Τεκτονική ωρολογιακή βόμβα: Το ρήγμα που μπορεί να ισοπεδώσει την Καλιφόρνια ανά πάσα στιγμή

Επιστήμονες κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου, καθώς νέα έρευνα αποκαλύπτει ότι μία από τις πιο επικίνδυνες σεισμικές ρηξιγενείς ζώνες των ΗΠΑ είναι πλέον «εκτός προγράμματος», αυξάνοντας τον κίνδυνο για εκατομμύρια κατοίκους της Καλιφόρνια. Η μελέτη δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Seismological Research Letters.

Η ομάδα ερευνητών από το Lawrence Livermore National Laboratory (LLNL) και το Lawrence Berkeley National Laboratory (LBNL) προειδοποιεί ότι ένας ισχυρός σεισμός στην περιοχή θα μπορούσε να προκαλέσει «εκτεταμένες ζημιές σε μια τόσο πυκνοκατοικημένη ζώνη».

Η ρηξιγενής ζώνη Hayward Fault, τμήμα του τεράστιου συστήματος του ρήγματος του San Andreas, εκτείνεται σε μήκος 74 μιλίων διασχίζοντας πόλεις όπως το Μπέρκλεϊ, το Όκλαντ και το Φρίμοντ — περιοχή που φιλοξενεί περίπου 8 εκατομμύρια κατοίκους.

Το ρήγμα αυτό προκαλεί ιδιαίτερη ανησυχία, καθώς έχει ιστορικά δώσει σεισμούς μεγέθους 7 Ρίχτερ, ισχυρότερους από τον σεισμό του 1989 στο Loma Prieta, ο οποίος είχε στοιχίσει τη ζωή σε 63 ανθρώπους και είχε τραυματίσει 3.757 στην περιοχή του Κόλπου του Σαν Φρανσίσκο.

Σύμφωνα με προηγούμενη έκθεση της Αμερικανικής Γεωλογικής Υπηρεσίας (USGS) με τίτλο HayWired Scenario, ένας αντίστοιχος σεισμός σήμερα θα μπορούσε να προκαλέσει έως και 800 θανάτους και 18.000 τραυματισμούς.

«Ένα τεκτονικό ωρολογιακό βαρέλι»

Η τελευταία μεγάλη σεισμική δραστηριότητα στο ρήγμα Hayward σημειώθηκε το 1868. Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι το ρήγμα παρουσιάζει ρήξεις κάθε 95 έως 183 χρόνια, γεγονός που υποδηλώνει ότι η περιοχή είναι πλέον «εκπρόθεσμη» για νέο σεισμό.

Η USGS προβλέπει πιθανότητα 14,3% για σεισμό μεγέθους 6,7 Ρίχτερ ή μεγαλύτερου έως το 2034 και 33% έως το 2043, καθιστώντας το Hayward ένα από τα πιο επικίνδυνα ρήγματα της δυτικής ακτής. «Αυτό το ρήγμα είναι αυτό που αποκαλούμε τεκτονική ωρολογιακή βόμβα· απλώς περιμένει να εκραγεί», είχε δηλώσει το 2018 ο γεωλόγος σεισμών της USGS, David Schwartz, στους Los Angeles Times.

Προσομοιώσεις για καλύτερη προετοιμασία

Για να αναλύσουν τον κίνδυνο, οι ερευνητές πραγματοποίησαν τρισδιάστατες προσομοιώσεις 50 σεισμών μεγέθους 7 Ρίχτερ κατά μήκος του ρήγματος Hayward, με στόχο να προσφέρουν στους κατοίκους και στις αρχές της Καλιφόρνια πολύτιμες πληροφορίες προετοιμασίας.

«Θέλουμε να μάθουμε πώς θα είναι η εδαφική κίνηση σε έναν τυπικό σεισμό μεγέθους 7 Ρίχτερ στην περιοχή του Κόλπου, ώστε να συνεργαστούμε με μηχανικούς για να διασφαλίσουμε ότι οι υποδομές και τα κτίρια μπορούν να την αντέξουν», εξήγησε ο ερευνητής του LLNL, Arben Pitarka.

Η ομάδα, που εργάζεται για το Υπουργείο Ενέργειας των ΗΠΑ, επικεντρώθηκε σε δύο βασικά μοντέλα: τη δημιουργία σεισμικών κυμάτων κατά τη ρήξη και τη διάδοση των δονήσεων μέσα στη γη. Οι προσομοιώσεις βοήθησαν στη μείωση της αβεβαιότητας στις εκτιμήσεις της εδαφικής κίνησης και στον εντοπισμό περιοχών με αυξημένο κίνδυνο «πολύ ισχυρών δονήσεων».

Περιοχές υψηλού κινδύνου

Τα δεδομένα έδειξαν ότι οι δονήσεις από έναν τέτοιο σεισμό μπορεί να είναι έως και 50% ισχυρότερες από τις προηγούμενες προβλέψεις για αστικά κέντρα όπως το Λίβερμορ, το Όκλαντ, το Μπέρκλεϊ, το Χέιγουορντ, το Σαν Λεάντρο, το Έμεριβιλ και την Αλάμεδα.

Η ένταση αυτή οφείλεται στη παλμική φύση της εδαφικής κίνησης, που συγκεντρώνει την ενέργεια σαν φακός και απειλεί ιδιαίτερα τα ψηλά ή εύκαμπτα κτίρια. Οι επιπτώσεις αναμένεται να είναι πιο έντονες στις λεγόμενες «λεκάνες» της Καλιφόρνια, όπως το Livermore Basin, τους East Bay Hills και την περιοχή Bay Mud, όπου τα σεισμικά κύματα παγιδεύονται και ενισχύονται.

Η USGS είχε εκτιμήσει ήδη από το 2018 ότι ένας τέτοιος σεισμός θα μπορούσε να προκαλέσει 400 πυρκαγιές, να καταστρέψει 50.000 σπίτια και να εκτοπίσει σχεδόν μισό εκατομμύριο ανθρώπους.

Προετοιμασία και επόμενα βήματα

Οι επιστήμονες τονίζουν ότι οι προσομοιώσεις αυτές δίνουν στις τοπικές αρχές τη δυνατότητα να σχεδιάσουν μέτρα πρόληψης και ενίσχυσης υποδομών. «Με αυτές τις πληροφορίες μπορούμε να ξεκινήσουμε την προετοιμασία για την ενίσχυση ορισμένων ευάλωτων κατασκευών», σημείωσε ο Pitarka.

Η ερευνητική ομάδα σχεδιάζει να εφαρμόσει παρόμοιες προσομοιώσεις και στο γειτονικό ρήγμα του Αγίου Ανδρέα, το οποίο έχει αποτελέσει το επίκεντρο μερικών από τους πιο καταστροφικούς σεισμούς στην ιστορία της Καλιφόρνια, όπως εκείνος του 1906 στο Σαν Φρανσίσκο που προκάλεσε πάνω από 3.000 θανάτους.