Жол реттеушінің әр жүргізуші білуге тиіс үш негізгі белгісі қандай?
Көптеген жүргізуші үшін реттеуші - жол қозғалысының ең күрделі қатысушыларының бірі деуге болады. Солай болса да, оның ишараларын қолдың небәрі үш негізгі қалпы бойынша жаттап алу қиын емес. Ең бастысы - реттеушіге қатысты қай тарапта тұрғаныңызды дұрыс анықтап үйрену.
Tengri Auto реттеуші ишаралары нені білдіретінін, қай кезде қозғалысты жалғастыруға болатынын, ал қай кезде тоқтау керектігін түсіндіреді.
Неге реттеуші бағдаршамнан маңыздырақ?
Ең алдымен басты ережені есте сақтаған жөн: егер қиылыста реттеуші жұмыс істеп тұрса, жүргізушілер оның белгілерін, тіпті олар бағдаршамға, жол белгілеріне немесе таңбаларына қайшы келсе де, орындауы тиіс.
Мәселен, егер бағдаршам жасыл түсті көрсетіп тұрғанымен, реттеуші қозғалысқа тыйым салса, қиылысқа шығуға болмайды. Керісінше: егер бағдаршам өшіп тұрса немесе қызыл түс жанса да, реттеушінің ишарасы қозғалысқа рұқсат берсе, дәл соның нұсқауларын басшылыққа алу қажет.
Реттеушінің үш негізгі ишарасы
Қазақстанда реттеушінің үш негізгі сигналы қарастырылған. Олардың мағынасы Жол жүрісі қағидаларының 5-тарауының 33-тармағында бекітілген.
Қолы екі жаққа созылған немесе төмен түсірілген
Жүргізушінің қай жақта екенін есте сақтасаңыз, бұл ең қарапайым белгілердің бірі.
Сіз реттеушіге бүйір жағынан келдіңіз, яғни оның сол немесе оң жақ қырын көріп тұрсыз: рельссіз көлік құралдарына тіке немесе оңға қарай жүруге рұқсат етіледі. Жаяу жүргіншілерге жолдың жүру бөлігінен өтуге рұқсат етіледі. Сіз реттеушінің кеуде тұсына немесе арқасына қарап тұрсыз: көліктерге де, жаяу жүргіншілерге де қозғалысқа тыйым салынады.
Қарапайым тілмен айтқанда, егер реттеуші сізге бүйірімен қарап, қолдарын созып немесе түсіріп тұрса, түзу немесе оңға жүруге болады. Егер ол сізге бетімен немесе арқасымен бұрылса, тоқтау керек.
Оң қол алға созылған
Бұл белгі сәл күрделірек: мұнда рұқсат етілген бағыт реттеушіге қай жағынан жақындағаныңызға байланысты болады.
Сіз оның сол жақ қапталындасыз: рельссіз көлік құралдарына барлық бағытта қозғалуға рұқсат етіледі.
Сіз кеуде тұсынан келдіңіз: көліктерге тек оңға қарай жүруге рұқсат етілген.
Сіз оң жақ бүйір немесе арқа тұсындасыз: барлық көлік құралының қозғалысына тыйым салынады.
Жаяу жүргіншілер үшін де бөлек ереже бар: реттеуші осылай тұрғанда, оларға оның сыртынан жолды кесіп өтуге рұқсат етіледі.
Шатасып кетпеу үшін реттеушіні көлік ағынын бағыттайтын адам ретінде елестетіп көріңіз: бұл қалыпта оның оң қолы қиылыстың белгілі бір тұсынан қозғалуға болатын бағытты нұсқап тұрғандай болады.
Қол жоғары көтерілген
Мұнда бәрі оңайырақ: барлық бағытта барлық көлік құралы мен жаяу жүргіншілердің қозғалысына тыйым салынады.
Бұл ишара қиылысты босату және қозғалыс кезегінің өзгеруіне дайындалу қажеттігін білдіреді. Қай жақтан келгеніңіз немесе қай бағытта жүрмек болғаныңыз маңызды емес: қозғалысты бастауға болмайды.
Дегенмен, маңызды ерекшелік бар. Егер жүргізуші тоқтау орнына жақындап қалса және қол көтерілген сәтте шұғыл тежеусіз тоқтай алмаса, ол қозғалысты жалғастыруға құқылы. Бұл ҚР Жол жүрісі қағидаларының 5-тарауындағы 37-тармақта көзделген.
