Θέμος Σκανδάμης στα «ΝΕΑ»: «Η τέχνη θέλει δεν θέλει παίρνει θέση πολιτική»

Ο Θέμος Σκανδάμης κυκλοφορεί στην Αθήνα εδώ και είκοσι χρόνια με μια δική του, ιδιότυπη ατζέντα. Δεν τον κατατάσσεις εύκολα  από τη μία έχεις τον λυρισμό και από την άλλη μια «στιχουργική αλητεία» που δεν ζητάει συγγνώμη. Με αφορμή το ραντεβού στο Space Baby αυτό το Σάββατο 9 Μαΐου για το τελευταίο live της σεζόν, μιλήσαμε μαζί του για τον τελευταίο του δίσκο, τη «Χρυσάνθη», και για όλα αυτά τα παράδοξα που συνθέτουν τον κόσμο του.

 Ο Θέμος Σκανδάμης εξηγεί γιατί το χιούμορ είναι απαραίτητο στα πιο σκοτεινά σημεία και πώς η τεμπελιά μπορεί να γίνει το πιο δημιουργικό εργαλείο σε έναν κόσμο που τρέχει να προλάβει την αποδοτικότητα.

Τον ρωτάω πώς καταφέρνει ένας δίσκος που ο ίδιος χαρακτηρίζει «απελπισμένο» να λειτουργεί τελικά ερωτικά για το κοινό και η απάντησή του είναι αφοπλιστική: «Μέσα απ τη μουσική! Δεν έχουν δοθεί στον άνθρωπο και πολλά άλλα κόλπα. Η μουσική, το τραγούδι, ο χορός, το θέατρο είναι αυτά που μας επιτρέπουν να μεταμορφώσουμε την απελπισία σε έρωτα, να δώσουμε σχήμα στο άσχημο και τελικά όχι μόνο να το εντάξουμε και να το αντέξουμε αλλά και να το γιορτάσουμε».

Τελικά η «Χρυσάνθη» έτσι όπως  και στο αν το όνομα κρύβει κάποια προσωποποίηση της ελπίδας, όμως εκείνος προτιμά την κυριολεξία: «Αν ήταν το δεύτερο θα την έλεγα ελπίδα και όχι Χρυσάνθη. Η «Χρυσάνθη» είναι ένα τραγούδι. Το αν είναι πραγματικό πρόσωπο δεν θα το μάθουμε ποτέ. Είναι ένα ακόμα πορτραίτο που επιτρέπει στον καθένα να βγάλει τα δικά του συμπεράσματα. Πάντως αποτελεί μία ζωντανή οντότητα, αντιφατική και παράξενη όπως όλες μας, και σε καμία περίπτωση την προσωποποίηση κάποιας αξίας ή ιδέας».

Σχετικά με τον ηλεκτρικό ήχο και τη στιχουργική του ταυτότητα, τονίζει πως η ισορροπία είναι καθαρά ζήτημα ενστίκτου: «Ο κάθε στίχος και ο κάθε ήχος έχουν τις δικές τους ισορροπίες που τις αναζητώ κυρίως ψάχνοντας να βρω τι με ευχαριστεί εμένα. Αλλά δικός μου είναι και ο ηλεκτρικός ήχος. Έχει προκύψει από ανάγκη και ψάξιμο, και δεν είναι κάτι “φορεμένο”. Οπότε γεννιέται μαζί με τη στιχουργική μου και συνεργάζεται μαζί της».

Με δύο δεκαετίες πορείας,  σε τι βάθος βρίσκεται σήμερα το δικό του «μακροβούτι» στη μουσική; «Στα ρηχά είμαι αν μιλάμε για το βάθος της μουσικής που είναι άπειρο όσο κι ο κόσμος. Ωστόσο σκάψε – κολύμπα όλο και κάτι βρίσκω και ανασύρω. Λεπτότερα ίσως αισθήματα, περισσότερη ευγένεια, και συμπόνια, κάποια ελευθερία. Ελπίζω να κρατήσει η ανάσα μου αρκετά ακόμη».

