθανότητες επίτευξης μιας προσωρινής συμφωνίας για τον τερματισμό του πολέμου στο Ιράν και τη διαμόρφωση μιας ευρύτερης ειρηνευτικής συμφωνίας στη Μέση Ανατολή.
Οι προγραμματισμένες συνομιλίες ΗΠΑ – Ιράν στην Ελβετία αναβλήθηκαν, καθώς αναζωπυρώθηκαν οι μάχες στον Λίβανο, προκαλώντας αβεβαιότητα σχετικά με το χρονοδιάγραμμα των διαπραγματεύσεων που θεωρούνται κρίσιμες για το άνοιγμα των θαλάσσιων οδών του Ορμούζ στη διεθνή ναυτιλία.
Ανώτερος αξιωματούχος των Ηνωμένων Πολιτειών δήλωσε λίγο πριν από τις 4 μ.μ. (ώρα Λιβάνου και Ελλάδα<ς) ότι η κατάπαυση του πυρός τέθηκε σε ισχύ εκείνη τη στιγμή. «Κατανοούμε ότι μετά την ανταλλαγή πυρών νωρίτερα σήμερα, Ισραήλ και Χεζμπολάχ βρίσκονται πλέον σε εκεχειρία», ανέφερε ο αξιωματούχος, σημειώνοντας ότι η συμφωνία επιτεύχθηκε με τη μεσολάβηση ΗΠΑ, Κατάρ και τη συμβολή του Ιράν.
Προϋπόθεση για ευρύτερη συμφωνία
Πηγές από τη Χεζμπολάχ, που υποστηρίζεται από το Ιράν, ανέφεραν ότι «εφαρμόσαμε την εκεχειρία από τη δική μας πλευρά». Ανώτερος Ισραηλινός αξιωματούχος επιβεβαίωσε επίσης την εκεχειρία, προσθέτοντας: «Αν η Χεζμπολάχ δεν μας επιτεθεί, για εμάς δεν είναι περίοδος πολέμου».
Ο ίδιος τόνισε ότι οι ισραηλινές δυνάμεις θα παραμείνουν στο νότιο Λίβανο, όπου έχουν καταλάβει μια ζώνη κατά μήκος των συνόρων. Η σύγκρουση στον Λίβανο, με 18 νεκρούς από αεροπορικές επιδρομές και τέσσερις Ισραηλινούς στρατιώτες που σκοτώθηκαν από μαχητές της Χεζμπολάχ, ενδέχεται να επηρεάσει τις διαπραγματεύσεις, καθώς ο τερματισμός των συγκρούσεων αποτελεί προϋπόθεση για την ευρύτερη συμφωνία ΗΠΑ – Ιράν.
Δύσκολα ζητήματα σε εκκρεμότητα
Το μνημόνιο κατανόησης που υπέγραψαν αυτή την εβδομάδα οι πρόεδροι των ΗΠΑ και του Ιράν αφήνει για αργότερα τη συζήτηση για το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης και άλλα κρίσιμα ζητήματα, δίνοντας στις δύο πλευρές περιθώριο 60 ημερών για μόνιμη συμφωνία ή παράταση της προσωρινής.
Οι προετοιμασίες για τεχνικές συνομιλίες στο ελβετικό θέρετρο Μπίργκενστοκ είχαν προχωρήσει, αλλά ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Τζέι Ντι Βανς ανακοίνωσε ότι δεν θα παρευρεθεί. Από ιρανικής πλευράς, ο επικεφαλής διαπραγματευτής Μοχαμάντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ επίσης δεν σχεδίαζε να συμμετάσχει. Το ελβετικό υπουργείο Εξωτερικών επιβεβαίωσε την αναβολή των συνομιλιών, δηλώνοντας ότι η χώρα παραμένει έτοιμη να τις φιλοξενήσει.
