Στενά του Ορμούζ: Η καταστροφή 270 δισ. δολαρίων στο Ιράν και η πατέντα του… Ξέρξη: Πώς θα εξαχθεί το πετρέλαιο

Το Ιράν αποτιμά το οικονομικό κόστος των καταστροφών που προκάλεσε ο πόλεμος, στο πλαίσιο των προσπαθειών του να εντάξει τις αποζημιώσεις στις διαπραγματεύσεις, σύμφωνα με το πρακτορείο ειδήσεων Tasnim, το οποίο συνδέεται με τους Φρουρούς της Επανάστασης (IRGC).

Η κυβερνητική εκπρόσωπος του Ιράν, Φατεμέχ Μοχατζερανί, δήλωσε σε ρωσικά μέσα ενημέρωσης ότι μια προκαταρκτική και αρκετά πρόχειρη εκτίμηση ανεβάζει το ποσό των ζημιών στα 270 δισ. δολάρια (189 δισ. λίρες), τονίζοντας πως το νούμερο αυτό ενδέχεται να αλλάξει.

Η ίδια πρόσθεσε ότι οι ιρανικές αρχές συνεχίζουν τις αξιολογήσεις, οι οποίες περιλαμβάνουν ζημιές σε κτίρια αλλά και απώλειες εσόδων από τη διακοπή λειτουργίας βιομηχανιών, σύμφωνα με το Tasnim.

Η εκπρόσωπος σημείωσε ότι το ζήτημα των αποζημιώσεων τέθηκε στις συνομιλίες με τις Ηνωμένες Πολιτείες το Σαββατοκύριακο, όπως μετέδωσε το κρατικό πρακτορείο IRNA.

Ενώ ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ , Τζέι Ντι Βανς, είχε δηλώσει νωρίτερα ότι υπήρξαν «ουσιαστικές συζητήσεις» στις διαπραγματεύσεις στο Πακιστάν, χωρίς ωστόσο να επιτευχθεί συμφωνία.

Αρχίζουν τα δύσκολα

Στο μεταξύ, τέθηκε σε ισχύ ο ναυτικός αποκλεισμός του Ιράν από τις ΗΠΑ, καθώς η κυβέρνηση του προέδρου Τραμπ επιχειρεί να πιέσει την Τεχεράνη να αποδεχθεί τους όρους της για τον τερματισμό του πολέμου, επιδιώκοντας να στραγγαλίσει την ιρανική οικονομία.

Ο αποκλεισμός ξεκίνησε τη Δευτέρα του Πάσχα και οι ιρανικές ένοπλες δυνάμεις τον χαρακτήρισαν «παράνομη πράξη» που «ισοδυναμεί με πειρατεία».

Αναλυτές εκτιμούν ότι, αν και το Ιράν έχει συνηθίσει στις αμερικανικές κυρώσεις και συνέχισε να λειτουργεί κατά τη διάρκεια του πολέμου, ένας αποκλεισμός τέτοιου είδους θα μπορούσε να προκαλέσει σοβαρό πλήγμα στην οικονομία του.

Επιπτώσεις στα έσοδα από το πετρέλαιο

Το Ιράν εξάγει κυρίως πετρέλαιο και φυσικό αέριο μέσω των λιμανιών του. Μετά την έναρξη του πολέμου ΗΠΑ-Ισραήλ εναντίον του Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου, η Τεχεράνη ανακοίνωσε ουσιαστικά το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, της μοναδικής διόδου από τον Περσικό Κόλπο, μέσω της οποίας διέρχεται το 20% της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου και φυσικού αερίου σε περιόδους ειρήνης.

Η σχεδόν πλήρης διακοπή της κυκλοφορίας στο κρίσιμο αυτό σημείο οδήγησε σε άνοδο των διεθνών τιμών ενέργειας. Έκτοτε, το Ιράν ελέγχει το στενό, επιτρέποντας τη διέλευση μόνο σε πλοία χωρών που έχουν συνάψει ειδικές συμφωνίες με την Τεχεράνη.

Το πετρέλαιο έρρεε

Ωστόσο, η ίδια η χώρα συνέχισε να εξάγει ενεργειακά προϊόντα μέσω των Στενών. Οι εξαγωγές αργού πετρελαίου μέσω του Στενού του Ορμούζ αντιστοιχούν περίπου στο 80% των συνολικών εξαγωγών του Ιράν.

