ΔΝΤ: Η Ελλάδα οδηγεί την ψηφιακή φορολογική μεταρρύθμιση στην Ευρωπαϊκή Ένωση
Η Ελλάδα αναδεικνύεται πρωτοπόρος στην ψηφιακή μετάβαση των φορολογικών διοικήσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, σύμφωνα με έκθεση του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου (ΔΝΤ). Οι μεταρρυθμίσεις που ξεκίνησαν σταδιακά από το 2010, όταν η χώρα εισήλθε στα μνημόνια, και επιταχύνθηκαν μετά το 2018, οδήγησαν σε μείωση της φοροδιαφυγής και αύξηση των δημοσίων εσόδων.
Η έκθεση με τίτλο «Πώς η Φορολογική Διοίκηση υποστήριξε την ανάκαμψη της ελληνικής οικονομίας» επισημαίνει ότι ο ψηφιακός μετασχηματισμός του φορολογικού συστήματος εντάχθηκε στο γενικότερο πλαίσιο εκσυγχρονισμού του δημόσιου τομέα και επιταχύνθηκε μετά το 2019.
Από τις αρχές του 2020, σχεδόν όλες οι συναλλαγές με την εφορία και τα τελωνεία πραγματοποιούνταν ηλεκτρονικά, ενώ η πανδημία του κορονοϊού λειτούργησε ως καταλύτης για την περαιτέρω ψηφιοποίηση. Η ηλεκτρονική υποβολή φορολογικών δηλώσεων έφτασε το 2022 στο 100% για τον ΦΠΑ και στο 99,9% για τη φορολογία επιχειρήσεων ήδη από το 2021.
Την περίοδο 2018-2023, τα ποσοστά ηλεκτρονικής υποβολής δηλώσεων για φόρο εισοδήματος και ΦΠΑ ξεπέρασαν τον μέσο όρο τόσο της Ευρώπης όσο και των χωρών του ΟΟΣΑ. Ειδικά στις δηλώσεις φυσικών προσώπων, τα ποσοστά συμμόρφωσης ήταν σημαντικά υψηλότερα, σύμφωνα με την ίδια έκθεση.
Η ηλεκτρονική πληρωμή φόρων αυξήθηκε θεαματικά, από 86,6% το 2018 στο 99,2% το 2023, με τη μεγαλύτερη άνοδο να καταγράφεται μεταξύ 2021 και 2022. Παράλληλα, το λεγόμενο κενό ΦΠΑ μειώθηκε από 30% το 2011 σε 9% το 2024, σύμφωνα με ανάλυση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, αποτελώντας, όπως σημειώνεται, «σημαντικό επίτευγμα στον περιορισμό της μη συμμόρφωσης».
Η συμβολή της ψηφιακής πλατφόρμας myAADE
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στην καθιέρωση της ενιαίας ψηφιακής πλατφόρμας myAADE τον Σεπτέμβριο του 2021, η οποία αντικατέστησε το myTAXISnet. Μέσω αυτής, οι φορολογούμενοι έχουν πλήρη πρόσβαση σε υπηρεσίες όπως δηλώσεις, ρυθμίσεις πληρωμών, φορολογία ακινήτων και αυτοκινήτων, καθώς και στα ηλεκτρονικά βιβλία (myDATA).
Όλες οι επιχειρήσεις υποχρεούνται να διαβιβάζουν τα λογιστικά τους στοιχεία στο myDATA, γεγονός που έχει συμβάλει ουσιαστικά στη μείωση της φοροδιαφυγής. Επιπλέον, οι προσυμπληρωμένες δηλώσεις ΦΠΑ και φόρου επιχειρήσεων ενίσχυσαν τη συμμόρφωση. Από τον Δεκέμβριο του 2022, η προσυμπλήρωση δηλώσεων ΦΠΑ βασίζεται στα δεδομένα του myDATA, ενώ από τον Ιανουάριο του 2025 δεν επιτρέπονται αποκλίσεις μεταξύ εσόδων και δαπανών.
POS και διαφάνεια σε πραγματικό χρόνο
Η υποχρεωτική χρήση POS και η σύνδεσή τους με τις ταμειακές μηχανές, από τον Μάιο του 2024, ολοκλήρωσε την πορεία προς την επιβολή συμμόρφωσης σε πραγματικό χρόνο. Η δημιουργία της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ), που τέθηκε σε λειτουργία την 1η Ιανουαρίου 2017, χαρακτηρίζεται ως η σημαντικότερη μεταρρύθμιση της περιόδου 2013-2017.
Όπως αναφέρει η έκθεση, «η μεταρρύθμιση αυτή άλλαξε ριζικά τα κίνητρα και την αρμοδιότητα στη λήψη αποφάσεων, επιτρέποντας διαδοχικές προόδους στη μεταρρύθμιση του προσωπικού, της διαχείρισης κινδύνου και της ψηφιοποίησης». Η ενίσχυση της αυτονομίας της φορολογικής διοίκησης προστάτευσε τις επιχειρησιακές αποφάσεις από πολιτικές παρεμβάσεις και βελτίωσε τη διακυβέρνηση.
Αύξηση εσόδων και νέες προκλήσεις
Σύμφωνα με το ΔΝΤ, οι μεταρρυθμίσεις δημιούργησαν έναν «ενάρετο κύκλο»: η βελτίωση της φορολογικής διακυβέρνησης επέτρεψε την ψηφιοποίηση, η οποία αύξησε τη συμμόρφωση και ενίσχυσε τα δημόσια έσοδα. Το 2025, ο λόγος φορολογικών εσόδων προς ΑΕΠ ανήλθε στο 28%, από 20,5% το 2009.
Η έκθεση υπογραμμίζει ότι, αν και η αύξηση των εσόδων συνδέεται και με ευρύτερες οικονομικές μεταβολές, οι βελτιώσεις στη φορολογική διοίκηση έπαιξαν καθοριστικό ρόλο, διευρύνοντας τη φορολογική βάση και ενισχύοντας την εμπιστοσύνη στο σύστημα.
Το ΔΝΤ επισημαίνει ότι η επόμενη πρόκληση είναι η διατήρηση των κεκτημένων, με αξιοποίηση της ανάλυσης δεδομένων και της τεχνητής νοημοσύνης για τη διαχείριση κινδύνων συμμόρφωσης, τη βελτίωση των υπηρεσιών και την προσαρμογή του προσωπικού στις τεχνολογικές εξελίξεις.
Το μήνυμα της έκθεσης κλείνει με την επισήμανση ότι «η ατζέντα των μεταρρυθμίσεων δεν έχει τελειώσει, αλλά η έκταση και η εξέλιξη της ανάκαμψης της Ελλάδας προσφέρουν πολύτιμα διδάγματα για άλλες χώρες που επιδιώκουν φορολογική μεταρρύθμιση».