Ο βουλευτής της Χεζμπολάχ Χασάν Φαντλάλα ανέφερε ότι το Ιράν θεωρεί πως η περαιτέρω διεξαγωγή συνομιλιών εξαρτάται από την πλήρη εφαρμογή της εκεχειρίας και ότι η κυβέρνηση του Λιβάνου δεν θα πρέπει να δεχθεί απευθείας διαπραγματεύσεις με το Ισραήλ όσο συνεχίζονται οι επιθέσεις.
Βαριές αεροπορικές επιδρομές
Ο Λίβανος παρασύρθηκε στη σύγκρουση όταν η Χεζμπολάχ άνοιξε πυρ κατά του Ισραήλ στις 2 Μαρτίου, οδηγώντας σε ισραηλινή αντεπίθεση και εισβολή στο νότιο τμήμα της χώρας. Το υπουργείο Υγείας του Λιβάνου ανακοίνωσε την Παρασκευή τον θάνατο 18 ανθρώπων και τον τραυματισμό 33ών από σφοδρές επιδρομές σε 11 πόλεις του νότου, ενώ ο αριθμός αναμένεται να αυξηθεί.
Ο ισραηλινός στρατός επιβεβαίωσε τον θάνατο τεσσάρων στρατιωτών, δηλώνοντας ότι οι επιθέσεις στόχευαν σε υποδομές και μέλη της Χεζμπολάχ ως απάντηση σε παραβιάσεις της εκεχειρίας. Ο πρόεδρος του Λιβάνου Ζοζέφ Αούν καταδίκασε τις ισραηλινές επιθέσεις, υπογραμμίζοντας ωστόσο ότι η κλιμάκωση δεν θα εμποδίσει τις προσπάθειες για συνολική κατάπαυση του πυρός.
Η στάση του Τραμπ
Ο πόλεμος στο Ιράν, που ξέσπασε στις 28 Φεβρουαρίου με αεροπορικές επιθέσεις ΗΠΑ και Ισραήλ, έχει προκαλέσει περισσότερους από 7.000 θανάτους, κυρίως σε Ιράν και Λίβανο, ενώ οδήγησε σε αύξηση των τιμών ενέργειας και πληθωρισμό παγκοσμίως.
Οι τιμές του πετρελαίου υποχώρησαν μετά την υπογραφή της προσωρινής συμφωνίας, καθώς τα δεξαμενόπλοια διέρχονται ξανά από τα Στενά του Ορμούζ, μέσω των οποίων μεταφέρεται σχεδόν το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου και φυσικού αερίου. Το Ιράν ανακοίνωσε ότι θα παραιτηθεί από τα τέλη διέλευσης κατά τη διάρκεια της 60ήμερης περιόδου των διαπραγματεύσεων, ενώ το υπουργείο Εξωτερικών διαβεβαίωσε πως η ναυσιπλοΐα διεξάγεται με ασφάλεια.
Το μνημόνιο προβλέπει άρση κυρώσεων, αποδέσμευση περιουσιακών στοιχείων δισεκατομμυρίων δολαρίων και άμεσες αμερικανικές άδειες για εξαγωγές πετρελαίου από το Ιράν. Οι διαπραγματευτές έχουν 60 ημέρες για να συμφωνήσουν στο καθεστώς του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος και να συστήσουν ταμείο ανασυγκρότησης ύψους 300 δισ. δολαρίων.
Ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ υπερασπίστηκε εκ νέου τη συμφωνία, παρά τις επικρίσεις στο Κογκρέσο, επιμένοντας ότι δεν υποχώρησε έναντι του Ιράν. Σε ανάρτησή του ανέφερε: «Ο πόλεμος εξάντλησε το Ιράν! Δεν συναντηθήκαμε από απελπισία – αυτοί το έκαναν. Είναι τελειωμένοι!»
Μιλώντας στην εκπομπή “The Axios Show”, ο Τραμπ υποστήριξε ότι το αποτέλεσμα θα ισοδυναμεί με «άνευ όρων παράδοση» του Ιράν και «αλλαγή καθεστώτος».