Америкалық әскерилер Ирактан 20 жылдан кейін кетіп жатыр
Америкалық әскерлер сәрсенбіге дейін Ирактағы соңғы базаларынан кетуі тиіс. Reuters ақпаратынша, бұл шегіністі Иран мен оның елдегі ықпалы айтарлықтай артқан одақтастары жеңіс ретінде қабылдайды. Ирактағы жиырма жылдан астам уақытқа созылған соғыста 4500 америкалық қаза тапты, деп хабарлайды Tengrinews.kz.
2024 жылы президент Джо Байденнің тұсында келісіліп, Дональд Трамп әкімшілігі жүзеге асырып жатқан америкалық әскерлерді Ирактан шығару Иран мен оның одақтастарының ықпал ету аясын кеңейтіп, сондай-ақ АҚШ-тың жаулары, соның ішінде "Ислам мемлекетінің" (ИМ) белсенділігіне жағдай жасауы мүмкін, дейді ирактық қауіпсіздік сарапшылары.
"Иран коалицияның кетуінен стратегиялық пайда көреді, өйткені бұл Тегеранның Ирактағы ықпалына ұзақ жылдар бойы тежеуіш болып келген әскери қатысуды жоюға мүмкіндік береді", - деді ирактық қауіпсіздік мәселелері жөніндегі сарапшы Джасим әл-Бахадли.
Оның айтуынша, ираншыл топтар әскерлердің шығарылуын жеңіс ретінде көрсетіп, "бұл серпінді қауіпсіздік пен саяси шешімдер қабылдауға өз ықпалын күшейту үшін пайдалануға тырысады".
АҚШ әскерлерінің біржола кетуін қоғам қолдағанына қарамастан, Ирак басшыларының бір бөлігі тәуекелдер туралы ескертіп жатыр.
"Біз Ирактың қауіпсіздікті қамтамасыз ету жауапкершілігін өз мойнына алуға әлі толық дайын емес деп санаймыз. Барлық ирактық толық егемендікке ұмтылады... Бірақ АҚШ бастаған коалицияның кетуі мен бос кеңістіктің пайда болуы - ирактықтар қорқатын нәрсе", - деді Фаллуджадан келген суниттік тайпа жетекшісі Абдулрахман әл-Зобаи.
Иран америкалық әскерлердің Ирактан шығарылуын құптап, Иракқа қолдау көрсететінін мәлімдеді.
Оқиға қалай өрбіді?
АҚШ Иракқа 2003 жылы басып кіріп, Саддам Хусейн режимін құлатты және 2011 жылы әскерлерін шығарды, алайда үш жылға жетпей 2014–2017 жылдардағы науқанда ИМ-мен күресу үшін қайта оралды. Ирак Вашингтон мен Тегеран арасындағы текетірес алаңы болып қала отырып, олармен қарым-қатынастың сирек тепе-теңдігін сақтап келді.
2020 жылы АҚШ Бағдатта ирандық генерал Касем Сулейманидің көзін жойды; Иранға одақтас топтар АҚШ базаларын атқылап, соққыларға жауап қайтарды. Биыл Иракта 18 америкалық әскери қызметшінің 7-еуі қаза тапты, соңғысы — шілде айында Эрбиль маңындағы базада қаза болды.
Күш құрылымдарының ескертуі
Ирактық және күрдтік күш құрылымдары америкалық барлаудың, логистиканың және ұшқышсыз ұшу аппараттарының жоқтығы ИМ-нің жасырын ұяшықтарын күшейтуі мүмкін екенін ескертеді.
Ирак қауіпсіздік күштері коалиция кететін сәтте жанпидалық лаңкестік әрекеттерді дайындаған ИМ-нің болжамды ұяшығының жоспарын іске асырмай тастағанын мәлімдеді.
Еске сала кетейік, сол тұстағы АҚШ президенті Джо Байден 2021 жылдың шілдесінде ел армиясының Ирактағы әскери миссияларының аяқталғанын хабарлаған болатын.
Бұған дейін АҚШ армиясы 20 жылға жуық уақыт болған Ауғанстаннан шыққан еді. Байден кейінгі онжылдықта АҚШ-тың Ауғанстандағы мақсаттары барған сайын бұлыңғыр бола бастағанын мойындады.