Φυγή προς τα μπρος
Δεν ξέρω πόσοι κατάλαβαν ότι η προχθεσινή συνεδρίαση στη Βουλή δεν ήταν απλώς μια ηθικολογική κλοτσοπατινάδα. Το αντίθετο. Ηταν χρυσή ευκαιρία για τον Πρωθυπουργό να μιλήσει πολιτικά, παρουσιάζοντας τους επόμενους στόχους του: την επόμενη συνταγματική αναθεώρηση που ο Κυριάκος Μητσοτάκης παρουσίασε ως νομοτέλεια για τη χώρα, σε μια περίοδο που η διεθνής συγκυρία αλλάζει.
Οι συσχετισμοί δύναμης, η τεχνολογία, η αγορά ενέργειας, η διαμορφούμενη νέα τάξη, αλλά και ο χαρακτήρας της δημοκρατίας, η ανάγκη να μείνουν πίσω οι παλιές νοοτροπίες περιλαμβάνονται στο πακέτο της αναθεώρησης αυτής – και ο Πρωθυπουργός έδωσε σε όλους να καταλάβουν ότι για το πλαίσιο λειτουργίας της δημοκρατίας δεν μπορεί κανείς να μιλάει με τσιτάτα και αφορισμούς, αλλά με εξειδικευμένες προσεγγίσεις και λογικά τεκμηριωμένα επιχειρήματα.
Κοντολογίς, ο Μητσοτάκης προσπαθεί να επαναφέρει την πολιτική στο προσκήνιο, θέτει την ατζέντα, επινοεί την ορολογία για να περιγράψει τις κυβερνητικές κινήσεις των επόμενων μηνών («θεσμική ρήξη», αποκαλεί τις συνταγματικές προτάσεις του) και καλεί κυρίως το ΠΑΣΟΚ να ανταποκριθεί στον θεσμικό ρόλο της αξιωματικής αντιπολίτευσης και οιονεί ρεύματος εξουσίας. Λόγω της ευκολίας που έχει ο καταγγελτικός λόγος και της υπόρρητης διαμάχης για τη δεύτερη θέση ανάμεσα στον αριστερό ΣΥΡΙΖΑ (που είναι το ΠΑΣΟΚ) και στο συριζαϊκό «ΠΑΣΟΚ» για το οποίο εργάζεται ο Αλέξης Τσίπρας, το ΠΑΣΟΚ αποποιείται τον ρόλο του ρεύματος εξουσίας.
Η πολιτική Μητσοτάκη είναι η «φυγή προς τα μπρος». Και ασφαλώς περιέχει συγκρούσεις και μέτωπα. Αλλά και διλήμματα για το σημερινό ΠΑΣΟΚ, ιδίως γι’ αυτό. Το Αρθρο 16, π.χ., για την ανώτατη εκπαίδευση, για το μονοπώλιο των δημόσιων πανεπιστημίων, πολλά από τα οποία αδιαφορούν για την ανταγωνιστικότητα και τις διεθνείς αξιολογήσεις, δεν είναι ένα θέμα που ο Νίκος Ανδρουλάκης θα μπορούσε να αγνοήσει – ο Πρωθυπουργός τον προκατέλαβε, ζητώντας του να μην ψάχνει σοφίσματα για να υπεκφεύγει.
Ούτε την ανάγκη συνταγματικής ρύθμισης για προσιτή στέγη σε ευάλωτους – ένα αίτημα που ο ίδιος το είχε λύσει, παραπέμποντας σε ένα δήθεν πορτογαλικό παράδειγμα-πανάκεια. Ούτε για την αναθεώρηση του Αρθρου 90 για τον τρόπο εκλογής της ηγεσίας της Δικαιοσύνης μπορεί να αποφύγει ο Νίκος Ανδρουλάκης, αφού συνέχεια εκφράζεται αρνητικά για τη σύνθεση του Αρείου Πάγου. Και βέβαια, θα υποστεί σφυροκόπημα όταν η συζήτηση έρθει στις Ανεξάρτητες Αρχές και θα πρέπει να αποδείξει ότι τον ενδιαφέρει «η ποιότητα της δημοκρατίας»· και πώς άραγε τον ενδιαφέρουν οι Ανεξάρτητες Αρχές όταν ο ίδιος προτιμά, π.χ., έναν αποδομημένο Συνήγορο του Πολίτη, με έναν επικεφαλής που στην ουσία παρατείνει τη θητεία του, ενώ το ΠΑΣΟΚ κωλυσιεργεί και αρνείται διάδοχό του, έστω κι αν προέρχεται από την ιδεολογική μήτρα της παράταξής του.
Φυσικά, θα συζητηθεί και ο εκλογικός νόμος ή εκλογικό σύστημα μεικτό – ζήτημα για το οποίο δεν υπάρχουν εύκολες απαντήσεις, οπότε εκ των πραγμάτων θα μπουν στη συζήτηση οι ειδικοί επιστήμονες. Και φυσικά, το θέμα της μονιμότητας των δημοσίων υπαλλήλων, όπου τα κόμματα θα κληθούν να αποφασίσουν αν όντως θέλουν κράτος απαλλαγμένο από την κηδεμονία μιας επίλεκτης μεσαίας τάξης που συνιστά εκλογική πελατεία.
Η πρόταση του Πρωθυπουργού περιέχει πολυπλοκότητες, δυσνόητες ίσως στο πολιτικό προσκήνιο της ηθικολογίας και του ανεπεξέργαστου θυμού. Αλλά στην πολιτική δεν μπορείς να αποφεύγεις συνέχεια το νόημα.