Λίπασμα από κοπριά αγελάδας: «Στοίχημα» για να πέσουν οι τιμές στα τρόφιμα – Γιατί στήνεται αγροτικό «αντάρτικο» στο Στρασβούργο

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε το νέο Σχέδιο Δράσης για τα Λιπάσματα, με στόχο τη στήριξη των αγροτών που πλήττονται από το αυξανόμενο κόστος παραγωγής και τις ελλείψεις στην αγορά, την ενίσχυση της ευρωπαϊκής παραγωγής και τη μείωση της εξάρτησης της ΕΕ από τις εισαγωγές.

Η ανακοίνωση έγινε ενώ βρίσκονταν σε εξέλιξη διαμαρτυρίες αγροτών στη Γαλλία. Οι παραγωγοί παρέταξαν τα τρακτέρ τους μπροστά στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στο Στρασβούργο, εκφράζοντας την ανησυχία τους για το αυξημένο κόστος που συνεπάγεται η μετάβαση σε «πράσινα» λιπάσματα. Όπως ανέφερε εκπρόσωπος του συνδικάτου FNSEA, το κόστος μπορεί να αυξηθεί κατά 30 έως 60 ευρώ ανά τόνο, επιβαρύνοντας περαιτέρω τους παραγωγούς.

Σύμφωνα με την Επιτροπή, το σχέδιο επιδιώκει να ενισχύσει την επισιτιστική ασφάλεια και τη στρατηγική αυτονομία της Ευρώπης, προωθώντας ταυτόχρονα υψηλούς περιβαλλοντικούς και κλιματικούς στόχους. «Βασικό πρόβλημα αυτή τη στιγμή αποτελούν οι τιμές και όχι η διαθεσιμότητα των λιπασμάτων», δήλωσε ο Επίτροπος Γεωργίας και Τροφίμων Κρίστοφ Χάνσεν, σημειώνοντας πως «δεν υπάρχει πρόβλημα διαθεσιμότητας για αυτή τη σεζόν, υπάρχει όμως τεράστιο πρόβλημα με τις τιμές».

Ο ίδιος εξήγησε ότι η Ευρώπη εισάγει μόλις το 2% με 3% των λιπασμάτων της από τη Μέση Ανατολή, ωστόσο το ενεργειακό κόστος αυξάνεται λόγω των τιμών του φυσικού αερίου και προϊόντων όπως η ουρία, που διαμορφώνονται σε παγκόσμιο επίπεδο. Οι τιμές έχουν αυξηθεί έως και 70%, γεγονός που οδήγησε την Κομισιόν να παρέμβει με μέτρα βραχυπρόθεσμης στήριξης και αναζήτηση νέων προμηθευτών.

Μέτρα στήριξης και στρατηγική αυτονομία

Το Σχέδιο Δράσης συνδυάζει άμεσες παρεμβάσεις για τη διατήρηση προσιτών τιμών και την ασφάλεια εφοδιασμού, με μακροπρόθεσμες δράσεις για την ενίσχυση της εγχώριας παραγωγής, τη βελτίωση της ανθεκτικότητας της εφοδιαστικής αλυσίδας και την επιτάχυνση της μετάβασης σε βιολογικά και κυκλικά λιπάσματα χαμηλών εκπομπών άνθρακα.

Η Επιτροπή σχεδιάζει στοχευμένη έκτακτη στήριξη στους αγρότες μέσω των εργαλείων της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής, με κινητοποίηση του αγροτικού αποθεματικού και παρουσίαση χρηματοδοτικού πακέτου πριν από το καλοκαίρι. Προβλέπεται επίσης νομοθετικό πακέτο που θα επιτρέπει στα κράτη μέλη μεγαλύτερη ευελιξία στις πληρωμές και κίνητρα για αποδοτικότερες γεωργικές πρακτικές.

Παράλληλα, θα ληφθούν μέτρα για τη στήριξη της ευρωπαϊκής βιομηχανίας λιπασμάτων, ώστε να αποτραπεί η αποβιομηχάνιση και να μειωθεί η εξάρτηση από εισαγωγές. Η δημιουργία μιας Ευρωπαϊκής Σύμπραξης για τα Λιπάσματα θα φέρει κοντά παραγωγούς, αγρότες και κράτη μέλη για κοινή στρατηγική δράση.

