Τι συμβαίνει στα παιδιά μετά τις γυναικοκτονίες;

Το απόγευμα της Δευτέρας καταγράφηκε στη Δράμα η δεύτερη γυναικοκτονία μέσα σε λίγες μόλις ημέρες. Στις αρχές Ιουνίου είχε προηγηθεί η υπόθεση μιας 39χρονης γυναίκας στην Καλαμάτα, την οποία φέρεται να σκότωσε ο 41χρονος σύζυγός της. Στην πρώτη περίπτωση, ο σύζυγος-φερόμενος δράστης έδωσε τέλος στη ζωή του, ενώ στη δεύτερη ο 41χρονος προφυλακίστηκε. Και στις δύο περιπτώσεις, η ειδησεογραφία καταπιάστηκε με τις λεπτομέρειες του εγκλήματος, σπανίως όμως έκανε αναφορά στους «αφανείς» πρωταγωνιστές: τα παιδιά που μένουν πίσω.

Στην πιο πρόσφατη υπόθεση της Δράμας, μάλιστα, τη νεκρή μητέρα του φέρεται να εντόπισε ο 16χρονος γιος του ζευγαριού, ο οποίος στη συνέχεια ειδοποίησε τις Αρχές. Στην Καλαμάτα, την προσωρινή επιμέλεια των δύο ανήλικων παιδιών ανέλαβε έπειτα από εισαγγελική απόφαση η θεία τους, ενώ συγκεκριμένες ενέργειες προστασίας, φροντίδας και ψυχοκοινωνικής υποστήριξης ανέλαβαν και τα Παιδικά Χωριά SOS.

Με αφορμή τα δύο αυτά τραγικά περιστατικά, «ΤΑ ΝΕΑ» καταγράφουν τη διαδικασία που ακολουθείται, τις διαθέσιμες δομές αλλά και φωνές που κάνουν λόγο για ελλείψεις στο σύστημα παιδικής προστασίας.

Η διαδικασία

Ο μηχανισμός παιδικής προστασίας μπαίνει σε κίνηση εφόσον υπάρξουν αναφορές ότι κάτι «ύποπτο» συμβαίνει σε μια οικογένεια. Αφού ενημερωθεί ο εισαγγελέας, διατάσσεται κοινωνική έρευνα, η οποία γίνεται από την κοινωνική υπηρεσία του Δήμου. Με βάση την έκθεση των κοινωνικών λειτουργών, η αρμόδια εισαγγελική Αρχή αποφασίζει εάν πρόκειται για περιστατικό κακοποίησης ή παραμέλησης. Σε περίπτωση που συμβεί αυτό, τα παιδιά απομακρύνονται από το οικογενειακό περιβάλλον.

Ο πρώτος σταθμός τους είναι ένα παιδιατρικό νοσοκομείο – το παιδί μεταφέρεται εκεί από την Αστυνομία, με συνδρομή κοινωνικών λειτουργών. «Εκεί γίνονται πλήρης έλεγχος, εξετάσεις και παιδοψυχιατρική εκτίμηση» λέει στα «ΝΕΑ» ο Κώστας Παπαδημητρόπουλος, υπεύθυνος Προγραμμάτων Φιλοξενίας και Αναδοχής των Παιδικών Χωριών SOS.

Τότε ξεκινάει η διαδικασία αναζήτησης ενός ασφαλούς πλαισίου φιλοξενίας. «Εάν κριθεί ότι οι γονείς είναι ακατάλληλοι γίνεται έρευνα για να βρεθεί αν υπάρχουν άλλοι συγγενείς. Αν όχι, αναζητείται ανάδοχη οικογένεια, ενώ σαν ύστατο μέτρο υπάρχει η αναζήτηση χώρου προσωρινής φιλοξενίας σε μονάδα παιδικής προστασίας» εξηγεί ο Κ. Παπαδημητρόπουλος. Σύμφωνα με τον ίδιο, από το 2020 και έπειτα υπάρχει ηλεκτρονική πλατφόρμα στην οποία οι φορείς προστασίας «ανεβάζουν» όλα τα παιδιά που αναζητούν ανάδοχη οικογένεια.

