Οταν ο Αμεντέο Μοντιλιάνι προκάλεσε σκάνδαλο – Στο σφυρί πίνακας του ιταλού ζωγράφου από έκθεση του 1917
Ενα έργο που προκάλεσε σκάνδαλο και έγινε αφορμή να κλείσει η μοναδική εν ζωή έκθεση του καλλιτέχνη που το δημιούργησε από το πρώτο βράδυ λειτουργίας της βρίσκεται στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος των συλλεκτών αυτές τις ημέρες.
Και δεν είναι άλλο από «Γυμνό καθιστό με περιδέραιο» (1917) του Αμεντέο Μοντιλιάνι, το οποίο επιστρέφει σε δημοπρασία για πρώτη φορά έπειτα από περισσότερες από τρεις δεκαετίες, με τον οίκο Sotheby’s που έχει την ευθύνη της πώλησης να δίνει εκτίμηση που αγγίζει τα 60,6 εκατ. δολάρια.
Το έργο απεικονίζει μια γυμνή γυναίκα με κλειστά μάτια. Με το ένα χέρι κρατά ένα κοραλλένιο περιδέραιο, ενώ το άλλο ακουμπά με μάλλον υπαινικτικό τρόπο σχεδόν ανάμεσα στους μηρούς της. Και ανήκει όχι μόνο στα περιζήτητα ολοκληρωμένα γυμνά του Μοντιλιάνι, αλλά είναι και ένα από τα μόλις επτά έργα αυτού του είδους που παρουσιάστηκαν στην ατομική έκθεσή του τον Δεκέμβριο του 1917, τη μοναδική έκθεση που πραγματοποιήθηκε όσο ζούσε ο καλλιτέχνης. Η έκθεση προκάλεσε τότε σκάνδαλο: η αστυνομία την έκλεισε ήδη από το πρώτο βράδυ, επικαλούμενη προσβολή της δημοσίας αιδούς. Να σημειωθεί ότι ο Μοντιλιάνι δημιούργησε περισσότερους από 300 πίνακες πριν πεθάνει από φυματίωση σε ηλικία μόλις 35 ετών με το 10% περίπου αυτών να είναι γυμνά.
Το «Γυμνό καθιστό με περιδέραιο» που βγαίνει τώρα σε δημοπρασία έχει πολλά κοινά με το «Ξαπλωμένο γυμνό» (Nu Couché, 1917-1918), έργο το οποίο πωλήθηκε το 2015 από τους Christie’s σε τιμή ρεκόρ για τον καλλιτέχνη που έφτασε τα 170 εκατ. δολάρια. Η στιγμή που το συγκεκριμένο έργο βγαίνει σε δημοπρασία δε, θεωρείται εξαιρετική καθώς μόλις τον περασμένο Οκτώβριο σημειώθηκε νέο ρεκόρ δημοπρασίας στο Παρίσι με την πώληση του έργου «Προτομή της Ελβίρας» (Elvire en buste, 1918-1919) έναντι 27 εκατ. ευρώ.
«Υπάρχουν σχετικά λίγα πραγματικά σημαντικά έργα του Μοντιλιάνι διαθέσιμα στην αγορά, ακόμη κι αν η περιοδική εμφάνισή τους σε δημοπρασίες δημιουργεί την εντύπωση ότι υπάρχουν πολλές ευκαιρίες», υποστηρίζει η σύμβουλος τέχνης Μέγκαν Φοξ Κέλι μιλώντας στην ιστοσελίδα artnet. «Στην πραγματικότητα δεν υπάρχουν και οι έμπειροι συλλέκτες το γνωρίζουν πολύ καλά. Αυτή η διαρκής ζήτηση από εξαιρετικά ενημερωμένους αγοραστές συνεχίζει να τροφοδοτεί την αγορά του», συνεχίζει εκτιμώντας ότι η αγορά του Μοντιλιάνι δεν έχει φτάσει ακόμη στο απόγειό της.