Οι αντιδράσεις και τα όρια του σχεδίου

Σύμφωνα με δημοσιεύματα του POLITICO, το σχέδιο δίνει έμφαση σε μακροπρόθεσμα μέτρα, χωρίς να προσφέρει άμεσες λύσεις για την τρέχουσα αύξηση του κόστους. Η πρόεδρος της Επιτροπής Γεωργίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, Veronika Vrecionová, σχολίασε ότι οι αγρότες «περίμεναν τολμηρή δράση» και ότι «οι οδικοί χάρτες δεν πληρώνουν τους λογαριασμούς». Αντίστοιχα, ο εκπρόσωπος της ισπανικής ASAJA, José María Castilla, τόνισε πως η κρίση αφορά όχι μόνο τις τιμές αλλά και τη στρατηγική αυτονομία και την επιβίωση της ευρωπαϊκής γεωργίας.

Η Ευρώπη παράγει τα περισσότερα λιπάσματά της χρησιμοποιώντας εισαγόμενο φυσικό αέριο. Η πρόσφατη άνοδος των τιμών, μετά το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, ανέδειξε την ευαλωτότητα της αγοράς και την ανάγκη για εναλλακτικές πηγές ενέργειας.

Το σχέδιο απορρίπτει τα πιο «γρήγορα» εργαλεία, όπως την αναστολή δασμών σε ρωσικά και λευκορωσικά λιπάσματα ή την προσωρινή παύση του μηχανισμού CBAM για τον άνθρακα, καθώς θεωρήθηκαν πολιτικά ευαίσθητα. Αντίθετα, η Κομισιόν επιμένει στη διατήρηση των δασμών, θεωρώντας τους κρίσιμους για τη μείωση της εξάρτησης από τη Ρωσία.

Η «πράσινη» μετάβαση και οι προοπτικές

Η Επιτροπή προτείνει κανονιστικές αλλαγές ώστε να μειωθεί η εξάρτηση από λιπάσματα που βασίζονται σε ορυκτά καύσιμα. Στο επίκεντρο βρίσκεται η αξιοποίηση οργανικών υπολειμμάτων, όπως η κοπριά και τα παραπροϊόντα βιοαερίου, για την παραγωγή ανανεώσιμων λιπασμάτων. Ο ευρωβουλευτής Herbert Dorfmann υπογράμμισε πως η κοπριά μπορεί να συμβάλει στη λύση, «αλλά δεν μπορεί να υποκαταστήσει τα λιπάσματα που βασίζονται στην ουρία και το άζωτο». Από την πλευρά του, ο Thomas Waitz των Πρασίνων προειδοποίησε ότι η Ευρώπη παραμένει «εθισμένη στα λιπάσματα που προέρχονται από ορυκτά καύσιμα».

Παρά τις πιέσεις, η Επιτροπή επιμένει σε μακροπρόθεσμη στρατηγική. Όπως δήλωσε η αναλύτρια της Rabobank, Doriana Milenkova, «δεν υπάρχει κρίση λιπασμάτων στην ΕΕ για τη φετινή καλλιεργητική περίοδο», καθώς οι ποσότητες είχαν εξασφαλιστεί πριν από τις πρόσφατες διεθνείς εξελίξεις. Ωστόσο, η ίδια αναγνώρισε ότι η Κομισιόν αξιοποιεί την ευκαιρία για να προωθήσει μια διαρθρωτική λύση.

«Αυτό που θέλω να αποφύγω πάση θυσία είναι να σταματήσουν οι αγρότες να παράγουν στον επόμενο κύκλο συγκομιδής», είχε γράψει πρόσφατα ο Επίτροπος Κρίστοφ Χάνσεν σε ανάρτησή του, εκφράζοντας την ανησυχία του για την κατάσταση. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή απέφυγε να σχολιάσει πριν από την επίσημη υιοθέτηση του σχεδίου.