Σημειώνεται ότι σε περιπτώσεις θανάτου των γονέων ή εγκληματικής ενέργειας, ο εισαγγελέας μπορεί να εκδώσει προφορική εντολή άμεσης απομάκρυνσης για την προστασία του ανηλίκου. Ταυτόχρονα, διερευνάται η δυνατότητα για επείγουσα αναδοχή – διαδικασία που θεσπίστηκε για την άμεση προστασία των παιδιών σε επείγουσες καταστάσεις.

Το βασικό υπουργείο που έχει αρμοδιότητα εντός του συστήματος παιδικής προστασίας είναι το Οικογένειας και Κοινωνικής Συνοχής. Από το 2022, στο ίδιο πλαίσιο λειτουργούν πρωτόκολλα που εμπλέκουν άλλα τέσσερα υπουργεία: Δικαιοσύνης, Εσωτερικών, Υγείας και Προστασίας του Πολίτη.

Τα προβλήματα

Υπάρχουν ιδιωτικές και δημόσιες μονάδες παιδικής προστασίας. Σύμφωνα με στοιχεία του υπουργείου Οικογένειας και Κοινωνικής Συνοχής, σήμερα λειτουργούν συνολικά  84 μονάδες.

Παρ’ όλα αυτά, υπάρχουν περιπτώσεις όπου δεν βρίσκεται άμεσα διαθέσιμη θέση σε κάποια από αυτές ή ανάδοχη οικογένεια, ούτε κατάλληλο οικογενειακό περιβάλλον, με αποτέλεσμα τα παιδιά να παραμένουν για μεγάλο χρονικό διάστημα σε κάποιο νοσοκομείο – έως ότου τελικά βρεθεί το κατάλληλο πλαίσιο. Σύμφωνα με τον Μιχάλη Γιαννάκο, πρόεδρο της ΠΟΕΔΗΝ, σε όλη την Ελλάδα υπάρχουν 100 τέτοιες περιπτώσεις παιδιών (45 από αυτά στην Αττική). «Μπορεί να μείνουν στα νοσοκομεία για 5-8 μήνες, διότι δεν βρίσκονται θέσεις στις προνοιακές δομές» λέει. Αυτό συμβαίνει, σύμφωνα με τον ίδιο, λόγω έλλειψης προσωπικού, κάτι για το οποίο επιρρίπτει ευθύνες στο υπουργείο Οικογένειας. «Αναπτύσσονται παραβατικές συμπεριφορές μέσα στο νοσοκομείο από τα παιδιά αυτά. Δεν φταίνε αυτά, η παραμονή τους για μεγάλο διάστημα αποτελεί μια δεύτερη κακοποίηση» προσθέτει.

Από μεριάς του ο Κ. Παπαδημητρόπουλος συμπληρώνει ότι η αύξηση των περιστατικών και η υποστελέχωση των αρμόδιων υπηρεσιών οδηγεί και στην έλλειψη συνέχισης της παρακολούθησης μιας ανάδοχης ή θετής οικογένειας σε βάθος χρόνου. «Οι οικογένειες μένουν μόνες τους και υπάρχει κίνδυνος drop-out» σημειώνει, τονίζοντας ότι υπάρχουν πρωτοβουλίες για να αντιμετωπιστεί το φαινόμενο, αλλά και ότι θα έπρεπε να είναι διαθέσιμοι ισχυρότεροι μηχανισμοί πρόληψης.

Τέλος, ιδιαίτερη αναφορά κάνει και στο φαινόμενο τα μεγαλύτερη σε ηλικία παιδιά να μη βρίσκουν τόσο εύκολα ανάδοχη οικογένεια, κάτι που προκύπτει και από τα επίσημα στοιχεία του υπουργείου.