Του ζητάω να μου εξηγήσει το  «Μεταλακανικό Πρωτοπάνκ» και πώς συνδυάζεται η βλασφημία με την προσευχή, όρους που χρησιμοποιεί για να επικοινωνήσει το λάιβ του: «Ποτέ δεν μπορώ να τα ξεχωρίσω αυτά τα δύο. Δεν μπορώ να αντιληφθώ την ύπαρξη χωρίς το στοιχείο του αυτοσαρκασμού. Νομίζω ότι όλοι έχουμε λίγο πολύ μια τέτοια αίσθηση για τη ζωή, απλώς μετά σαν να μας υποχρεώνουν να τα ξεχωρίσουμε: από δω η κωμωδία, από εδώ το δράμα. Δεν μπορώ να το καταλάβω αυτό. Και νομίζω ότι και οι ακροατές μου το εκτιμούν που δεν τους τα κάνω «φραγκοδίφραγκα»».

Ενα ακόμη χαρακτηριστικό του ιδιαίτερων λάιβ του Θέμου Σκανδάμη είναι η συναισθηματική εναλλαγή πάνω στη σκηνή και εξηγεί πως ο ίδιος επιλέγει τον ρόλο του παρατηρητή: «Ως ερμηνευτής προτιμώ να έχω ένα “κράτημα” στο δικό μου συναίσθημα, προκειμένου να δώσω χώρο σε αυτό του κοινού. Εκείνοι πρέπει να συγκινηθούν και να γελάσουν ή να κλάψουν. Όχι εγώ. Γι’ αυτό πληρώσαν και εισιτήριο άλλωστε».

Υπάρχει άραγε κάτι τόσο ιερό που να μένει εκτός των ορίων του χιούμορ του; «Όχι τίποτα. Και μάλιστα στις πιο τραγικές στιγμές είναι που χρειάζεται και επιστρατεύεται το πιο “άγριο” χιούμορ».

Χρησιμοποιώντας τη φράση του Τσαρούχη για την Ελλάδα ως μια «άθλια παράσταση», τον ρωτάω πού τοποθετεί τον εαυτό του μέσα σε αυτό το σκηνικό: «Μάλλον του τρελού που ξελαρυγγιάζεται να τραγουδάει στο δρομάκι πίσω απ’ το θέατρο και ενοχλεί λιγάκι».

Η τέχνη οφείλει να παίρνει θέση ή η «στιχουργική αλητεία» είναι από μόνη της μια πολιτική πράξη;

Η τέχνη θέλει δεν θέλει παίρνει θέση πολιτική. Απλά αυτή δεν είναι απαραίτητα το λεγόμενο “μήνυμα”. Είναι μία ολόκληρη στάση αισθητική και καλλιτεχνική και εν τέλει πολιτική, που είναι πλεγμένη στο ίδιο το υφάδι του έργου.

Εχετε χαρακτηρίσει τον εαυτό σας εφευρετικό , επίμονο ,τεμπέλη. Πώς καταφέρνει ένας «τεμπέλης» να φτάσει τα επτά άλμπουμ;  

Σε έναν κόσμο αποδοτικότητας και αποτελεσματικότητας μόνο τεμπελιάζοντας μπορεί κανείς να φτιάξει κάτι τις το ουσιαστικό.

 Μετά το live στο Space Baby, τι ελπίζετε να έχουν πάρει οι άνθρωποι από τα δικά σας αποθέματα;

Μετά από κάθε συναυλία, αν όλα έχουν πάει καλά, φεύγουμε και εμείς που είμαστε στη σκηνή και οι θεατές γεμάτοι από κάτι που δημιουργήσαμε από κοινού. Αυτό το από κοινού έχει σημασία και για αυτό συναντιόμαστε. Οπότε το απόθεμα που δημιουργείται είναι κοινό και ελπίζουμε να μας φτάσει μέχρι την επόμενη φορά. Πρόκειται για ένα απόθεμα ονείρου, ποίησης, τρυφερότητας και ελευθερίας που μοιραζόμαστε και τροφοδοτούμε όλοι.

INFO: Θέμος Σκανδάμης & band live στο Space Baby, Μεγ. Αλεξάνδρου 80-82, Σάββατο 9 Μαΐου , στις 21:00 Παίζουν: Κώστας Στεργίου -τύμπανα, μπάσο, πλήκτρα, σαξόφωνο, φωνή, Τάσος Λούκος-μπάσο, τύμπανα, φωνή, Θάνος Λούκος – σαξόφωνο, κιθάρα, πλήκτρα, φωνή. Εισιτήρια: https://www.more.com/gr-el/music/themos-skandamis-band-live-space-baby/