Tο έργο αποκτήθηκε από τον δισεκατομμυριούχο επιχειρηματία Τζο Λιούις το 1995 σε δημοπρασία του Christie’s καταβάλλοντας 12,4 εκατ. δολάρια. Η εμφάνισή του στη βραδινή δημοπρασία του Sotheby’s στις 24 Ιουνίου σηματοδοτεί μόλις την τρίτη φορά που αυτό το σημαντικό έργο βγαίνει στο σφυρί. Συμπεριλαμβάνεται δε, στα 48 έργα της συλλογής Λιούις που έχουν συνολική εκτίμηση 268 εκατ. δολαρίων, τη μεγαλύτερη που έχει δοθεί ποτέ για ευρωπαϊκή δημοπρασία μίας και μόνο ιδιωτικής συλλογής.
Μία αποτυχία πώλησης που προκάλεσε αίσθηση
Τι απέγινε το μνημειακό έργο «Number 19, (1951)» του Τζάκσον Πόλοκ, το οποίο ο οίκος Sotheby’s επιχείρησε στις αρχές Ιουνίου να πουλήσει με απόλυτη μυστικότητα; Το έργο ανήκει στον ιδρυτή της γκαλερί Pace, Αρνε Γκλίμχερ και η εκτίμηση είχε οριστεί περί τα 50 εκατ. δολάρια. Ωστόσο, η ιδιωτική δημοπρασία που οργανώθηκε στα κεντρικά γραφεία του οίκου στο Μανχάταν απέτυχε να προσελκύσει επαρκή αριθμό ενδιαφερομένων και ακυρώθηκε χωρίς να ολοκληρωθεί πώληση. Για την περίσταση είχε μεταβεί από το Λονδίνο ο κορυφαίος δημοπράτης του Sotheby’s, Ολιβερ Μπάρκερ, γεγονός που υπογραμμίζει τη σημασία που απέδιδε ο οίκος στη συναλλαγή.
Η αποτυχία της πώλησης προκάλεσε αίσθηση στην αγορά τέχνης, καθώς ήρθε λίγες μόλις εβδομάδες μετά το νέο παγκόσμιο ρεκόρ του Πόλοκ, όταν το έργο «Number 7A» (1948) πωλήθηκε έναντι 181,2 εκατ. δολαρίων στον Christie’s της Νέας Υόρκης. Το γεγονός αναδεικνύει τις αντιφάσεις της σημερινής αγοράς. Δημοσιεύματα του αμερικανικού Τύπου αναφέρουν ότι μετά την αποτυχημένη απόπειρα πώλησης η τύχη του έργου παραμένει άγνωστη: δεν έχει διευκρινιστεί εάν επέστρεψε στον Γκλίμχερ, εάν πωλήθηκε αργότερα μέσω ιδιωτικής συμφωνίας ή εάν εξακολουθεί να βρίσκεται υπό τη διαχείριση του Sotheby’s.
Δύο κορυφαίοι Μονέ στο σφυρί από τον Sotheby’s
Δύο κορυφαία έργα του Κλοντ Μονέ, που προέρχονται από τις ιστορικές συλλογές της Αν Μπας και των Πέγκι και Ντέιβιντ Ροκφέλερ, θα δημοπρατηθούν στις 24 Ιουνίου από τον οίκο Sotheby’s στο Λονδίνο. Πρόκειται για τα «Νούφαρα» (1907), ένα από τα σημαντικά έργα της εμβληματικής σειράς που δημιούργησε ο Μονέ στον κήπο του στο Ζιβερνί, με εκτίμηση 40-53 εκατ. δολάρια, και το «Η Καμίλ καθισμένη στην παραλία του Τρουβίλ» (φωτογραφία, 1870-71), πορτρέτο της συζύγου του ζωγράφου, με εκτίμηση 9-13 εκατ. δολάρια. Τα «Νούφαρα», που ανήκαν στην Αν Μπας είχαν πωληθεί το 2022 έναντι 56,5 εκατ. δολαρίων.
Η «Καμίλ καθισμένη στην παραλία του Τρουβίλ», που προερχόταν από τη συλλογή Ροκφέλερ, δεν έχει παρουσιαστεί ποτέ στη Βρετανία και αποτελεί εξαιρετικά σπάνιο παράδειγμα πορτρέτου της συζύγου του Μονέ που εμφανίζεται σε δημοπρασία. Πωλήθηκε το 2018 έναντι 12,1 εκατ. δολαρίων στη δημοπρασία-ορόσημο της συλλογής Ροκφέλερ.