Μεγαλύτερη προστασία για τους οφειλέτες και αυστηρότεροι κανόνες για τους servicers – Τι ισχύει για τους εκτελεστούς τίτλους
«Η κριτική ότι η νέα νομοθετική παρέμβαση καταργεί τη δικαστική προστασία των οφειλετών είναι αβάσιμη και δημιουργεί μια παραπλανητική εικόνα για το πραγματικό περιεχόμενο της ρύθμισης», τονίζουν πηγές του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, προσθέτοντας ότι «αποσιωπά τις εγγυήσεις τις οποίες προβλέπει ο νόμος, τις πρόσθετες δυνατότητες προστασίας της κύριας κατοικίας και, κυρίως, το γεγονός ότι η ρύθμιση αφορά συμφωνίες στις οποίες συναινούν τα ίδια τα μέρη».
Οι ίδιες πηγές τονίζουν ότι «η πραγματικότητα είναι συγκεκριμένη. Ο οφειλέτης αποκτά περισσότερα δικαιώματα ενημέρωσης, περισσότερες ευκαιρίες ρύθμισης και ισχυρότερες δυνατότητες προστασίας. Οι servicers αναλαμβάνουν περισσότερες υποχρεώσεις διαφάνειας και λογοδοσίας».
Συγκεκριμένα, όπως αναφέρουν παράγοντες του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών:
1. Κανένας servicer δεν αποκτά το δικαίωμα να δημιουργεί μονομερώς εκτελεστούς τίτλους
Η διάταξη αφορά αποκλειστικά τη σύμβαση ρύθμισης οφειλής, δηλαδή μια συμφωνία μεταξύ πιστωτή και οφειλέτη.
Δεν μετατρέπει αυτομάτως την αρχική δανειακή σύμβαση σε εκτελεστό τίτλο. Δεν δίνει στους servicers γενική εξουσία αναγκαστικής εκτέλεσης χωρίς προηγούμενη συμφωνία ρύθμισης.
Η συναίνεση του οφειλέτη αποτελεί την αφετηρία της διαδικασίας. Η νέα πρόβλεψη αποσκοπεί στην αποφυγή μιας πρόσθετης διαδικασίας απόκτησης εκτελεστού τίτλου, όταν τα μέρη έχουν ήδη συμφωνήσει στη ρύθμιση της οφειλής.
2. Η πρόσβαση στη Δικαιοσύνη παραμένει κατοχυρωμένη
Ο ισχυρισμός ότι καταργείται η δικαστική προστασία συγχέει δύο διαφορετικά ζητήματα: την απόκτηση εκτελεστού τίτλου και τη δυνατότητα δικαστικού ελέγχου της εκτέλεσης.
Ο Κώδικας Πολιτικής Δικονομίας προβλέπει στο άρθρο 933 τη δυνατότητα άσκησης ανακοπής κατά της εκτέλεσης, με την οποία ο οφειλέτης μπορεί να προβάλει αντιρρήσεις τόσο ως προς την εγκυρότητα του εκτελεστού τίτλου όσο και ως προς τη διαδικασία εκτέλεσης και την ίδια την απαίτηση.
Επομένως, είναι ανακριβές να υποστηρίζεται ότι ο οφειλέτης στερείται του δικαιώματος δικαστικής προστασίας. Η δικαστική προστασία δεν ταυτίζεται αποκλειστικά με την προηγούμενη έκδοση διαταγής πληρωμής.
Ούτε απαλλάσσεται ο πιστωτής από την υποχρέωση να τεκμηριώνει την απαίτησή του και την τήρηση των συμφωνημένων όρων.
3. Για πρώτη φορά ενισχύεται ουσιαστικά η δυνατότητα ελέγχου της οφειλής
Ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι δανειολήπτες είναι η δυσκολία πρόσβασης στα στοιχεία της οφειλής τους.
Με τις νέες ρυθμίσεις, ο οφειλέτης αποκτά δικαίωμα δωρεάν πρόσβασης στα έγγραφα που συνδέονται με την οφειλή, στο ιστορικό των καταβολών του και στις επιμέρους χρεώσεις.
Έτσι μπορεί να γνωρίζει τι πραγματικά οφείλει, πώς έχει διαμορφωθεί το υπόλοιπό του και ποιες καταβολές έχουν ληφθεί υπόψη.
«Δεν μπορεί να υπάρχει δίκαιη ρύθμιση χωρίς πλήρη γνώση της οφειλής. Και αυτή ακριβώς τη διαφάνεια ενισχύει το νομοσχέδιο», τονίζουν οι ίδιες πηγές.
