Оля әбинең капкасы беркайчан да бикле тормый
фото smsgts.ru сайтыннан
Оля әбинең капкасы беркайчан да бикле тормый. Хәер, нәрсәсен бикләсен: почмакларын зәңгәр калдырып, сап-сары итеп буялган бу өй шундый ук коймалы бакчасы, ишеге һәрчак ачык болдыры белән үк хуҗасаның көләч йөзле, ачык күңелле икәнлеген әйтеп тора. Оля әби һәр килгән кешегә шат. Ул, инде 87 яшендә булса да, җитез хәрәкәтле, җор телле, зирәк сүзле карчык. Күршеләре белән аралашып яши, татары яратып Оля апа, ди, руслар үзләренчә "тетя Оля" дип өзелеп торалар.
…Шулаен шулай да, әмма мине, максатымны белгәч, Оля әби тиз генә кабул итмәде әле менә. "Гомеремдә дә беркемнән бернәрсә сорамадым, башкалар кебек яшәдем, минем турыда нәрсә язасың?" дип котыла килде ул "бер сөйләшик әле" дигән үтенечемә. Ләкин бу акыллы, җыйнак, шул яшькә җитеп тә берүзе йорт алып баручы, зур бакча тотучы әбекәй турында райондашларга бик тә сөйлисем килгән иде. Хәйләгә барырга туры килде – ярдәмгә Оля әбинең күршесе Фәридәне чакырдым.
–Ах син, алдадың мине! Бүтән ышанмыйм да үзеңә!–дип күрше хатынын шелтәләсә дә, өчәүләп булгач, әбекәйнең тормыш пәрдәсен аз гына күтәрә алдык.
Чуаш Борнаенда 1927 елда туып, алты балалы гаиләдә үсә, башкалар күргәнне күреп, илгә килгән сугыш кайгысының бер өлешен үз җилкәсенә алып яшьлегенең узганын сизми дә кала. Колхоздагы авыр хезмәт, 17 яшьтән Тумбада урман кисү, ачлык-ялангачлык… Кечкенә генә буйлы, бөтерчектәй җитез, сөйкемле кызга авылдашы Александр гашыйк була, гомер юлдашы итеп сайлый.
Ул үзе гел җаваплы урыннарда эшли, Кузнечиха, Иске Тахтала һәм башка авылларда төрле вазыйфалар башкара. Ә хатыны инәгә сапкан җептәй иреннән калмый, билгеле.
–Менә бу йорт без яшәгәннәрнең унберенчесе! Уйлап кара инде, төпләнеп җитмисең, тагын кубарыл, тагын күчен. Ни хуҗалык җыярга, ни бакча тотарга юк,–ди әбекәй.
Базарлы Матакка килгәч тә өч йорт алыштыралар алар. Гаиләдә уллары Валерий, кызлары Надя туа, иренең сеңелесе баладан җайлана алмагач, өч айлык Раяны да үзләренә алып үстерәләр.
–Кая яшәсәк тә, тик тормадым инде, эшләдем. Балаларны арбага утыртам да, эшкә китәбез. Кузнечихада май заводында, Матакта хәзерләүләр конторасында эшләдем, –ди ул, әллә ни тирәнгә китми генә.
Тормыш иптәше Александр Федорович авариягә юлыгып, бик нык гарипләнгәч, ун ел урында ята. Оля әби аны соңгы көненә чаклы карый, ничек тә аякка бастырырга өметләнә. Әмма булмый шул – гомер юлдашы хатыны кулында җан бирә.
Оля апаның уңганлыгына таң калырлык. Урамнан ук аның өй каршысы чиста итеп җыештырылган. Шактый зур мәйданлы бакчасында ник бер чүп үләне булсын! Уңышы җыеп алынган түтәлләрне дә, кура җиләге араларын да казып куйган, сарымсакны да утырткан инде ул! Сукмаклары ялт иткән, такта баскычлар кырып юылган.
–Бу идәннәрне ничек шулай чиста тотасың? Юулары да ансат түгелдер…–дим, сокланып.
–Хәзерге идәнне юуның нәрсәсе бар инде? Вәт менә элек нарат такталарны кырып-кырып юа идек. Өйдә су агып тора, газ җылыта, яп-якты. Тормыш бигрәк ансат бит, сөенә-сөенә эшләргә генә, – ди әбекәй.
Ул гомумән зарлана белми. Үзе генә яшәсә дә, күңеле күтәренке. Чөнки балалары, бигрәк тә Надясы еш кайтып, әниләрен кайгыртып торалар.
–Үзең генә кунарга курыкмыйсыңмы соң?–дигән соравыма үзенчә шаяртып:
–Мин кемгә кирәк соң? Көзге каргалар алып китсә генә инде,–дип җавап бирде ул. Аннары күршеләрен мактарга, аларның аз гына ярдәме, хәл белергә кергәннәре өчен дә рәхмәтне кат-кат әйтте. Ә Фәридә:
–Оля апабыз безгә үзе дә бик кирәк бит. Аңардан кайчан нәрсә чәчәргә, нинди яшелчәне ничек үстерергә дип киңәш сорыйбыз. Ул безгә үзе җыеп әзерләгән орлыклар бирә. Кайчак оялып та куям әле – аңарда бар, ул ясаган, кайгырткан, ә без яшьләр, өлгермәгәнбез, имеш, – дип үз сүзен кыстырып куйды.
Оля әбидәге яшәү көченә, тормышка оптимистларча карый белүенә, кешеләрне чынлап торып яратуына исең китәр. Ул безнең белән тәмле итеп, йомшак итеп татарча сөйләште, кайбер авазларны нечкәртеп әйтүе генә аның чуаш икәнлеген күрсәтә. Үткәннәрне искә төшергәндә камил рус теленә күчкәләде. Ул әле дә газета укый.
–Күзләрем элеккеге түгел инде, гәзитегезне тотып, кояшлы урынга утырсам гына яхшы күрәм,–ди ул, тәрәзә төбендәге район газетасына ишарәләп.
Менә шундый искиткеч кеше ул – Ольга Васильевна Яковлева. Иртән без эшкә кузгалганда аның болдыр ишеге инде ачык була. Димәк, әбекәй көнен күптән башлаган. Ә кичен әле бик озак, караңгы төшкәнче бакчасында ул. Сәламәт булып, озак яшә әле, Оля апа!