Осы сәтте жолдың жүру бөлігінде жүрген жаяу жүргіншілер оны босатуы тиіс. Егер бұны істеу мүмкін болмаса, олар қарама-қарсы бағыттағы көлік ағындарын бөлетін сызықтың бойында тоқтауы қажет.
Сигналдардан қалай жаңылмауға болады? Қолға емес, тұлғаға қараймыз
Ең көп тараған қателіктердің бірі - тек реттеушінің қолдарына ғана қарау. Бірақ Жол жүрісі қағидалары бойынша қолдың қалпы ғана емес, оның жүргізушіге денесінің қай жағымен бұрылып тұрғаны да маңызды.
Былай есте сақтауға болады:
реттеушінің қолдары төмен түсірілген немесе жан-жаққа созылып, сізге бүйірімен қарап тұрса - тіке және оңға жүруге болады;
кеудесін көріп тұрсаңыз және оң қолы алға созылған болса - тек оңға жүруге болады;
арқасын немесе тыйым салынған жағын көрсеңіз - тоқтаңыз;
қол жоғары көтерілген – барлық бағыт үшін тоқтау.
Таяқша сигналдың мағынасын өзгертпейді: ол тек реттеушіге өз ишарасын анағұрлым байқалатындай етуге көмектеседі.
Ысқырық нені білдіреді?
Ысқырық белгісінің өзі кімге жүруге болатынын, ал кімге тоқтау керектігін көрсетпейді. ҚР Жол жүрісі қағидаларының 5-тарауындағы 35-тармаққа сәйкес, ол қозғалысқа қатысушылардың назарын аудару үшін қосымша сигнал ретінде пайдаланылады.
Яғни, рұқсат етілген бағытты тек дыбыс арқылы анықтауға тырыспай, ең алдымен реттеушінің дене тұрысы мен ишараларына назар аудару қажет.
Сонымен қатар нақты бір автокөлікті тоқтату үшін бөлек белгі бар: реттеуші қолмен немесе таяқшамен сол көлікке нұсқап, бір мезгілде ысқырықпен белгі бере алады. Егер бұл талап дер кезінде әрі түсінікті берілсе, жүргізуші оны орындауға міндетті.
Егер реттеуші түсініксіз қимыл көрсетсе, не істеу керек?
Жол жүру ережесінде реттеушінің, егер жүргізушілер мен жаяу жүргіншілерге түсінікті болса, қолмен басқа да белгілерді беру мүмкіндігі қарастырылған. Сондықтан оның әрбір қимылы міндетті түрде үш негізгі қалыптың бірі болуы шарт емес.
Егер полиция қызметкері сіздің көлігіңізге нақты бағыттап, тоқтауды талап етсе, оның ниетін болжаудың немесе өз тәуекеліңізбен қозғалысты жалғастырудың қажеті жоқ. Жылдамдықты азайтып, оның нұсқауларын мұқият бақылаңыз.
Сондай-ақ мынаны есте сақтаңыз: тыйым салу белгісі кезінде тоқтау сызығының алдында тоқтау керек. Егер ол жоқ болса, қиылыста жаяу жүргіншілерге кедергі келтірмей, қиып өтетін жүру бөлігінің алдында тоқтаған жөн.
Тыйым салынған ишаратқа өткені үшін қандай айыппұл қарастырылған?
Реттеушінің белгісін елемеу тек қауіпті емес, сонымен қатар қымбатқа түседі. ҚР ӘҚБтК-нің 599-бабына сәйкес, бағдаршамның тыйым салу сигналына немесе реттеушінің тыйым салу ишаратына қарамастан өткені үшін 10 АЕК (43 250 теңге) мөлшерінде айыппұл салынады.
Әкімшілік жаза қолданылғаннан кейін бір жыл ішінде қайталап бұзғаны үшін 15 АЕК (64 875 теңге) мөлшерінде айыппұл қарастырылған.
Сондықтан, қиылыста үйреншікті бағдаршам болмаса да, реттеушінің үш негізгі қалыбын есте сақтау маңызды. Сайып келгенде, бұл белгілер жол қозғалысының барлық қатысушысы үшін қауіпсіз болуын қамтамасыз ету үшін қажет.
Тағы оқыңыз: Жақын, алыс немесе тұманға қарсы: айыппұл арқаламау үшін көліктің қай шамын жағу керек?