Στο μικροσκόπιο 1.236 φοροαπαλλαγές: Συστάσεις από Κομισιόν και ΟΟΣΑ για εξορθολογισμό και «ψαλίδι»
Στο ραντάρ της Κομισιόν και του ΟΟΣΑ βρίσκονται οι φοροαπαλλαγές που εφαρμόζονται στην Ελλάδα, με τους δυο οργανισμούς να ασκούν πίεση για επανεξέταση, εξορθολογισμό ή ακόμη και για «ψαλίδι».
Σήμερα υπάρχουν 1.236 φοροαπαλλαγές που κοστίζουν στον προϋπολογισμό 22,9 δισ. ευρώ. Πρόκειται για ειδικές φορολογικές ρυθμίσεις που προβλέπουν απαλλαγές, μειωμένους συντελεστές, εκπτώσεις φόρου, αναβολές φορολογικών υποχρεώσεων και άλλες ευνοϊκές διατάξεις, οι οποίες περιορίζουν άμεσα ή έμμεσα τα φορολογικά έσοδα του Δημοσίου.
Τόσο η Κομισιόν όσο και ο ΟΟΣΑ δεν αμφισβητούν τη χρησιμότητα κάθε φοροαπαλλαγής ξεχωριστά. Ωστόσο, επισημαίνουν ότι η Ελλάδα στερείται ενός συστηματικού μηχανισμού αξιολόγησης της αποτελεσματικότητάς τους, ενώ παράλληλα δημιουργούνται στρεβλώσεις και ανισότητες μεταξύ των φορολογουμένων.
Ειδικότερα ο ΟΟΣΑ αναφέρει ότι « ο περιορισμός των φορολογικών δαπανών και η συνέχιση των μέτρων για την καταπολέμηση της φοροδιαφυγής θα δημιουργούσαν πρόσθετο δημοσιονομικό χώρο» ενώ η Κομισιόν ζητά να αξιολογηθούν και να εξορθολογιστούν, 1.236 περιπτώσεις φοροαπαλλαγών με σημαντικό δημοσιονομικό βάρος.
Την ίδια σύσταση έχουν εκφράσει πρόσφατα τόσο το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο όσο και ο Διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος Γιάννης Στουρνάρας ενώ το ΙΟΒΕ σε πρόσφατη ανάλυση του ανέφερε την ανάγκη επανεξέτασης της έκτασης και του κόστους των φοροαπαλλαγών προειδοποιώντας ότι η διαρκής διεύρυνσή τους περιορίζει τα φορολογικά έσοδα και αυξάνει την πολυπλοκότητα του φορολογικού συστήματος.
Η πορεία των φοροαπαλλαγών τα τελευταία χρόνια είναι διαρκώς αυξητική. Το 2014 εν μέσω μνημονίων ανέρχονταν σε 3,042 δισ. ευρώ για να διαμορφωθούν σε 7,716 δισ. ευρώ το 2017. Με εξαίρεση την περίοδο της πανδημίας, από το 2021 και μετά αυξάνονται και πληθύνονται με αποτέλεσμα να προσεγγίζουν σήμερα τα 22,9 δισ. ευρώ.
Η ακτινογραφία των 1.236 φοροαπαλλαγών
Η μεγαλύτερη συγκέντρωση φορολογικών εξαιρέσεων εντοπίζεται στη φορολογία εισοδήματος. Συγκεκριμένα, στον φόρο εισοδήματος φυσικών προσώπων καταγράφονται 252 διαφορετικές περιπτώσεις απαλλαγών και εκπτώσεων, οι οποίες αφορούν μεταξύ άλλων δαπάνες μικρομεσαίων επιχειρήσεων, εισοδήματα από κεφάλαιο, υπεραξίες, επιχειρηματική δραστηριότητα, μισθωτές υπηρεσίες, τεκμήρια και έκτακτες ρυθμίσεις.
Στον φόρο εισοδήματος νομικών προσώπων και νομικών οντοτήτων καταγράφονται 265 περιπτώσεις, που περιλαμβάνουν απαλλαγές επιχειρηματικών κερδών, ειδικές εκπτώσεις δαπανών, κίνητρα αναπτυξιακών νόμων, μειωμένους συντελεστές, εταιρικούς μετασχηματισμούς και έκτακες παρεμβάσεις για την αντιμετώπιση κρίσεων.
Σημαντικό είναι επίσης το αποτύπωμα των φοροαπαλλαγών στην περιουσία και τις συναλλαγές. Συγκεκριμένα, καταγράφονται 29 περιπτώσεις στον ΕΝΦΙΑ, 38 στον φόρο κληρονομιών, 66 σε δωρεές, γονικές παροχές και κέρδη από τυχερά παιχνίδια, 49 στον φόρο μεταβίβασης ακινήτων και 19 στον φόρο συγκέντρωσης κεφαλαίων.
Παράλληλα, υπάρχουν 75 περιπτώσεις απαλλαγών στον ΦΠΑ, 76 στα τέλη χαρτοσήμου, 40 στους ειδικούς φόρους κατανάλωσης, 33 στα τέλη κυκλοφορίας, 26 στο τέλος ταξινόμησης οχημάτων και στον φόρο κατανάλωσης καφέ, καθώς και 203 γενικές απαλλαγές που επαναλαμβάνονται σε διαφορετικές κατηγορίες φορολογίας.
Οι απαλλαγές στους ΕΦΚ κοστίζουν περίπου 1,02 δισ. ευρώ ετησίως, ενώ επιπλέον 1,01 δισ. ευρώ αντιστοιχούν στις απώλειες εσόδων από τους μειωμένους συντελεστές ΦΠΑ που ισχύουν στα νησιά.
ΕΦΚ στο ντίζελ
Μάλιστα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στην έκθεση με τις συστάσεις στο πλαίσιο του Εαρινού Ευρωπαϊκού Εξαμήνου 2026 άνοιξε τη συζήτηση για τη φορολογία των καυσίμων, επισημαίνοντας ότι ο ειδικός φόρος κατανάλωσης στο πετρέλαιο κίνησης παραμένει ιδιαίτερα χαμηλός σε σύγκριση με την αντίστοιχη φορολόγηση της βενζίνης.