Σύνοδος Κορυφής στις Βρυξέλλες: Τελεσίγραφο Μακρόν για τον προϋπολογισμό, ενεργειακό ρήγμα στους «27» – Τι ζητά η Αθήνα
Σε ένα σύνθετο παζάρι με έντονες πολιτικές και οικονομικές προεκτάσεις εξελίσσεται η Σύνοδος Κορυφής της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις Βρυξέλλες, με τους «27» να αναζητούν συμβιβασμό για τον επταετή προϋπολογισμό 2028-2034, ενώ παράλληλα καλούνται να αντιμετωπίσουν την άνοδο του ενεργειακού κόστους.
Η προειδοποίηση του Εμανουέλ Μακρόν ότι η συμφωνία πρέπει να κλείσει έως το τέλος του 2026 προσθέτει πίεση στις διαπραγματεύσεις, την ώρα που η Αθήνα ζητά μεγαλύτερα περιθώρια δημοσιονομικής ευελιξίας για τη στήριξη νοικοκυριών και επιχειρήσεων.
Σύμφωνα με τέσσερις Ευρωπαίους διπλωμάτες που επικαλείται το Politico, ο Γάλλος πρόεδρος ανέφερε, σε κλειστή συζήτηση το βράδυ της Πέμπτης, ότι από τον Ιανουάριο δεν θα υπάρχει πολιτικό περιθώριο για την ολοκλήρωση της συμφωνίας, καθώς η Γαλλία θα εισέρχεται στην τροχιά των προεδρικών εκλογών του Απριλίου 2027. Η παρέμβασή του ενισχύει την προσπάθεια του προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, να επιτευχθεί πολιτικός συμβιβασμός στη Σύνοδο του Δεκεμβρίου.
Ωστόσο, αρκετές κυβερνήσεις εμφανίζονται επιφυλακτικές απέναντι σε ένα τόσο ασφυκτικό χρονοδιάγραμμα, εκτιμώντας ότι η πίεση για άμεση συμφωνία μπορεί να περιορίσει τη διαπραγματευτική τους ισχύ. Η Ιταλίδα πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι έχει διαμηνύσει ότι η χώρα της δεν πρόκειται να αποδεχθεί συμφωνία που δεν εξυπηρετεί τα συμφέροντά της μόνο και μόνο για να τηρηθεί μια προθεσμία.
Το χάσμα για τα 1,622 τρισ. ευρώ
Στο επίκεντρο βρίσκεται το νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο, που θα καθορίσει τις ευρωπαϊκές δαπάνες για την περίοδο 2028-2034. Η συμβιβαστική πρόταση της ιρλανδικής προεδρίας προβλέπει προϋπολογισμό 1,622 τρισ. ευρώ, μειωμένο κατά περίπου 141 δισ. ευρώ σε σχέση με την αρχική πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η οποία προσεγγίζει τα 2 τρισ. ευρώ.
Οι διαφωνίες αφορούν τόσο το συνολικό ύψος των δαπανών όσο και την κατανομή τους. Γερμανία, Σουηδία και Ολλανδία ζητούν αυστηρότερο έλεγχο των ευρωπαϊκών δαπανών, ενώ άλλες χώρες επιμένουν ότι οι περικοπές δεν πρέπει να υπονομεύσουν την αγροτική πολιτική και τα κονδύλια συνοχής, που στηρίζουν τις λιγότερο ανεπτυγμένες περιφέρειες.
Η Ελλάδα συγκαταλέγεται στις 16 χώρες της ομάδας «Φίλοι της Συνοχής». Ο Κυριάκος Μητσοτάκης έχει ήδη εκφράσει τη δυσαρέσκεια της Αθήνας για την πρόταση της ιρλανδικής προεδρίας, επισημαίνοντας την απόσταση ανάμεσα στους φιλόδοξους στόχους της ΕΕ και στους διαθέσιμους πόρους. Η ελληνική θέση είναι ότι δεν μπορούν να γίνουν αποδεκτές νέες περικοπές στην πολιτική συνοχής και στην Κοινή Αγροτική Πολιτική.
Η ενεργειακή κρίση και το αίτημα της Αθήνας
Παράλληλα, η αύξηση του ενεργειακού κόστους επαναφέρει στο προσκήνιο τη διαφωνία για το πόσο ευέλικτοι πρέπει να είναι οι ευρωπαϊκοί δημοσιονομικοί κανόνες. Ο πρωθυπουργός ζητά να εξεταστούν πρόσθετα περιθώρια για προσωρινά μέτρα στήριξης νοικοκυριών και επιχειρήσεων, υποστηρίζοντας ότι η Ευρώπη χρειάζεται συντονισμένη απάντηση στις πιέσεις που προκαλεί η ακρίβεια.
Η Αθήνα επιδιώκει να αξιοποιήσει τον διαθέσιμο δημοσιονομικό χώρο για στοχευμένες παρεμβάσεις, χωρίς να διακυβεύεται η δημοσιονομική σταθερότητα. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ωστόσο, έχει αντιμετωπίσει με επιφυλάξεις τα ευρύτερα αιτήματα Ελλάδας και Ιταλίας για χαλάρωση των κανόνων, υποστηρίζοντας ότι οι υφιστάμενες προβλέψεις ήδη λαμβάνουν υπόψη τις ενεργειακές πιέσεις.
Στο ενεργειακό σκέλος, οι «27» διαφωνούν επίσης για το ευρωπαϊκό σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών. Ορισμένες κυβερνήσεις ζητούν αλλαγές προκειμένου να περιοριστεί το κόστος για τη βιομηχανία και τους καταναλωτές, ενώ άλλες προειδοποιούν ότι η αποδυνάμωσή του θα μπορούσε να υπονομεύσει την ενεργειακή μετάβαση και τις επενδύσεις σε καθαρές μορφές ενέργειας.
Στην ατζέντα βρίσκεται ακόμη η συνέχιση της στήριξης προς την Ουκρανία, καθώς και η ενίσχυση της ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας σε ένα περιβάλλον αυξημένων γεωπολιτικών και οικονομικών πιέσεων.
Το επόμενο διάστημα αναμένεται κρίσιμο για τη διαμόρφωση συμβιβασμού. Η επιδίωξη συμφωνίας έως τον Δεκέμβριο δεν αφορά μόνο την πολιτική διαχείριση των σημερινών διαφορών, αλλά και την έγκαιρη προετοιμασία του προϋπολογισμού, ώστε τα ευρωπαϊκά προγράμματα να μπορούν να εφαρμοστούν από τον Ιανουάριο του 2028. Το ερώτημα είναι εάν οι κυβερνήσεις θα καταφέρουν να γεφυρώσουν τις διαφορές τους ή αν οι εθνικές πολιτικές πιέσεις θα μεταφέρουν τη σύγκρουση στο 2027.