4. Περισσότερες ευκαιρίες ρύθμισης, ακόμη και για όσους έχουν αποτύχει στο παρελθόν
Η νομοθετική παρέμβαση διευρύνει τις δυνατότητες του οφειλέτη να αναζητήσει βιώσιμη λύση.
Μέσω του εξωδικαστικού μηχανισμού μπορεί να επιδιώξει συνολική ρύθμιση των υποχρεώσεών του. Εφόσον δεν επιτευχθεί συμφωνία, προβλέπεται η δυνατότητα προσφυγής στη νέα διαδικασία διμερούς ρύθμισης.
Ακόμη σημαντικότερο είναι ότι, βάσει της μεταβατικής διάταξης, δίνεται νέα ευκαιρία και σε οφειλέτες που έχουν ήδη εξαντλήσει προηγούμενες προσπάθειες ρύθμισης.
Η Πολιτεία δημιουργεί, επομένως, περισσότερες διαδρομές για την επίτευξη συμφωνίας και την αποφυγή της αναγκαστικής εκτέλεσης, όπως αναφέρουν παράγοντες του υπουργείου.
5. Πρόσθετη προστασία της κύριας κατοικίας
Ιδιαίτερη σημασία έχει η δυνατότητα προστασίας της κύριας κατοικίας, μέσω ρύθμισης που συνδέει το καταβλητέο ποσό με την αξία της, υπό τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις και με ρευστοποίηση τυχόν δευτερευόντων ακινήτων.
Για τους ευάλωτους οφειλέτες που αδυνατούν να καταβάλουν ακόμη και αυτό το ποσό, προβλέπεται η ειδική διαδρομή του Φορέα Απόκτησης και Επαναμίσθωσης Ακινήτων.
Μέχρι την πλήρη λειτουργία του Φορέα, το ενδιάμεσο πρόγραμμα παρέχει στους δικαιούχους αναστολή των διαδικασιών αναγκαστικής εκτέλεσης και κρατική επιδότηση, σύμφωνα με τις προϋποθέσεις του.
Η προστασία της κατοικίας αποκτά περισσότερα εργαλεία, προσαρμοσμένα στις πραγματικές οικονομικές δυνατότητες των οφειλετών.
6. Η καθυστέρηση έχει κόστος και για τον ίδιο τον οφειλέτη
Η άποψη ότι κάθε πρόσθετο διαδικαστικό στάδιο συνιστά αυτομάτως μεγαλύτερη προστασία παραγνωρίζει μια κρίσιμη πραγματικότητα: οι παρατεταμένες διαδικασίες μπορούν να επιβαρύνουν την οφειλή με πρόσθετους τόκους και έξοδα.
Όταν υπάρχει ήδη συμφωνία ρύθμισης, η επανάληψη διαδικασιών χωρίς ουσιαστική προστιθέμενη προστασία μπορεί να λειτουργήσει τελικά εις βάρος και του ίδιου του δανειολήπτη.
Η ασφάλεια δικαίου και η αποτελεσματικότητα μπορούν και πρέπει να συνυπάρχουν, τονίζουν οι ίδιες πηγές. Η επιτάχυνση οφείλει να συνοδεύεται από ουσιαστικές εγγυήσεις, πλήρη διαφάνεια και δυνατότητα δικαστικού ελέγχου.
Το πραγματικό διακύβευμα
Σύμφωνα με όσα αναφέρουν παράγοντες του οικονομικού επιτελείου, «η δημόσια συζήτηση οφείλει να γίνεται με βάση όσα πράγματι προβλέπει το νομοσχέδιο και όχι με την καλλιέργεια φόβου στους δανειολήπτες.
Η κυβέρνηση προωθεί ένα πλαίσιο που συνδυάζει περισσότερες δυνατότητες ρύθμισης, αυστηρότερες υποχρεώσεις για τους διαχειριστές απαιτήσεων, προστασία της κύριας κατοικίας και αποτελεσματικότερες διαδικασίες.
Η προστασία του οφειλέτη μετριέται από τα πραγματικά δικαιώματα που διαθέτει, τις λύσεις στις οποίες έχει πρόσβαση και τις εγγυήσεις που μπορεί να ενεργοποιήσει.
Αυτός είναι ο στόχος της παρέμβασης. Να μπορεί ο πολίτης να γνωρίζει τι οφείλει, να διεκδικεί μια βιώσιμη ρύθμιση, να προστατεύει την κατοικία του και να ασκεί τα νόμιμα δικαιώματά του».