Συναγερμός στον OHE για τα τρόφιμα – Η κρίση στα Στενά του Ορμούζ απειλεί με παγκόσμια έκρηξη τιμών

Η κρίση στα Στενά του Ορμούζ δεν αποτελεί πλέον μια προσωρινή διαταραχή στη ναυσιπλοΐα, αλλά εξελίσσεται σε μια συστημική απειλή για την παγκόσμια αγροδιατροφική αλυσίδα, με τον Οργανισμό Τροφίμων και Γεωργίας του ΟΗΕ (Food and Agriculture Organization-FAO) να προειδοποιεί ότι μέσα στους επόμενους έξι έως δώδεκα μήνες μπορεί να ξεσπάσει σοβαρή παγκόσμια κρίση τιμών τροφίμων.

Σύμφωνα με τον FAO, η παρατεταμένη διακοπή της κυκλοφορίας μέσω των Στενών του Ορμούζ προκαλεί αλυσιδωτές επιπτώσεις στην ενέργεια, τα λιπάσματα, τους σπόρους, την αγροτική παραγωγή και τελικά στις τιμές των βασικών τροφίμων. Ο επικεφαλής οικονομολόγος του οργανισμού, Máximo Torero, προειδοποίησε ότι «ο χρόνος για προληπτική δράση τελειώνει», τονίζοντας πως οι αποφάσεις που λαμβάνονται τώρα από κυβερνήσεις και αγρότες θα καθορίσουν αν η διεθνής αγορά θα οδηγηθεί σε μια νέα επισιτιστική κρίση.

Ο FAO επισημαίνει ότι οι επιπτώσεις έχουν ήδη αρχίσει να γίνονται ορατές. Ο Δείκτης Τιμών Τροφίμων του οργανισμού αυξήθηκε για τρίτο συνεχόμενο μήνα τον Απρίλιο, κυρίως λόγω της ανόδου του ενεργειακού κόστους και των προβλημάτων στις μεταφορές που προκαλεί η κρίση στη Μέση Ανατολή. Το σοκ εξελίσσεται σταδιακά: πρώτα αυξάνεται το κόστος ενέργειας, στη συνέχεια τα λιπάσματα και οι αγροτικές εισροές, ακολουθούν χαμηλότερες αποδόσεις στις καλλιέργειες και τελικά εκρηκτική άνοδος στις τιμές των τροφίμων.

Ο διευθυντής του Τμήματος Αγροδιατροφικής Οικονομίας της FAO, David Laborde, σημειώνει ότι η μόνη άμεση λύση είναι η ανάπτυξη εναλλακτικών χερσαίων και θαλάσσιων διαδρομών μέσω της ανατολικής Αραβικής Χερσονήσου, της δυτικής Σαουδικής Αραβίας και της Ερυθράς Θάλασσας. Ωστόσο, προειδοποιεί ότι οι δυνατότητες αυτών των διαδρομών είναι περιορισμένες, γεγονός που αυξάνει τον κίνδυνο σοβαρών ελλείψεων.

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί και το ενδεχόμενο επιβολής εξαγωγικών περιορισμών από μεγάλες παραγωγικές χώρες. Η FAO καλεί τις κυβερνήσεις να αποφύγουν περιορισμούς στις εξαγωγές ενέργειας, λιπασμάτων και αγροτικών εισροών, καθώς κάτι τέτοιο θα μπορούσε να επιδεινώσει δραματικά την κρίση.

Παράλληλα, ο οργανισμός προειδοποιεί ότι η κατάσταση μπορεί να γίνει ακόμη πιο επικίνδυνη λόγω της πιθανής εμφάνισης ισχυρού φαινομένου El Niño, το οποίο αναμένεται να προκαλέσει ξηρασίες και ακραίες μεταβολές στις βροχοπτώσεις και τις θερμοκρασίες σε πολλές περιοχές του πλανήτη.

Ο FAO παρουσίασε ένα ολοκληρωμένο σχέδιο προτάσεων για την αντιμετώπιση της κρίσης. Βραχυπρόθεσμα ζητά τη δημιουργία εναλλακτικών εμπορικών διαδρόμων, την προστασία της ανθρωπιστικής βοήθειας και την ενεργοποίηση κοινωνικών προγραμμάτων στήριξης για τις πιο ευάλωτες χώρες και αγροτικές κοινότητες. Παράλληλα, απορρίπτει τις οριζόντιες επιδοτήσεις και προτείνει στοχευμένη ενίσχυση μέσω ψηφιακών μητρώων και ηλεκτρονικών συστημάτων πληρωμών.

Σε μεσοπρόθεσμο επίπεδο, ο οργανισμός ζητά φθηνή χρηματοδότηση για αγρότες και μικρές επιχειρήσεις τροφίμων, στήριξη στις εισαγωγές τροφίμων και λιπασμάτων, καθώς και διεθνή χρηματοδοτικά εργαλεία για χώρες που αντιμετωπίζουν δημοσιονομική ασφυξία.

Μακροπρόθεσμα, o OHE θεωρεί αναγκαία τη διαφοροποίηση λιμανιών, αποθηκευτικών εγκαταστάσεων και εφοδιαστικών αλυσίδων ώστε να μειωθεί η εξάρτηση από γεωπολιτικά «σημεία ασφυξίας» όπως τα Στενά του Ορμούζ. Παράλληλα, προωθεί επενδύσεις σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, ηλεκτροκίνηση στη γεωργία, γεωργία ακριβείας και νέες τεχνολογίες λιπασμάτων, ώστε να ενισχυθεί η ανθεκτικότητα του παγκόσμιου αγροδιατροφικού συστήματος απέναντι στις επόμενες κρίσεις.