Δεν πρόκειται να υπάρξει καμία περικοπή στις συντάξεις χηρείας
Καμία περικοπή των συντάξεων χηρείας δεν πρόκειται να υπάρξει, τονίζουν κύκλοι του υπουργείου Εργασίας με αφορμή πρόσφατη απόφαση του ΣτΕ. Η εξέλιξη αυτή με την απόφαση δημιούργησε ανησυχία για πιθανές αναδρομικές απαιτήσεις από χιλιάδες συνταξιούχους. Η απόφαση 699/2026 του Συμβουλίου της Επικρατείας επανέφερε στο προσκήνιο το ζήτημα των διπλών εθνικών συντάξεων.
Το ΣτΕ έκρινε συνταγματική τη διάταξη του Νόμου 4387/2016, σύμφωνα με την οποία σε περίπτωση σώρευσης συντάξεων, όπως σύνταξη χηρείας και σύνταξη εξ ιδίου δικαιώματος, καταβάλλεται μόνο μία εθνική σύνταξη. Παράλληλα, ακύρωσε κρίσιμο μέρος της εγκυκλίου Τσακλόγλου του 2021, η οποία προέβλεπε ότι όσοι είχαν ήδη λάβει διπλή εθνική σύνταξη δεν θα υποχρεώνονταν να επιστρέψουν χρήματα και ότι τα ποσά θα εμφανίζονταν ως «προσωπική διαφορά». Το δικαστήριο έκρινε ότι η εγκύκλιος εισήγαγε νέα κανονιστική ρύθμιση χωρίς την απαιτούμενη νομοθετική εξουσιοδότηση και δημοσίευση σε ΦΕΚ.
Ειδικότερα το ΣτΕ έκρινε συνταγματική τη διάταξη του νόμου Τσίπρα – Κατρούγκαλου (άρθρο 7 παρ. 5 Ν. 4387/2016) που καταργεί τη μία από τις δύο εθνικές συντάξεις όταν η χήρα, εκτός από τη σύνταξη του αποθανόντος, λαμβάνει και δική της σύνταξη (εξ ιδίου δικαιώματος). Η υπόθεση είχε δικαστεί στις 5-12-2024 ενώπιον του ΣτΕ (7μελής σύνθεση) και οι εκπρόσωποι των συνταξιούχων χηρείας είχαν ζητήσει την ακύρωση της Φ. 80000/Δ17/109302/30-12-2021 εγκυκλίου του πρώην υφυπουργού Κοινωνικών Ασφαλίσεων κ. Τσακλόγλου με θέμα «Εθνική σύνταξη και κατώτατα όρια σε περίπτωση σώρευσης – Συντάξεις χηρείας μετά την πρώτη τριετία».
Με πλειοψηφία η 7μελής σύνθεση του Α’ Τμήματος του Ανώτατου Δικαστηρίου δυστυχώς έκρινε συνταγματική μία από τις πιο σκληρές διατάξεις του νόμου Τσίπρα – Κατρούγκαλου (άρθρο 7 παρ. 5 Ν. 4387/2016) που επιτρέπει μία μόνο εθνική σύνταξη σε περίπτωση σώρευσης στο ίδιο πρόσωπο περισσότερων της μιας συντάξεων (σύνταξη χηρείας – σύνταξη εξ ιδίου δικαιώματος).
Οπως έγραψαν πρόσφατα «ΤΑ ΝΕΑ», σε αλλαγές στο καθεστώς των συντάξεων χηρείας προσανατολίζεται το υπουργείο Εργασίας, εξετάζοντας ένα νέο πλαίσιο ρυθμίσεων που στοχεύει στην εξομάλυνση των αποκλίσεων που καταγράφονται μεταξύ των δικαιούχων του Δημοσίου και του ιδιωτικού τομέα.
Οι παρεμβάσεις
Οι σχεδιαζόμενες παρεμβάσεις εστιάζουν στον τρόπο εφαρμογής των περικοπών μετά την πάροδο της πρώτης τριετίας, στην περίπτωση που ο επιζών σύζυγος εργάζεται ή λαμβάνει δεύτερη σύνταξη, καθώς και στη θέσπιση έκτακτων οικονομικών ενισχύσεων. Ετσι:
1Αναπροσαρμογή και επιστροφή ποσών στο Δημόσιο. Η ρύθμιση αφορά περίπου 11.500 συνταξιούχους χηρείας του Δημοσίου, στους οποίους εφαρμόστηκαν μειώσεις από το 2019 και μετά. Προβλέπεται η επαναφορά του ποσού στο 70% της σύνταξης του θανόντος (από το 35% που λαμβάνουν σήμερα), καθώς και η επιστροφή των παρακρατηθέντων ποσών είτε μέσω δόσεων είτε με τη μορφή συμψηφισμού στον φόρο εισοδήματος.
2 Κατάργηση αναδρομικών περικοπών στον ιδιωτικό τομέα. Για περίπου 118.000 περιπτώσεις (εκ των οποίων οι 60.000 απονεμήθηκαν μετά τον Μάιο του 2016 και οι 58.000 πριν από την ημερομηνία αυτή), όπου οι προβλεπόμενες μειώσεις δεν εφαρμόστηκαν, το υπουργείο προσανατολίζεται στην οριστική κατάργηση των αναδρομικών καταλογισμών.
Σύμφωνα με πληροφορίες από το υπουργείο Εργασίας, ένα από τα σενάρια που εξετάζονται είναι να παραμείνουν στο ακέραιο οι δύο εθνικές συντάξεις που καταβάλλονται σε συνταξιούχους οι οποίοι λαμβάνουν τη δική τους σύνταξη γήρατος και τη σύνταξη χηρείας, και η περικοπή να εφαρμοστεί σε λίγες περιπτώσεις, όταν ο συνταξιούχος λαμβάνει από ίδιον δικαίωμα δύο συντάξεις και σύνταξη χηρείας. Σε αυτή την περίπτωση θα πρέπει να τροποποιηθεί ο όρος περί «σώρευσης συντάξεων» στον ίδιο συνταξιούχο και να θεωρηθεί ως «σώρευση» η άθροιση συντάξεων από ατομικό ασφαλιστικό δικαίωμα που έχει ο συνταξιούχος και όχι από τη μεταβίβαση σύνταξης, όπως είναι η σύνταξη χηρείας.