Σύμφωνα με την εταιρεία εμπορικών πληροφοριών Kpler, τον Μάρτιο το Ιράν εξήγαγε 1,84 εκατ. βαρέλια ημερησίως, ενώ τον Απρίλιο 1,71 εκατ., έναντι μέσου όρου 1,68 εκατ. βαρελιών το 2025.

Τα οικονομικά του μαύρου χρυσού

Με άλλα λόγια, οι εξαγωγές αυξήθηκαν τον Μάρτιο και στις αρχές Απριλίου. Από 15 Μαρτίου έως 14 Απριλίου, το Ιράν εξήγαγε 55,22 εκατ. βαρέλια πετρελαίου. Η τιμή ανά βαρέλι δεν έπεσε κάτω από τα 90 δολάρια, ενώ συχνά ξεπέρασε τα 100 δολάρια.

Ακόμη και με συντηρητική εκτίμηση στα 90 δολάρια το βαρέλι, τα έσοδα του Ιράν από τις εξαγωγές πετρελαίου ξεπέρασαν τα 4,9 δισ. δολάρια τον τελευταίο μήνα, αυξημένα κατά 40% σε σχέση με πριν από τον πόλεμο.

Ωστόσο, με τον αμερικανικό αποκλεισμό στα ιρανικά λιμάνια και στο Στενό του Ορμούζ, η δυνατότητα της Τεχεράνης να εξάγει πετρέλαιο πλήττεται άμεσα και δραματικά, σύμφωνα με ειδικούς.

Πλήγμα και στο εμπόριο άλλων αγαθών

Πέρα από το πετρέλαιο, ο αποκλεισμός ενδέχεται να επηρεάσει και το εμπόριο άλλων προϊόντων. Το Ιράν εξάγει πετροχημικά, πλαστικά και αγροτικά προϊόντα – κυρίως προς την Κίνα και την Ινδία – ενώ εισάγει βιομηχανικό εξοπλισμό, ηλεκτρονικά και τρόφιμα από την Κίνα, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και την Τουρκία.

Σύμφωνα με δημοσίευμα της Tehran Times, τα στοιχεία της Τελωνειακής Διοίκησης του Ιράν δείχνουν ότι το μη πετρελαϊκό εμπόριο ανήλθε σε 94 δισ. δολάρια για την περίοδο Μαρτίου 2025 – Ιανουαρίου 2026, με τις εισαγωγές να υπερβαίνουν τις εξαγωγές.

Τεχεράνη

Αναλυτές επισημαίνουν ότι ο αποκλεισμός θα επιβαρύνει περαιτέρω την ήδη πιεσμένη ιρανική οικονομία, προκαλώντας ελλείψεις και μειώνοντας τα έσοδα.

Εναλλακτικές οδοί και ο ρόλος της Κίνας

Για τη μείωση της εξάρτησης από ταΣστενά του Ορμούζ και της Μαλάκκας, το Ιράν και η Κίνα έχουν αναπτύξει σιδηροδρομική γραμμή που συνδέει τις δύο χώρες μέσω Καζακστάν, Ουζμπεκιστάν και Τουρκμενιστάν.

Τι έκανε ο Ξέρξης στον Ελλήσποντο;

Το πρώτο εμπορικό τρένο από την Κίνα έφθασε στο Ιράν το 2016, ενώ σύμφωνα με το πρακτορείο Tasnim, το Μάιο εγκαινιάστηκε η απευθείας σιδηροδρομική σύνδεση μεταξύ των δύο χωρών.

Όπως αναφέρει η εταιρεία SpecialEurasia, το δίκτυο αυτό «μειώνει τους κινδύνους ναυτικού αποκλεισμού από δυτικές δυνάμεις», αν και η μεταφορά πετρελαίου μέσω σιδηροδρόμου παραμένει ιδιαίτερα δύσκολη.

Αναλυτές εκτιμούν ότι αν ο αποκλεισμός συνεχιστεί, θα επιδεινώσει την οικονομική κατάσταση του Ιράν, αν και παραμένει ασαφές πόσο θα διαρκέσει η κρίση στα Στενά.

Ο παράγοντας Κίνα

Όπως σημειώνουν ειδικοί, η πλειονότητα των ιρανικών τάνκερ κατευθύνεται προς την Κίνα, γεγονός που καθιστά απίθανη την πλήρη συμμόρφωση του Πεκίνου με τον αμερικανικό αποκλεισμό.

Η κατάσταση παραμένει εξαιρετικά ρευστή, με τις εξελίξεις να μπορούν να οδηγήσουν είτε σε αποκλιμάκωση και εκεχειρία είτε σε νέα κλιμάκωση συγκρούσεων και επιθέσεων.