Η AfD, η νέα γενιά και η «κουλτούρα μνήμης»
«Πλήθος μελετών καταδεικνύει την ύπαρξη μιας σημαντικής γενεαλογικής μεταβολής στον τρόπο με τον οποίο οι νεότερες γενιές στη Γερμανία προσεγγίζουν την έννοια της Erinnerungskultur, της «κουλτούρας μνήμης». Οι νεότεροι ψηφοφόροι δεν αντιμετωπίζουν πλέον το ναζιστικό παρελθόν της χώρας, ως προσωπική ενοχή.
Η AfD έχει επιχειρήσει να αξιοποιήσει αυτή τη μεταβολή στις αντιλήψεις γύρω από την κουλτούρα ιστορικής μνήμης. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί ο Μπιορν Χέκε, ηγετικό στέλεχος του κόμματος, ο οποίος χαρακτήρισε το Μνημείο των Δολοφονημένων Εβραίων της Ευρώπης στο Βερολίνο, ως «μνημείο ντροπής», και υποστήριξε ότι η Γερμανία χρειάζεται μια «στροφή 180 μοιρών» στον τρόπο με τον οποίο διαχειρίζεται το ιστορικό της παρελθόν.
Η εμφάνιση και η μαζική εξάπλωση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης έχουν μετασχηματίσει ριζικά τον τρόπο με τον οποίο πραγματοποιείται η πολιτική επικοινωνία. Κόμματα της Ακροδεξιάς, όπως η AfD, προσαρμόστηκαν σε αυτή τη νέα πραγματικότητα, ταχύτερα από αρκετά καθιερωμένα πολιτικά κόμματα, αποκτώντας έτσι ένα σημαντικό πλεονέκτημα στον ψηφιακό χώρο.
Η AfD έχει αποδειχθεί ιδιαίτερα αποτελεσματική στην αξιοποίηση χαρακτηριστικών που ευνοούν τη διάδοση περιεχομένου στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Μεταξύ αυτών συγκαταλέγονται η επίκληση αρνητικών συναισθημάτων, η δημιουργία συλλογικής ταυτότητας και η παραγωγή έντονα πολωτικού περιεχομένου. Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης επιτρέπουν στα πολιτικά κόμματα να επικοινωνούν απευθείας με τους νέους, παρακάμπτοντας σε μεγάλο βαθμό τους παραδοσιακούς διαμεσολαβητικούς μηχανισμούς των μέσων ενημέρωσης. Με τον τρόπο αυτό, τα κόμματα μπορούν να απευθυνθούν στους νέους, στον χώρο όπου αυτοί περνούν σημαντικό μέρος του χρόνου τους: το Διαδίκτυο.
Εφόσον ένα πολιτικό κόμμα καταφέρει να χρησιμοποιήσει, τόσο τη γλώσσα που είναι οικεία στους νέους όσο και τις λογικές λειτουργίας των αλγορίθμων, αποκτά ένα ιδιαίτερα ισχυρό εργαλείο πολιτικής επικοινωνίας. Η AfD αξιοποίησε αυτή τη δυνατότητα σχετικά νωρίς, ενώ τα παραδοσιακά κόμματα προσπαθούν πλέον να καλύψουν την απόσταση και να ενσωματώσουν τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης στις επικοινωνιακές τους στρατηγικές.
Οι αλγόριθμοι των πλατφορμών κοινωνικής δικτύωσης, και ιδιαίτερα του YouTube, μπορούν να ενισχύσουν την έκθεση των χρηστών σε ολοένα πιο ακραίο περιεχόμενο. Το φαινόμενο αυτό έχει συμβάλει στη διαμόρφωση αυτού που συχνά περιγράφεται ως «right-wing pipeline», δηλαδή μιας σταδιακής πορείας κατά την οποία ο χρήστης μετακινείται από φαινομενικά μη πολιτικό περιεχόμενο προς ολοένα πιο ριζοσπαστικές πολιτικές θέσεις.
Παρά ταύτα, εξακολουθεί να υφίσταται μεταξύ αρκετών πολιτικών του κεντρώου χώρου η αντίληψη, ότι τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης αποτελούν μια δευτερεύουσα πτυχή της πολιτικής επικοινωνίας, ακόμη και με το να ανατίθενται σε έναν πρακτικάριο. Η πραγματικότητα, ωστόσο, είναι διαφορετική. Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης κατέχουν κεντρική θέση στις επικοινωνιακές στρατηγικές των πολιτικών, γεγονός που προϋποθέτει εξειδικευμένο προσωπικό και επαρκείς πόρους.
Η Σαρλότ Μέγιερ είναι πολιτική επιστήμονας και υποψήφια διδάκτορας στο Ινστιτούτο Πολιτικής Επιστήμης του Πανεπιστημίου της Λειψίας