Iranska valuta pala na rekordno nizak nivo dok rat i američka blokada potresaju ekonomiju

Iranska valuta pala je na rekordno nizak nivo u odnosu na američki dolar, dok dvomjesečni sukob potresa ekonomiju zemlje već pogođenu sankcijama.

Zračni udari Sjedinjenih Država i Izraela, pokrenuti protiv Irana 28. februara, zajedno s američkom pomorskom blokadom iranskih luka i brodova, poremetili su ključni izvoz nafte Teherana, usporili domaću proizvodnju i dodatno podstakli inflaciju.

Iranska nacionalna valuta, rijal, pala je 29. aprila na novi minimum od 1,81 milion za jedan američki dolar, prije nego što se narednog dana djelimično oporavila. Prema navodima iranskih medija, vrijednost rijala u posljednjih nekoliko dana pala je za gotovo 15 posto.

Iran i Sjedinjene Države postigli su dogovor o prekidu vatre 8. aprila, iako je Washington potom dodatno pojačao ekonomski pritisak uvođenjem blokade 13. aprila, potezom koji je Iranu dodatno otežao pristup devizama kroz izvoz.

Prema podacima Centralne banke Irana, godišnja inflacija, koja je prije početka rata iznosila više od 40 posto, porasla je na 50 posto zaključno s 4. aprilom.

Građani Irana navode da su cijene osnovnih namirnica poput riže, jaja i piletine značajno porasle od početka sukoba.

Rastuća inflacija bila je okidač za proteste širom zemlje koji su izbili u januaru i predstavljali jednu od najvećih prijetnji vjerskim vlastima u Iranu od Islamske revolucije 1979. godine. Vlasti su na demonstracije odgovorile neviđenom silom, pri čemu su, prema navodima organizacija za ljudska prava, hiljade ljudi poginule.

Iran je, s druge strane, nastojao da nanese ozbiljnu ekonomsku štetu Sjedinjenim Državama i njihovim saveznicima. Kao odgovor na američko-izraelske zračne udare, Teheran je praktično zatvorio Hormuški moreuz, ključnu saobraćajnicu za globalne isporuke nafte i gasa, za međunarodni pomorski saobraćaj.

Taj potez uzdrmao je međunarodna energetska tržišta i poremetio globalnu ekonomiju.

Dana 29. aprila, cijena nafte Brent porasla je za skoro sedam posto, na više od 126 dolara po barelu, što je najviši nivo od početka potpune ruske invazije na Ukrajinu 2022. godine.